[srodtytul]Związek nie ma racji[/srodtytul]
Przedsiębiorcy zainteresowani tą korzystną formą zatrudnienia nie muszą się martwić, że dofinansowanie jest zastrzeżone tylko dla należących do cechu. Zdaniem Ministerstwa Edukacji Narodowej rzemieślnicy dzielą się na dwie grupy:
- rzemieślników należących do cechu,
- rzemieślników nienależących do cechu, którzy zdali egzamin przed komisją egzaminacyjną właściwej izby rzemieślniczej i uzyskali tytuł mistrza w zawodzie.
Jeżeli ostatni z tych pracodawców ma przygotowanie pedagogiczne wymagane od nauczycieli lub ukończył kurs pedagogiczny dla instruktorów praktycznej nauki zawodu, to – według resortu edukacji – nie ma przeszkód formalnych, aby zawierał z młodocianymi umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego.
Pogląd Ministerstwa Edukacji Narodowej podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Uznał bowiem, że dofinansowanie nauki młodocianych pracowników przysługuje wszystkim pracodawcom, a nie wyłącznie należącym do cechu lub izby ([b]wyrok z 17 marca 2008 r., IV SA/GI 878/07[/b]).
[ramka][b]Jakie są formalności przy ubieganiu się o refundację[/b]
[b]Etap 1.[/b] Firma składa wniosek o zawarcie umowy o refundację wynagrodzeń i składek ZUS do Ochotniczego Hufca Pracy.
[b]Etap 2.[/b] OHP podejmuje decyzję w ciągu 30 dni.
[b]Etap 3.[/b] Firma podpisuje z OHP umowę o refundację wynagrodzeń i składek ZUS, jeżeli wniosek został rozpatrzony pozytywnie i zostały dostarczone umowy z pracownikami młodocianymi.
[b]Etap 4.[/b] Firma składa wniosek o wypłatę refundacji z informacją o poniesionych kosztach kwalifikujących się do objęcia pomocą publiczną na szkolenia.
Wynika tak z [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=B951D8844F2176D194202DAA6B021F9C?id=269029]ustawy o promocji zatrudnienia[/link] oraz [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=E9133EA37201EE192FC69CB7E6657E78?id=185485]rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 26 kwietnia 2007 r. w sprawie refundowania ze środków Funduszu Pracy wynagrodzeń wypłacanych młodocianym pracownikom (DzU nr 77‚ poz. 518 ze zm.)[/link]. [/ramka]
[ramka][b]Co trzeba zrobić, by dostać pieniądze na naukę młodocianego[/b]
[b] Etap 1.[/b] Zdobądź kwalifikacje niezbędne do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianego.
[b]Etap 2.[/b] Zawrzyj z młodocianym umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego.
[b]Etap 3.[/b] Powiadom wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zawarciu umowy.
[b] Etap 4.[/b] Dopilnuj, aby młodociany zdał egzamin. [/ramka]
[srodtytul]ALBO NAUKA ZAWODU, ALBO PRZYUCZENIE DO WYKONYWANIA OKREŚLONEJ PRACY[/srodtytul]
[b]Ta pierwsza forma nie może trwać krócej niż dwa lata i dłużej niż trzy, natomiast druga od trzech do sześciu miesięcy[/b]
Zatrudnianie młodocianych jest ograniczone ze względu na wiek i charakter wykonywanej pracy. Z kodeksu pracy wynika, że młodociani to osoby między 16. a 18. rokiem życia, i na ogół tylko z takimi można nawiązać współpracę. Od tej reguły przewidziano jednak wyjątki.
[srodtytul]Poniżej 16. roku życia[/srodtytul]
Art. 304[sup]5[/sup] k.p. pozwala podpisać umowę z młodocianym poniżej 16 lat, pod warunkiem że zaangażujemy go do działalności kulturalnej‚ artystycznej‚ sportowej lub reklamowej i o ile zgodzą się na to: jego przedstawiciel ustawowy lub opiekun i inspektor pracy.
Jeszcze inne warunki przewiduje [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=388E6EBF3553DEA9548959EDC84CA967?id=167717]rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 5 grudnia 2002 r. w sprawie przypadków, w których wyjątkowo jest dopuszczalne zatrudnianie młodocianych, którzy nie ukończyli gimnazjum, osób niemających 16 lat, które ukończyły gimnazjum, oraz osób niemających 16 lat, które nie ukończyły gimnazjum (DzU nr 214‚ poz. 1808)[/link]. Dopuszcza ono zatrudnianie takich osób wyłącznie w formach nauki zawodu, jeśli ukończyły gimnazjum.
Z kolei tym, którzy nauki w tej szkole nie mają jeszcze za sobą, wolno zaproponować przygotowanie zawodowe w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy, gdy:
- na tę pracę zgodzi się przedstawiciel ustawowy lub opiekun‚
- młodociany przedstawi zaświadczenie lekarskie stwierdzające‚ że praca danego rodzaju nie zagraża jego zdrowiu‚
- poradnia psychologiczno-pedagogiczna przedstawi pozytywną opinię,
- dyrektor gimnazjum‚ w którego obwodzie mieszka młodociany‚ zezwoli na jego naukę, ale w innej szkole.
Ten ostatni warunek dotyczy jednak tylko młodocianego‚ który nie ukończył gimnazjum. Natomiast w pozostałych trzech gimnazjum może być ukończone.
[srodtytul]Uwaga na zajęcia zabronione[/srodtytul]
To tyle co do ograniczeń wiekowych. Jeśli chodzi natomiast o charakter wykonywanej pracy, to przypominam, że młodocianych nie można zatrudniać przy pracach wzbronionych. Wyjątek dotyczy osób, które ukończyły 16 lat a wykonywanie tych prac jest potrzebne do odbycia przygotowania zawodowego. Wynika tak z art. 204 § 3 k.p.
Listę prac wzbronionych znajdziemy w [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=5D220A22E7BABC6E7E40543C16DD2B3E?id=174977]rozporządzeniu Rady Ministrów z 24 sierpnia 2004 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac (DzU nr 200, poz. 2047 ze zm.)[/link].
[srodtytul]Jaka umowa i…[/srodtytul]
Przygotowanie zawodowe odbywamy w formie nauki zawodu i przyuczenia do wykonywania określonej pracy.
[b]Nauka zawodu nie może trwać krócej niż dwa lata i dłużej niż trzy. Okres ten można jednak skrócić o 12 miesięcy[/b]‚ jeżeli młodociany nie dokształca się w zasadniczej szkole zawodowej, i wydłużyć‚ gdy ucząc się w takiej szkole nie zdał do następnej klasy lub gdy tej szkoły nie ukończył. W tym wypadku naukę zawodu wolno przeciągnąć o 12 miesięcy (młodociany w tym czasie ma zakończyć edukację), a w szczególnych sytuacjach maksymalnie o sześć miesięcy.
Zasadniczo umowę o przygotowanie odbywane w formie nauki zawodu zawieramy w terminie przyjęć kandydatów do zasadniczych szkół zawodowych. Jeśli natomiast młodociany dokształca się w formach pozaszkolnych, to taką umowę możemy podpisać kiedy indziej.
Zatrudniony na umowę o przygotowanie zawodowe w formie nauki zawodu wykonuje swoje obowiązki zgodnie z programem praktycznej nauki zawodu. Szef musi wówczas organizować dla niego dokształcanie teoretyczne we własnym zakresie, skierować go do zasadniczej szkoły zawodowej albo do ośrodka dokształcania i doskonalenia zawodowego.
Natomiast przyuczenie do wykonywania określonej pracy trwa od trzech do sześciu miesięcy. Okres ten można jednak wydłużyć do 22 miesięcy do czasu, gdy młodociany kończy gimnazjum. Taki przywilej dotyczy tylko osoby będącej uczestnikiem Ochotniczych Hufców Pracy.
[b]Przyuczenie do wykonywania określonej pracy – tak jak nauka zawodu – kończy się egzaminem. Jeżeli młodociany go nie zda‚ przyuczenie do określonej pracy wolno wydłużyć maksymalnie o dodatkowe trzy miesiące.[/b]
[srodtytul]…co zawiera[/srodtytul]
Umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego powinna określać:
- rodzaj przygotowania zawodowego‚
- czas jego trwania i miejsce‚
- sposób dokształcania teoretycznego‚
- wysokość wynagrodzenia.
Wolno w niej zawrzeć też inne postanowienia, pod warunkiem że nie są sprzeczne z prawem pracy.
Przykładowo dopuszcza się, aby zatrudniający zobowiązał się‚ że po zakończeniu przygotowania zawodowego przyjmie młodocianego na dotychczasowe lub inne stanowisko albo że będzie finansował jego przejazdy na dokształcanie teoretyczne. Z przepisów nie wynika bowiem, kto za to płaci.
Jeżeli ośrodki doskonalenia i dokształcania zawodowego mieszczą się w innej miejscowości niż miejsce zamieszkania i pracy młodocianego‚ to koszt takiego przejazdu może pokryć pracodawca, ale nie musi.
Nie ma także wymogu finansowania każdego dokształcania młodocianego w systemie pozaszkolnym (dodatkowe kursy i szkolenia). Tu wszystko zależy od rodzaju kursu lub szkolenia. Gdy wiążą się one z pracą, to płaci za nie szef, a jeżeli nie, to zasady ich finansowania najlepiej ustalić właśnie w umowie o pracę. Strony mogą np. określić‚ że zapłacą za taką naukę po połowie. Problemu nie ma wtedy, gdy młodociany uczy się w zasadniczej szkole zawodowej. Ta jest bowiem bezpłatna.
[b]Czy do umowy o przygotowanie zawodowe należy dołączyć informację o warunkach zatrudnienia młodocianego?[/b]
[b]Tak.[/b] Młodociany jest pracownikiem w rozumieniu kodeksu pracy. Oznacza to, że w ciągu siedmiu dni od zawarcia umowy o przygotowanie zawodowe należy mu przedstawić pisemną informację o warunkach zatrudnienia.
[b]Uwaga:[/b] Do umów o przygotowanie zawodowe stosujemy w zasadzie przepisy o zatrudnianiu na czas nieokreślony. Umowa terminowa jest dopuszczalna wyjątkowo, gdy pracodawca przyjmie w celu nauki zawodu więcej młodocianych, niż potrzebuje. Wynika tak z § 9 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=43D2F2B6BFA1921B0B5927908D525EC5?id=73955]rozporządzenia Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (DzU nr 60‚ poz. 278 ze zm.)[/link].
[srodtytul]Rozstanie tylko wyjątkowo[/srodtytul]
Młodocianego na przygotowaniu zawodowym nie jest łatwo zwolnić z pracy. Za wypowiedzeniem jest to dopuszczalne tylko wtedy, gdy:
- młodociany mimo stosowanych środków wychowawczych nie dokształca się lub nie wypełnia obowiązków wynikających z umowy o pracę‚
- pracodawca ogłosił upadłość lub likwidację firmy‚
- kontynuacja przygotowania zawodowego jest niemożliwa z powodu reorganizacji zakładu‚
- stwierdzono nieprzydatność młodocianego do pracy‚ w której zakresie odbywa przygotowanie zawodowe.
Tak stanowi art. 196 k.p. Jeśli chodzi natomiast o szybkie rozstanie bez wypowiedzenia, to na ogólnych zasadach jest to możliwe na podstawie art. 52 i 53 k.p. albo za porozumieniem stron.
[srodtytul]PRZYJĄŁEŚ, ZADBAJ O PROFESJĘ[/srodtytul]
[b]Osoba poniżej 16. roku życia nie może pracować dłużej niż sześć godzin na dobę, a po kończeniu 18 lat więcej niż osiem[/b]
Szkoleniem młodocianego może się zająć bezpośrednio pracodawca, osoba prowadząca zakład w jego imieniu oraz osoba u niego zatrudniona. Każda z nich musi mieć jednak kwalifikacje dla instruktorów praktycznej nauki zawodu. I to właśnie jeden z warunków, jakiego nie przeforsuje się nawet przy niskich kosztach zatrudnienia młodocianego.
[srodtytul]Bez odpowiednich kwalifikacji się nie obejdzie[/srodtytul]
Szczegółowe informacje o tych kwalifikacjach znajdziemy w § 10 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=50BBF8464D882E97902C2D5E793646C8?id=166436]rozporządzenia ministra edukacji narodowej i sportu z 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (DzU nr 113, poz. 988 ze zm.)[/link].
Wynika z niego, że zajęcia praktyczne realizowane u pracodawców mogą prowadzić m.in. pracownicy, dla których praca dydaktyczna i wychowawcza z uczniami lub młodocianymi stanowi podstawowe zajęcie i jest wykonywana w tygodniowym wymiarze godzin przewidzianym dla nauczycieli.
Wówczas instruktorzy praktycznej nauki zawodu powinni mieć kwalifikacje wymagane dla nauczycieli, określone w [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=1010FB6C4F3DEC8BA3267C0DC3E0F8AB?id=305812]rozporządzeniu ministra edukacji narodowej z 12 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (DzU nr 50, poz. 400) [/link]. To nie wszystko.
[srodtytul]Kto przekazuje wiedzę[/srodtytul]
Zajęcia praktyczne realizowane u pracodawców mogą także prowadzić pracodawcy lub wyznaczeni przez nich pracownicy, dla których praca dydaktyczna i wychowawcza z uczniami lub młodocianymi nie stanowi podstawowego zajęcia lub jest wykonywana w tygodniowym wymiarze godzin niższym niż przewidziany dla nauczycieli. W takim wypadku instruktorzy praktycznej nauki zawodu powinni mieć co najmniej tytuł mistrza w zawodzie oraz przygotowanie pedagogiczne lub ukończony kurs pedagogiczny.
Natomiast instruktorzy praktycznej nauki zawodu bez tytułu mistrza w zawodzie powinni mieć przygotowanie pedagogiczne lub ukończony kurs pedagogiczny oraz:
- świadectwo dojrzałości technikum lub szkoły równorzędnej albo świadectwo ukończenia szkoły policealnej bądź dyplom ukończenia szkoły pomaturalnej lub policealnej i tytuł zawodowy w zawodzie pokrewnym zawodowi, którego będą nauczać, oraz co najmniej trzyletni staż pracy w zawodzie, którego będą nauczać, lub
- świadectwo dojrzałości liceum zawodowego i tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie, którego będą nauczać, oraz co najmniej czteroletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu tytułu zawodowego, lub
- świadectwo dojrzałości liceum ogólnokształcącego, liceum technicznego, technikum kształcącego w innym zawodzie niż ten, którego będą nauczać, lub średniego studium zawodowego i tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie, którego będą nauczać, oraz co najmniej sześcioletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu tytułu zawodowego, lub
- dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunku (specjalności) odpowiednim dla zawodu, którego będą nauczać, i co najmniej trzyletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu dyplomu lub dyplom ukończenia studiów wyższych na innym kierunku (specjalności) oraz co najmniej sześcioletni staż pracy w zawodzie, którego będą nauczać.
[srodtytul]Jaki egzamin i gdzie[/srodtytul]
Młodociany zatrudniony u pracodawcy nierzemieślnika, dokształcający się w zasadniczej szkole zawodowej, zdaje egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe, przeprowadzany przez komisję egzaminacyjną powoływaną przez właściwą terytorialnie okręgową komisję egzaminacyjną. Natomiast młodociany zatrudniony u pracodawcy będącego rzemieślnikiem (w rozumieniu [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=416F6D79609070BB5072E4F2888EA13C?id=166427]ustawy z 22 marca 1989 r. o rzemiośle, DzU z 2002 r. nr 112, poz. 979 ze zm.)[/link] zdaje egzamin na tytuł czeladnika przeprowadzany przez komisje izb rzemieślniczych.
Odmienności dotyczą również zawodów, jakich mogą się uczyć młodociani. Gdy nauka zawodu odbywa się u szefa, który nie jest rzemieślnikiem, obejmuje to wyłącznie profesje ujęte w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego. Inaczej, gdy młodocianego kształci ustawowy rzemieślnik. Wówczas nauka może odbywać się w zawodach ujętych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego oraz w tych odpowiadających danemu rodzajowi rzemiosła nieujętych w tym wykazie.
[srodtytul]Dniówka to sześć godzin[/srodtytul]
Osoba poniżej 16 lat nie może pracować dłużej niż sześć godzin na dobę, a po ukończeniu 18 lat więcej niż osiem. Po czterech i pół godzinie pracy udzielamy jej przerwy trwającej 30 minut, którą wliczamy do czasu pracy. To nie wszystko.
Młodociani nie mogą pracować w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej. Ponadto w każdym tygodniu mają prawo do 48-godzinnego nieprzerwanego odpoczynku obejmującego, co do zasady, niedzielę (art. 203 k.p.).
[srodtytul]Po pół roku pierwsze wakacje[/srodtytul]
Jeśli chodzi natomiast o urlop, to zasady są następujące. Młodociany nabywa prawo do 12 dni wypoczynku po przepracowaniu pół roku, a po roku do 26 dni urlopu. Jeżeli w danym roku kalendarzowym kończy 18 lat‚ to ma 20 dni roboczych wakacji. Ale tylko wtedy‚ gdy prawo do takiego urlopu nabył jeszcze przed uzyskaniem pełnoletności.
Młodocianemu‚ który dopiero zaczyna pracę, urlopu udzielamy zaliczkowo. Przysługuje mu też urlop bezpłatny, który łącznie z wypoczynkowym nie może przekroczyć dwóch miesięcy.
