Sąd Najwyższy o preferencyjnych zasadach delegowania pracowników do Unii Europejskiej

Sąd Najwyższy wydał wyrok bardzo niekorzystny dla polskich firm działających na unijnych rynkach. Niektóre mogą stracić prawo ubezpieczenia w ZUS i składki za pracowników będą musiały zapłacić za granicą.

Sprawa dotyczyła wrocławskiej agencji pracy tymczasowej, która zajmuje się delegowaniem osób do pracy na budowach, przy produkcji, w hotelarstwie i gastronomii we Francji i Niemczech.

Atrakcyjne uprawnienie

Początkowo wrocławski oddział ZUS wystawiał pracownikom tej spółki zaświadczenia E101 (obecnie A1). Taki dokument daje pracodawcy prawo do opłacania w Polsce składek na ubezpieczenia społeczne od wynagrodzenia osoby pracującej w za granicą.

To bardzo atrakcyjne uprawnienie dla polskich przedsiębiorców, dlatego co roku kilka tysięcy naszych firm deleguje ponad 300 tys. pracowników do pracy w innych krajach Unii. Konkurujemy nie tylko jakością, ale także ceną.

Przywileje są jednak obwarowane licznymi warunkami. Jednym z nich jest to, by firma delegująca pracowników w znaczącym zakresie prowadziła działalność w Polsce. W myśl „Praktycznego poradnika", wydanego przez unijną Komisję Administracyjną ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego, oznacza to, że przedsiębiorca musi wypracowywać 25 proc. swojego przychodu w kraju pochodzenia.

W 2012 r. urzędnicy ZUS zorientowali się, że agencja pracy tymczasowej przestała spełniać warunki do korzystania z preferencji przy delegowaniu pracowników. Okazało się, że jej obroty w Polsce w 2010 r. i 2011 r. spadły z 31 do 12 proc. Po tym, jak ZUS odmówił wystawienia formularza E101 dla pracownika delegowanego do Francji, spółka odwołała się do sądu.

Twarde stanowisko

Sąd okręgowy stwierdził, że spółka nie spełnia wymogów określonych w rozporządzeniu nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i wspomnianego poradnika.

Sąd apelacyjny zmienił to rozstrzygnięcie i stwierdził, że wskaźnik obrotów to nie jedyna przesłanka przesądzająca o tym, że delegowanie jest zgodnie z prawem. Bierze się również pod uwagę, gdzie są rekrutowani pracownicy i zawierane umowy z kontrahentami. Poza tym spadek obrotów w Polsce miał przejściowy charakter, wynikający z kryzysu gospodarczego.

Sąd Najwyższy (sygn akt. II UK 565/13) uchylił korzystne dla przedsiębiorcy rozstrzygnięcie. Nie pozostawił wątpliwości, że obroty stanowią pierwszą przesłankę sprawdzenia, czy przedsiębiorca spełnia warunki do delegowania pracowników.

– Trzeba pamiętać, że w tym wypadku obroty zanotowane przez firmę w Polsce były dwukrotnie niższe od wymaganych przez unijne regulacje – powiedział Zbigniew Korzeniowski, sędzia SN. – Poza tym, nie ma podstaw, aby inaczej interpretować te przepisy w czasie dekoniunktury gospodarczej.

Michał Jan ?Jaworski, adwokat z kancelarii ?Znyk, Jaworski, ?Pietrzyk & Kollegen