Transakcje incydentalne poza proporcją VAT

Tak orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 października 2025 r. (I FSK 1504/22).

Spółka prowadzi działalność związaną z programowaniem, a ponadto także holdingową. Jej statutowy przedmiot działalności nie obejmuje udzielania pożyczek. W przeważającej mierze nie wykonuje czynności podlegających opodatkowaniu VAT, jednak wykazuje marginalny obrót z tytułu rozliczania opłaty ryczałtowej za używanie samochodu do celów prywatnych. W 2015 r. spółka sprzedała akcje X AG, a w ramach transakcji zamiast uiszczenia ceny akcji w gotówce, nabywca zaciągnął od niej jednorazową pożyczkę. Celem spółki nie było ani nie jest zajmowanie się pożyczkami, nie planuje ona w przyszłości zajmować się podobnymi metodami finansowania dłużnego. W maju 2021 r. spółka zawarła z podmiotem powiązanym umowę „nadzoru nad spłatą pożyczki”, przewidując w niej wynagrodzenie uzależnione od rezultatu (tylko przy pełnej spłacie długu). Po dokonaniu wcześniejszej spłaty pożyczki przez dłużnika wystawiono fakturę VAT i wypłacono wynagrodzenie. Spółka pierwotnie odliczyła VAT z tej faktury, po czym – wobec wątpliwości organu – skorygowała JPK i z odliczenia zrezygnowała. W związku z tym spółka wystąpiła o wydanie interpretacji indywidualnej. W prezentacji własnej oceny stanu faktycznego twierdziła, że obrót z tytułu udzielenia pożyczki w postaci odsetek nie powinien być przez nią wliczony do obrotu branego pod uwagę przy kalkulacji proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 2 i nast. ustawy o VAT, gdyż jej udzielenie stanowi dla niej transakcję o charakterze pomocniczym w rozumieniu art. 90 ust. 6 pkt 2 ww. ustawy (czy też alternatywnie – pomocniczą transakcję finansową w rozumieniu jej art. 90 ust. 6 pkt 1). Równocześnie spółka twierdziła, że przysługuje jej prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktury wystawionej przez przedsiębiorcę w związku z nadzorem nad spłatą pożyczki.