Przekształcenie spółki a podatek od czynności cywilnoprawnych

Tak uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z 22 września 2014 r. (I SA/Rz 536/14).

Stan faktyczny

Z wnioskiem o wykładnię prawa wystąpił notariusz. Wyjaśnił, że jedną z przeprowadzanych przez niego czynności jest spisywanie protokołów notarialnych. Notariusz protokołuje m.in. uchwały o przekształceniu lub łączeniu spółek oraz sporządza umowy lub statuty spółki przekształconej i przejmującej.

W najbliższym czasie do jego kancelarii zgłosi się spółka, która zamierza podjąć uchwałę o przekształceniu oraz podpisać umowę spółki przekształconej. Zgłoszą się też dwie inne firmy, które zamierzają w jego kancelarii podjąć uchwałę o połączeniu ?i o podpisaniu umowy o zawiązaniu nowej spółki.

Wnioskodawca zapytał, czy powinien naliczyć podatek od kilku czynności cywilnoprawnych (PCC). Konkretnie: chciał wiedzieć, czy jest płatnikiem tego podatku ?w przypadku zaprotokołowania uchwały o przekształceniu lub połączeniu spółek ?i sporządzenia umowy lub statutu spółki przekształconej i przejmującej, gdy ma miejsce przekształcenie lub połączenie spółek, które powodują zwiększenie majątku spółki osobowej lub podwyższenie kapitału spółki kapitałowej lub osobowej.

Sam uważał, że nie jest płatnikiem PCC z tytułu protokołowania. Podkreślił, że notariusz spisuje protokoły notarialne dotyczące m.in. przekształcenia spółek, w tym np. spółki kapitałowej w osobową, osobowej w inną osobową, spółki osobowej w spółkę kapitałową, spółki cywilnej w spółkę osobową lub kapitałową, działalności gospodarczej w spółkę kapitałową, a także łączenia spółek, w tym w szczególności spółki kapitałowej ze spółką osobową oraz spółki osobowej z inną spółką osobową.

W ocenie notariusza przy przeprowadzaniu tych czynności jego rola polega jedynie na zaprotokołowaniu uchwał właściwego organu, dotyczących przekształcenia lub połączenia spółek. A w ramach tych uchwał ma miejsce także sporządzenie umowy lub statutu spółki przekształconej lub spółki połączonej. Zauważył również, że proces przekształcenia lub łączenia spółek jest procesem długotrwałym, na który składa się wiele czynności. Notariusz uczestniczy tylko w niektórych z nich. Dlatego uważał, że przeprowadzane przez niego czynności to nie są te, z których wykonaniem ustawa wiąże powstanie obowiązku podatkowego.

Fiskus odpowiedział, że sporządzając akt notarialny zawierający protokół uchwały o przekształceniu lub połączeniu spółek lub akt notarialny zawierający umowę spółki, notariusz musi obliczyć, pobrać i odprowadzić PCC.

Rozstrzygnięcie

Notariusz zaskarżył interpretację, ale Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przyznał rację fiskusowi.

Sąd przeprowadził szczegółową analizę przepisów ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. W jego ocenie ustawodawca poddał ogólnej regule – tj. że obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wykonania czynności cywilnoprawnej – następujące czynności: zawarcie umowy spółki, zarówno osobowej, jak i kapitałowej (podpisanie aktu założycielskiego); zmianę umowy spółki osobowej w każdym przypadku oraz zmianę umowy spółki kapitałowej w innych przypadkach niż w drodze uchwały ?o podwyższeniu kapitału zakładowego.

W ocenie WSA w spornej sprawie czynność cywilnoprawna skutkująca powstaniem obowiązku podatkowego zostanie zrealizowana z chwilą zaprotokołowania przez notariusza uchwały o przekształceniu lub połączeniu spółek oraz umów lub statutu. Daty sporządzenia projektów uchwał, umów i oświadczeń niezbędnych do przekształcenia lub połączenia spółek, a także moment rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym nie mają zaś żadnego znaczenia dla powstania obowiązku podatkowego.

— oprac. Aleksandra Tarka