Zaległe składki do ZUS: prezes zapłaci gdy brak majątku spółki

Dopiero skarga kasacyjna ZUS do Sądu Najwyższego okazała się skuteczna. Sędziowie SN stwierdzili bowiem, że art. 116 § 1 ordynacji podatkowej nie nakłada na wierzyciela obowiązku  udowodnienia bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce przez przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego.

Gdy istnieją przesłanki do stwierdzenia, że postępowanie egzekucyjne nie przyniesie oczekiwanego skutku, bezskuteczności egzekucji można dowodzić również w inny sposób. Przesłankę do umorzenia postępowania egzekucyjnego – ze względu na brak majątku – zawiera art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z tym przepisem umorzenie może nastąpić w razie stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Zdaniem SN ZUS nie musi wykazywać, że wyczerpał możliwe sposoby egzekucji, i nawet jeszcze przed wydaniem decyzji na podstawie art. 116 ordynacji podatkowej może pociągnąć zarząd spółki do odpowiedzialności za jej długi.

Przykładowo, uznanie egzekucji za bezskuteczną jest także możliwe, gdy w postępowaniu upadłościowym sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 13 ustawy – Prawo upadłościowe, jeśli majątek spółki nie wystarcza nawet na pokrycie kosztów tego postępowania, bądź z tego samego powodu umorzy postępowanie na podstawie art. 361 § 1 prawa upadłościowego.

W tym zaś wypadku sąd zwrócił uwagę na fakt wszczęcia postępowania upadłościowego spółki na wniosek ZUS. To postępowanie nie przyniosło zaś zaspokojenia jego roszczeń w związku z nieopłaconymi w terminie składkami na ubezpieczenia społeczne. Określona w ordynacji podatkowej przesłanka bezskuteczności postępowania została więc spełniona.

sygnatura akt: II UK 7/11