Reklama

Jak rozliczyć niedobory w księgach rachunkowych

Niedobory mogą być kompensowane z nadwyżkami. Trzeba przy tym wziąć pod uwagę, że w świetle przepisów podatkowych nie zawsze taka kompensata jest bezpieczna
Jak rozliczyć niedobory w księgach rachunkowych

Foto: Fotorzepa, Jerzy Dudek

Red

Zasady przeprowadzania inwentaryzacji, czyli między innymi sposób, terminy, częstotliwość i przedmiot, określa art. 26 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=C4D974F1FF1A718DEDF174AA6983D419?n=1&id=324433&wid=347265]ustawy o rachunkowości[/link].

Prawidłowo przeprowadzona powinna zakończyć się odpowiednim udokumentowaniem i zostać powiązana z zapisami księgowymi. Ustawodawca nie podał sposobu dokumentowania wyników inwentaryzacji, jednak w praktyce sporządzane są protokoły inwentaryzacyjne zawierające m.in.

- arkusze inwentaryzacyjne,

- oświadczenia osób materialnie odpowiedzialnych,

- sprawozdanie komisji inwentaryzacyjnej,

Reklama
Reklama

- wyjaśnienie i sposób rozliczenia różnic inwentaryzacyjnych.

Ustawa nakłada również na firmy obowiązek wyjaśnienia i rozliczenia w księgach rachunkowych ujawnionych w toku inwentaryzacji różnic między stanem rzeczywistym a wykazanym w księgach.

Różnice powinny być rozliczone przez komisję inwentaryzacyjną, na podstawie odpowiednich dokumentów. Sposób rozliczenia będzie zależał od istotności danej różnicy i przyczyny jej powstania. I tak w zależności od tego, jaka była przyczyna powstania różnic, możemy mieć:

- mieszczące się w granicach norm i limitów ubytki naturalne,

- nadwyżki inwentaryzacyjne,

- niedobory zawinione i niezawinione.

Reklama
Reklama

Rozliczając różnice inwentaryzacyjne, komisja może zdecydować o kompensacie niedoborów z nadwyżkami. Kompensacie podlegają te nadwyżki i niedobory, które spełniają łącznie następujące warunki:

- dotyczą podobnych składników,

- zostały stwierdzone podczas tego samego spisu,

- zostały stwierdzone na tym samym obszarze spisowym,

- dotyczą składników, które zostały powierzone opiece tej samej osoby materialnie odpowiedzialnej.

Przy ustalaniu wielkości kompensaty należy kierować się zasadą mniejszej ilości i niższej ceny, czyli jeżeli niedobór i nadwyżka nie są identyczne, powinno się przyjąć mniejszą ilość i cenę (reszta jest odpowiednio niedoborem lub nadwyżką). Należy tutaj jednak zwrócić uwagę, że kompensacie nie podlegają niedobory/nadwyżki w środkach trwałych.

Reklama
Reklama

Również organy podatkowe zwracają uwagę na prawidłowość przeprowadzonej kompensaty. W przypadku podatników, których magazyny skrywają tysiące rodzajów towarów, przeprowadzanie kompensat w ramach poszczególnych grup towarów podobnych może być bardzo pracochłonne czy wręcz niemożliwe.

Niemniej przeprowadzenie ogólnej kompensaty niedoborów z nadwyżkami, bez uwzględniania opisanych w tekście powyżej zasad, i uwzględnienie odpowiednio w przychodach/kosztach podatkowych wyniku na takiej operacji może prowadzić do uznania przez organy podatkowe, że nastąpiło zaniżenie przez podatnika przychodu opodatkowanego CIT.

Na zidentyfikowane w toku inwentaryzacji, mieszczące się w granicach norm i limitów ubytki naturalne, które powinny być określone w instrukcji inwentaryzacyjnej jednostki, należy wystawić odpowiednie dokumenty magazynowe i niedoborami takimi obciążać koszty rodzajowe jednostki.

Inne niezawinione niedobory i nadwyżki inwentaryzacyjne ewidencjonujemy odpowiednio jako pozostałe koszty operacyjne i pozostałe przychody operacyjne.

Ujęcie niedoborów zawinionych zależy od tego, czy są one bezsporne, czyli osoba odpowiedzialna materialnie wyraża zgodę na ich pokrycie, czy sporne – kwestionowane przez osobę materialnie odpowiedzialną. W obu przypadkach firma wykazuje wartość takiego niedoboru jako rozrachunki z pracownikami, z tym zastrzeżeniem że należności sporne również trzeba objąć odpisem aktualizującym.

Reklama
Reklama

Na koniec należy zauważyć, że gdy jednostka sporządza sprawozdanie finansowe zgodne z międzynarodowymi standardami rachunkowości, wszystkie niedobory i nadwyżki inwentaryzacyjne będą obciążać/uznawać koszty rodzajowe bądź koszty wytworzenia sprzedanych wyrobów, towarów i materiałów.

[i]Autor jest menadżerem w Dziale Audytu Deloitte w Poznaniu[/i]

[ramka] [b]Czytaj też artykuł [link=http://www.rp.pl/artykul/578592.html]Niedobory i nadwyżki wpłyną na wynik podatkowy[/link][/b][/ramka]

Rachunkowość
WSKAŻNIKI I STAWKI. 1-7 czerwca 2025.
Materiał Promocyjny
Franczyza McDonald’s – Twój własny biznes pod złotymi łukami!
Materiał Promocyjny
OTOMOTO rewolucjonizuje dodawanie ogłoszeń
Rachunkowość
KSeF będzie wciąż dopuszczał faktury papierowe. Jest projekt ustawy
Rachunkowość
Nadchodzi rewolucja dla firm. Resort finansów pokazał „mapę drogową”
Rachunkowość
Sztuczna inteligencja nie zastąpi księgowych
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama