Czas wymienić się opieką rodzicielską i zyskać trzynastkę

Szybka decyzja, mniej dokumentów

Mniej czasu na dopełnienie formalności mają rodzice wymieniający się opieką na dodatkowym macierzyńskim. Jeśli tata zatrudniony kilka miesięcy w budżetówce chce dostać trzynastkę za 2013 r., musi najpóźniej dzisiaj (16 grudnia) złożyć wniosek o udzielenie mu urlopu macierzyńskiego. W tym samym dniu pismo o rezygnacji z dodatkowych tygodni opieki składa w kadrach matka dziecka korzystająca dotychczas z tego uprawnienia. Do swojego wniosku kobieta nie musi dołączać żadnych pism. Trzeba jednak pamiętać, że taka wymiana będzie możliwa tylko wtedy, gdy matka nie później niż 2 tygodnie po porodzie wnioskowała o wybranie wszystkich przysługujących jej uprawnień rodzicielskich (52-tygodnie: 20-tygodniowy urlop macierzyński + 6-tygodniowy dodatkowy urlop macierzyński + 26-tygodniowy urlop rodzicielski) w trybie art. 1791 k.p. Jeśli rodzicielka występuje o poszczególne części urlopów na bieżąco, nie wymieni się opieką z ojcem malca. To z kolei oznacza, że nie będzie on miał szansy na trzynastkę za 2013 r.

Odmiennie na rodzicielskim

Jeszcze inne zasady wymiany pieczy między opiekunami obowiązują przy urlopie rodzicielskim. Jednak i tutaj, tak jak przy dodatkowym macierzyńskim, rodzice nie podzielą się opieką nad dzieckiem, jeśli nie poprosiło się o to wolne od razu po porodzie. Z tego urlopu mogą korzystać oboje rodzice na raz – przez 13 tygodni. Jeśli chcą się wymienić opieką do końca roku, tak aby tata załapał się na trzynastkę za 2013 r., muszą pilnować terminów. Dwa tygodnie przed planowanym startem rodzicielskiego pracownik musi złożyć wniosek o jego udzielenie, czyli najpóźniej 16 grudnia. W piśmie tym określa termin zakończenia dodatkowego urlopu macierzyńskiego, a gdy wniosek dotyczy kolejnej części urlopu rodzicielskiego – termin zakończenia poprzedniej części tego urlopu oraz okres dotychczas wykorzystanego wolnego. Składający wniosek dołącza do niego pisemne oświadczenie o braku zamiaru korzystania z urlopu przez okres wskazany w piśmie przez drugiego z rodziców albo o okresie, w którym drugi z nich zamierza korzystać z tego urlopu w czasie objętym wnioskiem. 14 dni na poinformowanie o zmianie opiekunów ma także matka dotychczas wykorzystująca rodzicielski.

dr Patrycja Zawirska, radca prawny kierujący Zespołem Prawa Pracy w K&L Gates Jamka sp.k.

Prawo nie przewiduje terminu na wystawienie przez pracodawcę zaświadczenia dla ojca, który zamierza przejąć opiekę nad dzieckiem. Nie oznacza to, że szef może odmówić jego wydania. Przepisy o urlopach macierzyńskich mają charakter bezwzględnie wiążący. Wniosek podwładnego trzeba wziąć pod uwagę. Nieuzasadniona zwłoka bądź odmowa jego wydania nie może stanowić przeszkody w uwzględnieniu rezygnacji matki z pozostałej części urlopu. W przeciwnym wypadku zatrudniający mogliby bezpodstawnie ingerować w przywileje podwładnych związane z rodzicielstwem. Gdy opóźnienie może mieć nieodwracalne konsekwencje, w miejsce zaświadczenia pracodawca matki powinien zaakceptować pisemne oświadczenie ojca. Pracownik powinien w nim podać, że jest zatrudniony na umowę o pracę i zamierza wykorzystać pozostałą część urlopu macierzyńskiego bezpośrednio po powrocie partnerki do pracy. To wyraz ogólnej zasady, że żadne niedopełnienie obowiązków przez pracodawcę nie może pozbawiać zatrudnionych ich praw i przywilejów. Dodatkowo, bezpodstawne uchylanie się od wydania zaświadczenia można uznać za naruszenie przepisów o uprawnieniach związanych z rodzicielstwem, za co szefowi grozi grzywna do 30 tys. zł.