Istota bezpodstawnego wzbogacenia i nienależnego świadczenia - wyrok Sądu Apelacyjnego

Przed konsekwencjami związanymi z nienależnym pobraniem świadczenia, chroniona jest jedynie osoba, która znajdowała się w błędzie co do swojego obowiązku. Jeśli takiego błędu nie było (świadczący wiedział lub powinien wiedzieć, że nie był zobowiązany), to ochrona jest wyłączona, a świadczący nie może się domagać zwrotu na podstawie bezpodstawnego wzbogacenia.

Publikacja: 26.03.2020 16:00

Istota bezpodstawnego wzbogacenia i nienależnego świadczenia - wyrok Sądu Apelacyjnego

Foto: 123RF

Tak orzekł Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem V ACa 173/18 z 8 kwietnia 2019 r.

W trakcie postępowania upadłościowego syndyk założył w banku rachunek dla masy upadłościowej. Po kilku miesiącach do banku wpłynęło zawiadomienie z urzędu skarbowego (dalej: US) o zajęciu rachunku bankowego. Bank przekazał żądaną kwotę zgodnie z zawiadomieniem. Dokonując zajęcia egzekucyjnego, naczelnik US działał jako organ egzekucyjny, który po wyegzekwowaniu kwoty przekazał ją poszczególnym wierzycielom. Syndyk złożył reklamację w sprawie niezgodnej z prawem realizacji zajęcia rachunku bankowego. Bank zwrócił kwotę na rachunek założony przez syndyka, wskazując, że „przyczyną zaistniałej sytuacji był błąd systemu bankowego". Wobec tego bank zaczął domagać się od Skarbu Państwa zapłaty z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia za przekazanie kwoty, która została zajęta przez naczelnika urzędu skarbowego. Pozwany Skarb Państwa stwierdził, że nie można żądać zwrotu świadczenia, jeżeli spełniający świadczenie (bank) wiedział, że nie był do świadczenia zobowiązany, chyba że spełnienie świadczenia nastąpiło z zastrzeżeniem zwrotu albo w celu uniknięcia przymusu lub w wykonaniu nieważnej czynności prawnej. W przedmiotowym stanie faktycznym świadczenie nie zostało spełnione z zastrzeżeniem zwrotu, brak było przymusu, a czynność prawna nie była nieważna. Sąd I instancji przychylił się do tej argumentacji, a II instancja podtrzymała to stanowisko.

PRO.RP.PL tylko za 39 zł!

Przygotuj się na najważniejsze zmiany prawne w 2025 r.
Wszystko o składce zdrowotnej, wprowadzeniu kasowego PIT i procedury SME. Raporty biznesowe, analizy ekonomiczne, webinary oraz użyteczne kalendarium.
Biznes
Teresa Siudem: Nadchodzi czas rozliczeń w spółkach
Biznes
Zwyczajne zgromadzenie wspólników – jak się dobrze przygotować?
Biznes
Dzierżawa, czyli współpraca publiczno-prywatna na nieco innych warunkach
Biznes
Zadatek i zaliczka w umowie – kiedy je stosować?
Materiał Partnera
Konieczność transformacji energetycznej i rola samorządów
Biznes
Krypto inwestycje – zarząd musi udokumentować proces decyzyjny