Te w dobie rosnących wyzwań środowiskowych w sposób szczególny narażone są na negatywne zjawiska, które mogą powodować efekt domina w społeczeństwie. Katastrofa ekologiczna na Odrze pokazała pesymistyczny obraz przekroczenia zdolności regeneracyjnych przyrody i uświadomiła, jak ważne jest podejmowanie racjonalnych decyzji związanych ze sposobem wykorzystania wody również jako miejsca zrzutu ścieków oraz jak wrażliwe są zasoby wodne na zmienność warunków pogodowych, których doświadczamy przez zmiany klimatu.

Firma jako ważny element ekosystemu

Przedsiębiorstwa to kluczowy element ekosystemu społeczno-gospodarczego. Dzięki zasobom wodnym biznes osiąga swoje cele, ale i wywiera znaczący wpływ na ten cenny surowiec oraz jego jakość poprzez operacje własne oraz tworzone łańcuchy wartości. Trudno wyobrazić sobie wyrób czy usługę, które powstają bez zużycia wody. Wykorzystywana jest ona przy pozyskaniu surowców, w procesach produkcji i konsumpcji. Woda to surowiec, z którego korzysta się na wiele sposobów. Służy nie tylko biznesowi i rolnictwu, ale całemu społeczeństwu. Jest szlakiem komunikacyjnym, źródłem wody pitnej i rezerwuarem pożywienia, razem z terenami wokół służy rozwojowi bioróżnorodności, pełni funkcję regulującą, wspiera procesy oczyszczania, rozwija turystykę i wpływa na dobrostan lokalnych społeczności. Lista wartości, które wnosi do życia społeczno-gospodarczego, jest ogromna. Tymczasem, jak pokazuje State of Global Water Resources z 2023, mamy wiele powodów do obaw w związku z suszami, masowymi roztopami lodowców i spadkiem dostępności wód podziemnych, czyli zaburzeniami cykli hydrologicznych.

Zarządzanie zasobami

Wynika stąd potrzeba przyjrzenia się temu, w jaki sposób biznes zarządza zasobami wody. Uzależnienie od zasobów wodnych, jej brak, gorsza jakość czy niespodziewane powodzie to ryzyko biznesowe, które należy kalkulować, planując operacje. Oznacza to konieczność szerszego spojrzenia na kontekst swojej działalności, w tym na sprawdzenie z partnerami biznesowymi i dostawcami, w jaki sposób woda jest wykorzystywana, skąd pochodzi i jakie ma znaczenie również na poziomie lokalnym. Obszary, które już doświadczyły wyzwań związanych z ilością wody, są szczególnie ważne w takiej analizie. Pokazują, w jakich okolicznościach może dojść do trudności i jakie scenariusze działania są pożądane, by łagodzić potencjalne skutki, ale też adaptować się do podobnych zjawisk, w tym w innych miejscach, również narażonych na takie zdarzenia. Wnikliwa analiza i dostęp do danych, w tym informacji o ryzyku klimatycznym, wspierają proces podejmowania decyzji, co pokazuje nierozerwalny związek biznesu z zasobami przyrodniczymi.

Zarządzanie zasobami wodnymi to proces planowania, koordynowania i monitorowania tego, co dzieje się z wodą w operacjach. To również dane na temat jej wykorzystania, w tym strat, informacje o powstających ściekach i sposobach oczyszczania. Przedsiębiorstwa powinny zadać sobie fundamentalne pytanie o odporność ich modelu biznesu w sytuacji, gdy woda stanie się zasobem rzadkim. Analiza scenariuszowa może ułatwić wdrożenie inicjatyw i dedykować środki na zintegrowane rozwiązania służące skuteczności ochrony wody. Dotyczyć to może projektów zamykania obiegu wody w poszczególnych lokalizacjach łańcucha wartości, zbierania wody deszczowej, rozwijania bioróżnorodności służącej retencji wody, ograniczania strat czy wdrażania instalacji oczyszczających ścieki.

Proces ustalania wagi zasobów wodnych w biznesie

Dla przedsiębiorstw, które objęte są obowiązkiem raportowania, proces podwójnej istotności pozwoli ocenić, na ile troska o wodę jest tematem, którym należy zarządzać w sposób strategiczny. Jednocześnie, biorąc pod uwagę rosnącą presję związaną z ochroną zasobów wodnych w praktyce, każda organizacja powinna wypracować skuteczne mechanizmy minimalizujące ilość wody wykorzystywanej w operacjach, wdrożyć rozwiązania pozwalające na jej ponowne wykorzystanie oraz techniki oczyszczania ścieków. Dodatkowo, dla rzeczywistego odzwierciedlenia ilości wykorzystywanej wody, warto obliczyć ślad wodny oferowanych wyrobów, by poznać ilość wykorzystanej wody również na etapie konsumpcji. Włączanie śladu węglowego do analizy biznesowej pokazuje faktyczną skalę oddziaływania środowiskowego, a przyjęcie szerokiej perspektywy ułatwia identyfikację wpływów na różne grupy interesariuszy, jak np. dotknięte społeczności.

Zdaniem autorki

Wydaje się, że woda, mimo iż jest strategicznym zasobem, nadal nie jest tak traktowana. Perspektywa kosztowa i relatywnie tanie zasoby powodują, że nie uwzględniamy wzajemnych relacji wody z innymi wymiarami środowiska, jak klimat czy bioróżnorodność.

Tymczasem wyzwania związane z wodą to coraz bardziej namacalny problem będący skutkiem zmian klimatu. Przyszłe szanse i ryzyka determinowane są przez obecne postawy wobec zasobów wodnych. By móc czymś zarządzać, trzeba to poznać, w tym kwantyfikować. Zarządzanie zasobami wodnymi to ryzyko biznesowe, ale i szansa, jeśli umiejętnie wykorzysta się wiedzę i dane o czynnikach środowiskowych.

Wsparciem okazać się może technologia, dzięki której monitorować można każdy proces począwszy od ilości wody potrzebnej do nawodnienia pola aż po jakość ścieków opuszczających fabrykę. Woda to kapitał i odpowiedzialny biznes nie powinien go marnować.

Artykuł powstał we współpracy z siecią Kancelarie RP