Reklama

Nowy standard rachunkowości MSSF 16: duże zmiany w prezentacji i rozliczaniu leasingu

Nowy standard dotyczący leasingu wchodzi w życie 1 stycznia 2019 r., wprowadzając całkowicie nowe zasady identyfikacji i ujmowania w księgach leasingu. Jak do nowej regulacji powinny się przygotować spółki stosujące MSR?

Publikacja: 11.07.2018 06:30

Nowy standard rachunkowości MSSF 16: duże zmiany w prezentacji i rozliczaniu leasingu

Foto: Fotolia.com

Nowy standard, MSSF 16, wskazuje jak rozpoznawać, mierzyć, prezentować i ujawniać informacje dotyczące umów najmu, dzierżawy czy leasingu – jednym słowem takich umów, w których odpłatnie następuje użyczenie składnika aktywów na pewien okres czasu. Standard wprowadza jeden model księgowy dla wszystkich leasingobiorców – znika podział na leasing operacyjny i finansowy. To oznacza, że będą oni musieli rozpoznawać prawa do użytkowania aktywów i zobowiązania leasingowe w bilansie. W przypadku leasingów krótkoterminowych (poniżej 12 miesięcy) lub tych o niskiej wartości, leasingobiorca ma prawo zastosować wyłączenie i rozliczać takie umowy na dotychczasowych zasadach.

W myśl nowych przepisów leasingodawcy nadal będą klasyfikować swoje transakcje jako leasing operacyjny lub finansowy, czyli tak samo jak w obecnie obowiązującym MSR 17 „Leasing". Inne zmiany wprowadzone przez MSSF 16 są jednak znaczące. Zostanie wyeliminowane pojęcie leasingu operacyjnego w ujęciu przez korzystającego, a co za tym idzie pozabilansowego ujęcia użytkowanych przez niego leasingowanych aktywów. Wszystkie użytkowane aktywa i odnośne zobowiązania będą musiały zostać ujęte w bilansie. Dodatkowo, jako leasing będą od 1 stycznia 2019 r. traktowane także umowy typu usługowego. Dotyczyć to może przede wszystkim umów najmu i dzierżawy powierzchni, prawa wieczystego użytkowania gruntów lub umów quasi-usługowych, takich jak IT lub telekomunikacyjnych, które wykonywane są przy użyciu środków trwałych (np. serwery, kable itp.).

Czubek góry lodowej

W wyniku wdrożenia MSSF 16 suma bilansowa znacząco wzrośnie, wskaźniki zadłużenia zwiększą się, a wskaźniki kapitałowe zmniejszą. Pojawi się również zmiana w klasyfikacji kosztów – czynsze związane z wynajmem/dzierżawą zostaną zastąpione amortyzacją oraz kosztami odsetek.

Zmiany w bilansie i w rachunku wyników wpłyną na dużą część stosowanych wskaźników finansowych i miar efektywności, takich jak:

- wskaźniki zadłużenia,

Reklama
Reklama

- wskaźnik płynności bieżącej,

- wskaźnik rotacji aktywów,

- wskaźnik pokrycia odsetek,

- EBITDA,

- EBIT,

- zysk operacyjny,

Reklama
Reklama

- zysk netto,

- wskaźnik zysku na akcję (EPS),

- wskaźniki stopy zwrotu z zaangażowanego kapitału (ROCE, ROE) i

- operacyjne przepływy pieniężne, wykorzystywane w ocenie sytuacji finansowej spółki przez inwestorów czy instytucje finansowe, w tym banki.

Zmiany w sprawozdaniach i wskaźnikach finansowych będą miały wpływ na inne obszary działalności spółek, takie jak:

- umowy finansowania czy umowy z dostawcami i zawarte w nich wskaźniki (kowenanty) – może okazać się konieczne renegocjowanie warunków umów kredytowych lub umów zakupu towarów, jeśli zawarte są w nich kowenanty oparte na np. wskaźniku dług netto do EBITDA zostaną złamane na skutek wdrożenia standardu,

Reklama
Reklama

- premiowanie pracowników – konieczny może być przegląd stosowanych kluczowych wskaźników rentowności typu EBITDA czy zysk operacyjny do wyliczania premii należnych pracownikom,

- ceny transferowe ustalone dla jednostek z grupy, podatek odroczony czy wpływ na sprawozdawczość zarządczą także muszą być dostosowane do zmian wprowadzonych przez MSSF16.

Jak wdrożyć

Możliwe są dwie metody przejścia na nowy standard: uproszczona – bez przekształcania danych porównawczych oraz pełna retrospektywna – zgodnie z MSR 8 „Zasady (polityka) rachunkowości, zmiany wartości szacunkowych i korygowanie błędów" – kiedy dane historyczne będą musiały być skorygowane.

Przeliczenie różnic pomiędzy starym a nowym podejściem może być skomplikowane w spółkach, które posiadają dużo umów najmu powierzchni lub długoterminowego leasingu operacyjnego, gdyż będzie się to wiązać z koniecznością szczegółowej analizy zapisów umownych i ich interpretacji w kontekście MSSF 16.

Główne etapy wdrożenia standardu to:

Reklama
Reklama

- ustalenie zakresu umów wchodzących w zakres MSSF 16,

- wypracowanie ich ujęcia księgowego zgodnie z MSSF 16 oraz aktualizacja polityk księgowych,

- zdefiniowanie kluczowych założeń i osądów zarządczych,

- ustalanie sposobu kalkulacji stopy dyskonta,

- zebranie wymaganych danych i dokonanie wyliczeń na bilans otwarcia,

Reklama
Reklama

- wdrożenie dedykowanego narzędzia do kalkulacji zgodnie z MSSF16,

- zaprojektowanie i wdrożenie procesów i procedur kontrolnych, które pozwolą na raportowanie zgodne z MSSF16 już po wdrożeniu standardu.

W zależności od skali cały projekt może zająć od dwóch do sześciu miesięcy.

Trudności: dane i kontrole wewnętrzne

Zmiany w ujmowaniu leasingu będą miały istotny wpływ na procesy biznesowe, systemy informatyczne oraz środowisko kontroli wewnętrznej. Pamiętajmy, że po wdrożeniu standardu, zebrane dane będzie trzeba regularnie uzupełniać o nowe kontrakty i ewidencjonować zmiany w nich, bo te mogą mieć wpływ na wycenę zobowiązań i aktywów. Zatem docelowe procesy i procedury trzeba zawczasu zaprojektować i wdrożyć, tak aby od 1 stycznia 2019 r. wszystko działało jak w zegarku.

Nasze doświadczenia z zakończonych projektów wdrożeniowych dowodzą, że oprócz kwestii księgowych nie lada wyzwaniem jest zbieranie i zapewnienie jakości danych. Spółki co prawda gromadzą wybrane informacje np. z umów najmu, jednak bardzo często nie są one kompletne z perspektywy tego, co jest wymagane do wyceny zgodnie z MSSF 16.

Reklama
Reklama

Kolejnym wyzwaniem jest wdrożenie narzędzia do wyceny umów zgodnie z MSSF 16 – w przypadku większych populacji umów, Excel już nie wystarczy. Jak wspomniano powyżej, ujęcie umowy zgodnie z MSSF 16 wymaga wyceny zobowiązania oraz składnika aktywów w postaci prawa do użytkowania. Aktualizacja wyceny zobowiązania oraz umorzenie składnika aktywów na koniec każdego miesiąca nie jest prosta. Pamiętajmy bowiem, że umowy żyją i zmieniają się w trakcie swojego trwania. Aneksy dotyczące zakresu, zmiany wysokości czynszu czy okresu trwania wpływają na wycenę zarówno składnika aktywów, jak i zobowiązania, i muszą być odpowiednio w narzędziu opatrzone poprawnymi algorytmami. Niestety, takich rozwiązań jest naprawdę niewiele, w szczególności takich, które można byłoby zastosować szybko, od razu.

Dostawcy największych systemów IT mają dla swoich klientów ofertę, ale tutaj trzeba się liczyć z dosyć długim okresem wdrożenia. Natomiast jeśli ktoś rozważa Excel jako narzędzie docelowe, to nie jest to dobry kierunek, ponieważ bardzo trudno będzie zaprojektować szczelny proces i kontrole wewnętrzne w obszarze umów leasingowych (ich wprowadzania, modyfikacji, utrzymywania). Dodatkowo, przy większych populacjach umów, Excel może nie wystarczyć pod kątem wydajnościowym.

Rachunkowość
WSKAŻNIKI I STAWKI. 1-7 czerwca 2025.
Rachunkowość
KSeF będzie wciąż dopuszczał faktury papierowe. Jest projekt ustawy
Rachunkowość
Nadchodzi rewolucja dla firm. Resort finansów pokazał „mapę drogową”
Rachunkowość
Sztuczna inteligencja nie zastąpi księgowych
Materiał Promocyjny
Dove Self-Esteem: Wsparcie dla nastolatków
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama
Reklama