Trzeba porównywać regulaminy i wzorce z rejestrem klauzul niedozwolonych

Z roku na rok rejestr klauzul niedozwolonych rozrasta się w coraz szybszym tempie. Postanowień, których nie można stosować w umowach czy regulaminach np. sklepów internetowych jest już ponad pięć tys. I tylko w samym 2012 roku wpisano do rejestru łącznie 1398 postanowień uznanych za abuzywne, czyli zakazane. W tym roku może być ich jeszcze więcej. Od początku 2013 roku trafiło już 864 postanowień zakwestionowanych przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK). Drugie tyle może pojawić się z końcem tego roku.

Przedsiębiorcom jest więc coraz trudniej przekopywać się przez tak obszerny spis z zakazanymi klauzulami i porównywać z wzorcami swoich umów i regulaminów.

E-handel na celowniku

Najwięcej klauzul niedozwolonych, jakie w tym roku zostały wpisane do rejestru, dotyczy tzw. innych usług – 277 wpisów. Przybywa klauzul zakazanych związanych z handlem elektronicznym. Branża ta uplasowała się na drugim miejscu – 257 klauzul. I okazuje się, że częściowo winę za to ponoszą sprzedawcy

– Wielu z nich nie zwraca uwagi na samą treść regulaminu i po prostu kopiuje je z podobnych serwisów lub tworzy bez przygotowania prawnego – mówi Rafał Bugajski, menedżer serwisu CentrumSprzedawcy.pl.

Przez to narażają się na powielanie klauzul, które już zostały zakwestionowane przez SOKiK. A tym samym sprowadzają na siebie widmo kar nakładanych przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (do 10 proc. obrotu w poprzednim roku) czy konieczności ponoszenia kosztów związanych z postępowaniami sądowymi. Z tym, że UOKiK najpierw wzywa przedsiębiorcę do usunięcia nieprawidłowości, dlatego nie każda sprawa kończy się karą.

Jednak sytuację wykorzystują niektóre stowarzyszenia, mające chronić konsumentów. Chcą zarobić na nieznajomość prawa przez właścicieli e-sklepów.

Mechanizm ich działania jest prosty. Każdy może zaskarżyć do SOKiK sprzedawcę, który w swoim regulaminie ma niedozwolone postanowienie i to właśnie robią stowarzyszenia. Wyszukują w regulaminach i wzorcach umów niedozwolone klauzule i sprawę, w imieniu jakiegioś konsumenta kierują przeciw sprzedawcy do sądu. Zarabiają na zastępstwie procesowym, za które musi zapłacić przedsiębiorca – 60 zł, chociaż do niedawna było to 360 zł. Coraz częściej proponują firmom zawarcie ugody, co wiąże się z zapłatą pewnej kwoty, jak i usunięciem niedozwolonego postanowienia z umowy.

Rafał Bugajski wskazuje, że sprzedawcy wolą zapłacić i zawrzeć ugodę. W przeciwnym razie koszty mogą być znacznie wyższe.

– Oprócz zastępstwa procesowego dochodzą koszty sadowe i konieczność publikacji wyroku w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. A takich pozwów przedsiębiorca może mieć dużo i ugoda jest dla niego mniej dotkliwa finansowo – mówi Rafał Bugajski.

Rejestr jak balon

Bywa, że do do jednego regulaminu jest np. 10 pozwów, które dotyczą innych klauzul z tego samego regulaminu. A każda przegrana sprawa to konieczność publikacji osobnego wyroku. W dodatku nawet jak już dana klauzula jest w rejestrze, ale sprawa dotyczyła innego przedsiębiorcy to i "nowe" postanowienie umowne musi trafić do rejestru. A ten pęcznieje poprzez powielanie identycznych postanowień. Z tym, że takie stowarzyszenia wynajdują też zupełnie nowe klauzule.

– I na tym powinny się koncentrować. Tym bardziej, że już samo wpisanie klauzuli do rejestru powoduje, że konsument i tak jest chroniony. Takie postanowienie po prostu nie jest wiążące – mówi Małgorzata Cieloch, rzecznik UOKiK.