Nowe ryzyka dla spółek i ich menedżerów

Nowela dekretuje błędne założenie, że każda spółka ma swój odrębny interes oderwany od interesu jej udziałowców. Wprowadzenie rejestrowych grup kapitałowych dla właścicieli spółki, członków RN i zarządu oznacza, że następuje zmiana paradygmatu, że spółka zależna jest aktywem w bilansie spółki matki, który musi być zarządzany zgodnie ze strategią biznesową spółki matki. W rejestracji grupy kapitałowej trzeba będzie wykazywać każdorazowo, że sprawowanie kontroli przez spółkę matkę nad spółką zależną jest biznesowo uzasadnione, a w praktyce przekonać trzeba będzie do tego prokuratora. Brak z kolei rejestracji grupy może oznaczać, że w świetle prawa spółek i prawa karnego gospodarczego nie ma spółki matki i spółki córki, chociaż w rzeczywistości są. Wiążące polecenia w istocie nie są wiążące, bo wymagają ich recenzji przez zarząd spółki zależnej.

Czytaj więcej:

ABC Firmy Wchodzi w życie największa nowelizacja kodeksu spółek handlowych

Spółki kapitałowe mogą łączyć się w formalne grupy. Zarządy spółek muszą się liczyć z większą kontrolą.

Pro

- Czy nie warto czasem zapytać o zdania wykonawcę polecenia?

Kiedy wydaje się polecenie, to już nie pyta się, ale nakazuje. Dodatkowo, obowiązek aktywizacji przez zarząd (czyli nadzorowanego) rady nadzorczej, aby ta profesjonalnie sprawowała nad zarządem nadzór właścicielski, prowadzi do zatarcia funkcji zarządczych i nadzorczych ze szkodą dla zarządzających, nadzorujących i udziałowców. Oznacza ryzyko urzędniczej formalizacji stosunków w spółce, paraliż decyzji w obawie przed odpowiedzialnością cywilną i karną. Na wszystko będzie musiał być kwit. Regulacja ta zakłada, że członkowie RN i zarządu z natury są nieuczciwi i niekompetentni.

- A nie bywa tak czasem?

- Bywa, ale to nie może być zasadą prawa spółek. Poza tym jest to zmiana niezwykle groźna dla członków RN, gdyż wpycha ich pod odpowiedzialność karną z art. 296 Kodeksu karnego. RN spółki dominującej stanie się de facto RN spółek zależnych, a w niektórych grupach mamy i po 100 spółek zależnych. Będą zatem funkcjonować podwójne RN w spółkach akcyjnych zależnych.