Do wypłaty zasiłku opiekuńczego nie zawsze konieczny wniosek

Aby otrzymać zasiłek z ubezpieczenia społecznego należny w razie choroby i macierzyństwa, ubezpieczony musi przedłożyć odpowiednie dokumenty, w oparciu o które płatnik ustali prawo do konkretnych świadczeń.

Z reguły wypłata zasiłków następuje na podstawie zaświadczenia ZUS ZLA. Dokument ten jest wymagany wtedy, kiedy zatrudniony sam choruje albo sprawuje osobistą opiekę nad chorym dzieckiem lub innym członkiem rodziny. Gdy chodzi o okres pieczy, na zaświadczeniu lekarz powinien wpisać kod pokrewieństwa i datę urodzenia osoby, którą zajmuje się ubezpieczony.

Czasem oświadczenie

Zaświadczenie na druku ZLA nie jest potrzebne, by podwładny otrzymał zasiłek opiekuńczy, gdy opieki wymaga zdrowe dziecko w wieku do lat ośmiu, jeśli nieprzewidzianie zamknięto placówkę, do której uczęszcza (żłobek, przedszkole czy szkołę).

W takim przypadku wystarczy, by ubezpieczony złożył oświadczenie, w którym wskaże okres i przyczynę zamknięcia danej placówki, a także datę uzyskania informacji o tym, że będzie ona nieczynna. Pracodawca powinien bazować na tym oświadczeniu. Nie może wymagać od zatrudnionego, by ten potwierdził treść zaświadczeniem wydanym przez placówkę, której rzecz dotyczy.

Zależy od powodu

To, jakie dokumenty musi przedłożyć pracownik, aby otrzymać zasiłek opiekuńczy za czas opieki nad zdrowym dzieckiem do lat ośmiu, zależy od okoliczności, w jakich wymagało ono pieczy:

1) w razie:

• porodu lub choroby małżonka ubezpieczonego, stale opiekującego się dzieckiem, jeżeli poród lub niedyspozycja zdrowotna uniemożliwia temu małżonkowi zajmowanie się dzieckiem albo

• pobytu małżonka, stale opiekującego się dzieckiem, w stacjonarnym zakładzie opieki zdrowotnej,

konieczne jest zaświadczenie wystawione przez lekarza, lekarza stomatologa, starszego felczera lub felczera, upoważnionego do wystawiania zaświadczeń lekarskich na podstawie przepisów o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, na zwykłym druku,

2) w przypadku izolacji dziecka z uwagi na podejrzenie o nosicielstwo zarazków choroby zakaźnej musi to być decyzja właściwego inspektora sanitarnego, wystawiona na podstawie przepisów o zwalczaniu chorób zakaźnych albo o zwalczaniu gruźlicy.

Raz złożony jest ważny

Przy ustalaniu uprawnienia do zasiłku opiekuńczego rozstrzygająca jest treść wniosku o jego wypłatę składanego na druku ZUS Z-15. Jego wzór stanowi załącznik nr 5 do rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 27 lipca 1999 r. w sprawie określenia dowodów stanowiących podstawę przyznania i wypłaty zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (DzU nr 65, poz. 742 ze zm.).

W tym własnoręcznie podpisanym przez ubezpieczonego dokumencie musi on podać informacje dotyczące m.in.:

• danych wnioskodawcy – imię i nazwisko, adres zamieszkania, PESEL, a gdy nie nadano tych numerów – serię i numer dowodu osobistego lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość,

• danych osoby podlegającej opiece – imię i nazwisko, PESEL, stopień pokrewieństwa, a także – w przypadku dziecka – datę urodzenia, by płatnik był w stanie określić liczbę dni, za które w danym roku kalendarzowym zasiłek opiekuńczy przysługuje,

• innych członków rodziny mogących zapewnić opiekę (tu należy dodatkowo wskazać okres, w którym inni mogą zająć się osobą wymagającą opieki),

• systemu pracy wnioskodawcy i współmałżonka,

• liczby dni, za które już w danym roku zostało wypłacone to świadczenie w innym miejscu pracy zatrudnionego i innych członków jego rodziny.

Wniosek Z-15 nie jest wymagany tylko w jednym wypadku – wyłącznie wtedy, gdy chodzi o kolejne zwolnienia lekarskie na okres nieprzerwanej nieobecności w pracy spowodowanej koniecznością sprawowania opieki nad tym samym członkiem rodziny.

Tak wskazuje ZUS w ust. 224 swojego komentarza do ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Nowy wniosek jest natomiast niezbędny w razie choćby jednodniowej przerwy w sprawowaniu pieczy lub zmiany osoby wymagającej opieki.

Liberalniej niż w przepisach

• W przypadku gdy rodzice dziecka do lat ośmiu oboje pracują i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe oraz opiekują się tym dzieckiem, to w razie choroby i pobytu matki dziecka w szpitalu oraz sprawowania w tym czasie osobistej opieki nad dzieckiem przez ojca dziecka przysługuje zasiłek opiekuńczy ojcu dziecka także wtedy, gdy pozostaje z matką dziecka w faktycznym związku małżeńskim (konkubinat) (wyrok SN z 16 grudnia 1978 r., II UR 18/78)

• Konieczność osobistego sprawowania opieki nad innym chorym członkiem rodziny, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 30 ust. 2 ustawy z 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa [od red.: obecnie art. 34 ustawy z 25 czerwca 1999 r.] uprawnia pracownika do otrzymania zasiłku opiekuńczego także wówczas, gdy ten inny chory członek rodziny pozostaje z pracownikiem we wspólnym gospodarstwie domowym tylko przez okres swojej choroby (uchwała składu siedmiu sędziów SN z 11 sierpnia 1982 r., III UZP 18/82)