Przedsiębiorcy z pięciu wybranych województw Polski wschodniej mogą korzystać tak jak inne firmy ze środków programów regionalnych, programu „Inteligentny rozwój" czy też „Wiedza, edukacja, rozwój". Jednak w ich przypadku gama instrumentów wsparcia jest jeszcze szersza i obejmuje także program „Polska wschodnia", który dla firm z innych regionów jest niedostępny (chyba że zdecydowałyby się realizować projekty na obszarze makroregionu). I właśnie ze środków tego programu współfinansowane jest tzw. działanie 1.3.1 „Wdrażanie innowacji przez MSP". Instytucja odpowiedzialna za jego realizację, a jest to Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, czeka na ciekawe propozycje projektów. Najlepsze z nich obejmie finansowaniem, przeznaczając na to łącznie 80 mln zł.
Lista uprawnionych
Wsparcie skierowane jest do małych lub średnich firm, które zdecydują się realizować swój projekt (inwestycję) na terenie województw: warmińsko-mazurskiego, podlaskiego, lubelskiego, podkarpackiego lub świętokrzyskiego. To podstawowe kryterium związane z ponadregionalnym charakterem programu. Jednak niejedyne. Drugie odnosi się do liczby zatrudnionych osób i osiąganych obrotów. Wniosek o dofinansowanie może złożyć tylko taka firma, która zatrudniała co najmniej pięciu pracowników (w ostatnim roku obrotowym) oraz osiągnęła przychód ze sprzedaży na poziomie co najmniej 600 tys. zł. Taki wynik musiał być osiągnięty co najmniej w jednym roku obrotowym w okresie trzech ostatnich lat. Trzecie ważne kryterium dopuszczające do udziału w konkursie dotyczy uczestnictwa w powiązaniu (klastrze).
Aby móc wystartować w tym konkursie, firma musi należeć od co najmniej sześciu miesięcy do ponadregionalnego powiązania kooperacyjnego, które spełnia następujące warunki:
- należy do niego co najmniej pięciu przedsiębiorców,
- firmy te działają w pokrewnych sektorach, tj. prowadząc działalność gospodarczą, współpracują ze sobą w procesie tworzenia produktów (wyrobów lub usług) o komplementarnym charakterze (produkty te uzupełniają się wzajemnie),
- działalność powiązania koordynowana jest przez podmiot zarządzający, który posiada siedzibę na terytorium Polski,
- w jego skład wchodzą członkowie z co najmniej dwóch województw, w tym przynajmniej jednego z terenu Polski wschodniej,
- na dzień złożenia wniosku o dofinansowanie ponadregionalne powiązanie kooperacyjne funkcjonuje co najmniej rok.
Jeżeli mikro-, mała lub średnia firma spełnia te kryteria, może przystąpić do składania wniosku o przyznanie dotacji. Oczywiście wówczas, gdy ma ciekawy pomysł na rozwój własnej działalności, poparty wynikami badań lub prac rozwojowych stworzonymi samodzielnie lub przez jakąś instytucję zewnętrzną.
Cel inwestycji
Na dofinansowanie w działaniu 1.3.1 mogą liczyć projekty dotyczące tzw. inwestycji początkowej i prowadzące do stworzenia innowacyjnych (przynajmniej na poziomie kraju) produktów poprzez wdrożenie (własnych lub nabytych) wyników prac B+R. Wyjaśniając pojęcie inwestycji początkowej, należy się odwołać do rozporządzenia Komisji Europejskiej nr 651/2014 uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 traktatu (DzUrz UE nr L 187 z dnia 26 czerwca 2014 r.). Zgodnie z art. 2 pkt 49 „inwestycja początkowa" oznacza:
- inwestycję w rzeczowe aktywa trwałe lub wartości niematerialne i prawne związane z założeniem nowego zakładu, zwiększeniem zdolności produkcyjnej istniejącej firmy, dywersyfikacją produkcji poprzez wprowadzenie produktów uprzednio nieprodukowanych lub zasadniczą zmianą dotyczącą procesu produkcyjnego istniejącego zakładu,
- nabycie aktywów należących do przedsiębiorstwa, które zostało zamknięte lub zostałoby zamknięte, gdyby zakup nie nastąpił, przy czym aktywa nabywane są przez inwestora niezwiązanego ze sprzedawcą i wyklucza się samo nabycie akcji lub udziałów przedsiębiorstwa.
Z definicji tych wynika, że Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości będzie miała prawo dofinansować (w zgodzie z tzw. mapą pomocy regionalnej) projekty związane z tworzeniem nowego przedsiębiorstwa lub rozbudową istniejącej firmy, które to inwestycje przyczynią się do zwiększenia jej mocy wytwórczych bądź też pomogą wprowadzić na rynek zupełnie nowy albo zasadniczo zmodyfikowany produkt. Natomiast zgodnie z wewnętrznymi regułami, stworzonymi na potrzeby tego działania, za nowy lub zmodyfikowany produkt może zostać uznany tylko taki, który będzie innowacyjny co najmniej w skali kraju.
Ponadto, wprowadzając do produkcji nowy produkt (towar, usługę), firma musi opierać się na wynikach prac B+R, które przeprowadziła samodzielnie lub nabyła je od podmiotów trzecich (jednostek badawczych, naukowych, innych przedsiębiorców).
Więcej technologii niż murów
Wdrażanie innowacji przez MSP, zgodnie z nazwą działania, może oznaczać, że firma stanie przed koniecznością przeprowadzenia znaczącej inwestycji – związanej zarówno z samą rozbudową przedsiębiorstwa, jak i nabyciem nowych maszyn, urządzeń i technologii, w tym także praw do własności intelektualnej. I wszystkie te wydatki w jakimś stopniu mogą zostać objęte dofinansowaniem. Jednak należy podkreślić, że w obecnej tzw. perspektywie finansowej (fundusze na lata 2014–2020) zdecydowanie mocniej postawiono na finansowanie zakupu i wdrażania samych technologii niż rozbudowę firm rozumianych jako zakup nieruchomości (ziemi, budynków) i prowadzenie prac budowlanych.
W związku z tym takie wydatki mogą być ujęte w budżetach projektów jako tzw. koszty kwalifikowane, ale tylko w ograniczonym zakresie. W przypadku omawianego działania limit wydatków na zakup lub leasing nieruchomości oraz nabycie robót i materiałów budowlanych wynosi milion zł, przy czym obie te kategorie nie mogą także przekroczyć 10 proc. budżetu (w stosunku do całości tzw. kosztów kwalifikowanych).
Oznacza to, że zdecydowana większość wydatków powinna dotyczyć zakupu (wyprodukowania, stworzenia) nowych maszyn, urządzeń, linii produkcyjnych lub technologicznych, oprogramowania, a także nabycia innych wartości niematerialnych lub prawnych w formie patentów, licencji, know-how itp., a także ich uruchomienia. Oczywiście wszystkie wydatki zawsze muszą być uzasadnione, czyli w tym wypadku zakup takich praw własności intelektualnej musi być niezbędny do wdrożenia wspomnianych własnych lub nabytych wyników prac badawczo-rozwojowych. A wszystko razem przyczyniać się do rozpoczęcia produkcji (świadczenia usług) innowacyjnych dóbr.
Wszystkie powyższe działania mogą zostać sfinansowane w ramach tzw. regionalnej pomocy inwestycyjnej. Natomiast dodatkowo, w zakresie tzw. pomocy dla MSP na wspieranie innowacyjności, współfinansowane mogą być koszty uzyskania, walidacji i obrony patentów i innych wartości niematerialnych i prawnych. A także koszty zakupu usług doradczych związanych z inwestycją w zakresie innowacji i usług wsparcia innowacji np. w zakresie wzornictwa, przygotowania do wdrożenia, doradztwa technicznego związanego z wdrożeniem inwestycji (przygotowanie projektów technicznych, dokumentacji wdrożeniowej, analiz w zakresie niezbędnych prac dostosowawczych) oraz inne, jeżeli są niezbędne dla skutecznego przygotowania do wdrożenia.
Generator wniosków
Wnioski o dofinansowanie należy przygotować i złożyć w wersji elektronicznej za pośrednictwem specjalnego generatora. Jest on dostępny na stronie internetowej Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, która też dokona ich oceny i wyłoni firmy rekomendowane do przyznania wsparcia. Aplikacje można przesyłać do 30 października. Po tym dniu system zostanie zamknięty, a złożenie wniosku nie będzie już możliwe (oczywiście w ramach trwającego konkursu). Szczegółowe informacje o konkursie, w tym jego regulamin, kryteria oceny projektów, wzór umowy o dofinansowanie, można znaleźć na stronie www.parp.gov.pl.
Podstawa prawna
Pomoc dla małych i średnich firm z Polski wschodniej będzie przyznawana na podstawie rozporządzenia ministra infrastruktury i rozwoju z 13 lipca 2015 r. w sprawie udzielania przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości pomocy finansowej w ramach osi I „Przedsiębiorcza Polska wschodnia" programu operacyjnego „Polska wschodnia 2014–2020" (DzU z 2015 r., poz. 1007).
Wzór na konkurencję
W jaki sposób przykuć uwagę ostatecznego klienta lub potencjalnego kontrahenta? Co zmienić w wyglądzie lub funkcjonalności towaru bądź usługi, aby uczynić je ciekawszymi, bardziej rozpoznawalnymi? W jaki sposób zmodyfikować produkt, a może tylko jego opakowanie, aby lepiej się kojarzył i był w większym stopniu utożsamiany z firmą lub regionem, w którym jest wytwarzany? To są ważne pytania. Nawet jeżeli firma ma interesujący produkt, to jeszcze trzeba go sprzedać na rynku. Aby to zrobić, należy zainteresować nim potencjalnych nabywców. I właśnie odpowiednie wzornictwo może w tym pomóc.
Do firm z Polski wschodniej, które zdają sobie sprawę z wagi dobrego wzornictwa i siły, jaka się za nim kryje, ale potrzebują wsparcia specjalistów i ekspertów w tym zakresie, skierowane jest tzw. działanie 1.4 „Wzór na konkurencję". Jest ono częścią programu „Polska wschodnia".
Ze środków, jakie zarezerwowano na jego realizację, firmy będą mogły częściowo sfinansować przygotowanie strategii wykorzystania nowoczesnego wzornictwa we własnej działalności, a następnie wdrożyć zalecenie wynikające z opinii ekspertów. Działanie 1.4 podzielone zostało na dwa etapy. Pierwszy daje możliwość ubiegania się o dotację na przygotowanie i przeprowadzenie audytu wzorniczego, drugi na wprowadzenie w życie wypływających z niego zaleceń. I właśnie dla pierwszego z nich Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości ogłosiła konkurs.
Zgodnie z przedstawionymi założeniami dofinansowanie mogą uzyskać projekty obejmujące przeprowadzenie audytu wzorniczego oraz opracowanie strategii wzorniczej. Koszty kwalifikowane obejmują koszty usług doradczych świadczonych przez doradców zewnętrznych związanych z ich przeprowadzeniem.
O dofinansowanie mogą się ubiegać wyłącznie podmioty spełniające kryteria mikro-, małego lub średniego przedsiębiorcy, prowadzące działalność gospodarczą na terytorium Polski wschodniej (woj. warmińsko-mazurskie, podlaskie, lubelskie, podkarpackie, świętokrzyskie). Na dofinansowanie najlepszych projektów, czyli takich, które w największym stopniu wypełnią wszystkie kryteria, PARP dysponuje 5 mln zł. Ponieważ maksymalna wartość dofinansowania to 100 tys. zł, pieniędzy powinno starczyć na sfinansowanie co najmniej 50 projektów.
Wspomniane kryteria (merytoryczne) odwołują się m.in. do oceny tego, czy:
- wnioskodawca posiada odpowiednią wiedzę pozwalającą na realizację projektu, ma sprecyzowane oczekiwania rezultatów audytu oraz jest zdeterminowany do wdrażania działań z niego wynikających,
- wnioskodawca zapewnia finansowanie projektu,
- wydatki w ramach projektu są kwalifikowane, racjonalne i uzasadnione,
- przedmiot projektu wpisuje się w zakres regionalnych inteligentnych specjalizacji wspólnych dla co najmniej dwóch województw z Polski wschodniej (kryterium nie jest obligatoryjne, ale daje szansę uzyskania dodatkowych punktów),
- wskazany wykonawca posiada potencjał niezbędny do należytego świadczenia usług oraz zapewnia ich realizację przez osoby mające niezbędne kwalifikacje,
- wskaźniki projektu są obiektywnie weryfikowalne i odzwierciedlają założone cele projektu.
Wnioski o dofinansowanie będą przyjmowane od 20 października. Wtedy też zostanie uruchomiony tzw. generator wniosków. Jednak już teraz można się zapoznać z regulaminem konkursu, kryteriami oceny projektów i zasadami przyznawania pomocy. Wszystkie te informacje są dostępne na portalu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości.
