Zatem obowiązujące tego właśnie dnia dane podatkowe bierzemy pod uwagę licząc wynagrodzenie netto. Zresztą składki ZUS również, bo przychód jest w niech definiowany według przepisów podatkowych (por. art. 4 pkt 9 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=8DD25EA23F26B958DB3CB4B198138EA3?id=184677]ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, DzU z 2007 r. nr 11, poz. 74 ze zm.[/link]). W konsekwencji, gdy termin wypłaty jest ustalony na dany miesiąc, dokonując wypłaty za grudzień:
- w grudniu – będziemy ją liczyć z uwzględnieniem kosztów uzyskania przychodu, kwoty zmniejszającej podatek i stawki podatkowej obowiązujących w danym roku,
- w styczniu następnego roku – będziemy zobowiązani zastosować te dane z roku następnego.
Taka właśnie sytuacja miała miejsce na przełomie lat 2008/2009. Wtedy pracownicy zyskali [link=http://grafik.rp.pl/grafika/351294]>patrz tabela[/link].
[srodtytul]UWAŻAJ PRZY URLOPOWYM ZE ZMIENNYCH SKŁADNIKÓW[/srodtytul]
[b]Gdy pracownik jedzie na wakacje w sierpniu, a płacisz swojej załodze dziesiątego, zsumuj prowizje wypłacone w lipcu, czerwcu i maju. A wynik podziel przez liczbę godzin z okresu czerwiec – kwiecień[/b]
Termin wypłaty wynagrodzenia ma ogromne znaczenie przy obliczaniu wynagrodzenia za czas urlopu wypoczynkowego. A to ze względu na sposób obliczania pensji za ten czas.
[srodtytul]Co jest neutralne…[/srodtytul]
Stałe składniki wynagrodzenia za okresy nie dłuższe niż miesięczne nie mają wpływu na podstawę wynagrodzenia urlopowego. Są w niej bowiem uwzględniane w wysokości należnej pracownikowi w miesiącu, w którym korzysta z urlopu wypoczynkowego.
Tak stanowi § 7 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=C30E304CA09087BC06A6BCB4F880F098?id=74468]rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (DzU z 1997 r. nr 2, poz. 14 ze zm., dalej rozporządzenie urlopowe)[/link]. Zatem są wypłacane w ustalonej w umowie o pracę wysokości. I nie ma tu nic do rzeczy ustalony termin wypłaty.
To samo dotyczy składników – stałych bądź zmiennych – przysługujących za okresy dłuższe niż miesięczne. Te są bowiem wypłacane w ustalonych terminach płatności, w określonej w umowie o pracę wysokości i nie mają wpływu na wysokość podstawy wymiaru wynagrodzenia za czas urlopu wypoczynkowego (§ 12 ust. 1 rozporządzenia urlopowego).
[srodtytul]…a co powoduje przeliczenia[/srodtytul]
Zmienne składniki wynagrodzenia przysługujące za okresy nie dłuższe niż jeden miesiąc, uwzględnia się przy ustalaniu wynagrodzenia ur- lopowego w łącznej wysokości wypłaconej pracownikowi w okresie trzech miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu (§ 8 ust. 1 rozporządzenia urlopowego). Tu zatem podstawowe znaczenie ma moment wypłaty. Obliczając wynagrodzenie urlopowe, za podstawę przyjmuje się bowiem wynagrodzenie wypłacone w trzech miesiącach poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu wypoczynkowego. Nie za te miesiące należne.
Różnicy między wynagrodzeniem wypłaconym w trzech poprzedzających miesiącach a wynagrodzeniem wypłaconym w trzech ostatnich miesiącach nie ma w przypadku, gdy moment wypłaty wynagrodzenia został ustalony na miesiąc, za który to wynagrodzenie przysługuje, np. 28 dzień każdego miesiąca.
[ramka][b]Przykład 5[/b]
Pani Magda, zatrudniona w miesięcznym okresie rozliczeniowym, jest wynagradzana prowizyjnie. W lipcu korzystała z urlopu wypoczynkowego. Termin wypłaty wynagrodzenia w zakładzie pracy, w którym pracuje, przypada 28 każdego miesiąca. Ustalając podstawę wynagrodzenia urlopowego ze zmiennych składników wynagrodzenia przysługujących za okresy nie dłuższe niż miesięczne, pracodawca przyjął prowizje wypłacone w trzech poprzedzających miesiącach, czyli w czerwcu, maju i w kwietniu. Są to również wynagrodzenia należne za te miesiące, czyli za czerwiec, maj i kwiecień.[/ramka]
Inaczej w przypadku, gdy wynagrodzenie wypłacane jest w następnym miesiącu kalendarzowym. Wynagrodzenie wypłacone w danym miesiącu będzie bowiem w rzeczywistości wynagrodzeniem należnym za miesiąc poprzedni.
[ramka][b]Przykład 6[/b]
Pan Emil, zatrudniony w miesięcznym okresie rozliczeniowym, w lipcu korzystał z urlopu wypoczynkowego. Jest wynagradzany akordowo. Termin wypłaty wynagrodzenia w zatrudniającej go firmie jest ustalony na 10 dzień następnego miesiąca kalendarzowego. Ustalając podstawę wynagrodzenia urlopowego ze zmiennych składników wynagrodzenia przysługujących za okresy nie dłuższe niż miesięczne, pracodawca przyjmie wynagrodzenie akordowe wypłacone w trzech poprzedzających miesiącach, czyli w czerwcu, maju i kwietniu. Są to wynagrodzenia należne odpowiednio: za maj, kwiecień i marzec.[/ramka]
[srodtytul]Bądź czujny przy stawce za godzinę[/srodtytul]
Jeśli termin wypłaty wynagrodzenia jest ustalony w kolejnym miesiącu, pamiętajmy, że wynagrodzenia wypłacone w trzech poprzedzających urlop miesiącach nie są wynagrodzeniami przysługującymi za te miesiące, lecz z przesunięciem o jeden miesiąc wstecz. Ma to kluczowe znaczenie przy kolejnym kroku obliczania wynagrodzenia urlopowego, a mianowicie stawki za jedną godzinę takiego urlopu.
Aby ją ustalić ze składników zmiennych, łączne wynagrodzenie wypłacone w trzech miesiącach poprzedzających miesiąc wykorzystywania urlopu dzielimy przez liczbę godzin przepracowanych w miesiącach, z których przyjęte zostały te składniki (§ 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia urlopowego). Oznacza to, że przyjęte wynagrodzenia dzielimy przez godziny przepracowane w miesiącach, za które te wynagrodzenia przysługują, nie w miesiącach, w których zostały one wypłacone.
[ramka][b]Przykład 7[/b]
Pani Mariola jest zatrudniona w miesięcznym okresie rozliczeniowym. Za każdy miesiąc pracy przysługuje jej wynagrodzenie w wysokości 2 proc. wypracowanego zysku. Ma zaplanowany urlop na okres od 3 do 14 sierpnia. Termin wypłaty wynagrodzenia przypada na 10 dzień kolejnego miesiąca za miesiąc poprzedni. Ustalając wynagrodzenie urlopowe, pracodawca przyjmie do jego podstawy wynagrodzenie wypłacone w lipcu, czerwcu i maju. Wynik sumowania podzieli jednak przez łączną liczbę godzin przepracowanych nie w lipcu, czerwcu i maju, ale w czerwcu, maju i kwietniu. Jest to bowiem suma wynagrodzeń za kwiecień, maj i czerwiec, mimo że zostały wypłacone z przesunięciem miesięcznym.[/ramka]
Jeśli termin wypłaty ustalony został na ten sam miesiąc, wynagrodzenie wypłacone w danym miesiącu jest jednocześnie wynagrodzeniem przysługującym za ten miesiąc. Pracodawca nie musi się więc zastanawiać, z których miesięcy przyjąć liczbę przepracowanych godzin.
[ramka][b]Przykład 8[/b]
Pan Mikołaj jest zatrudniony w miesięcznym okresie rozliczeniowym. Za każdy miesiąc pracy przysługuje mu wynagrodzenie w wysokości 1 proc. wypracowanego zysku.
Ma zaplanowany urlop na okres od 17 do 28 sierpnia. Termin wypłaty wynagrodzenia przypada na 29 dzień danego miesiąca kalendarzowego. Ustalając wynagrodzenie urlopowe, pracodawca przyjmie do jego podstawy sumę wynagrodzeń wypłaconych w lipcu, czerwcu i maju. Są to jednocześnie wynagrodzenia przysługujące za te miesiące. Zatem ich łączną kwotę podzieli przez łączną liczbę godzin przepracowanych w lipcu, czerwcu i maju, by uzyskać stawkę za jedną godzinę urlopu.[/ramka]
[ramka][b]Przy odprawach i odszkodowaniach według przedstawionych zasad[/b]
Zasady wzajemnych relacji między ustalonym terminem wypłaty a sposobem obliczania wynagrodzenia za pracę i jego pochodnych warto znać jeszcze z jednego powodu. Mianowicie obliczania różnych odpraw (m.in. ze zwolnień grupowych czy emerytalno-rentowej) i odszkodowań.
Bo większość z nich oblicza się albo według zasad obowiązujących przy ustalaniu ekwiwalentu urlopowego, albo wynagrodzenia urlopowego (m.in. [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=D11CBA5B7241C39A305785C0B1643A86?id=73966]rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w kodeksie pracy, DzU nr 62, poz. 289 ze zm.)[/link]. [/ramka]
[srodtytul]CO JEST WAŻNE PRZY USTALANIU EKWIWALENTU[/srodtytul]
[b]Określając średnią z akordu, zawsze bierz pod uwagę kwoty, jakie pracownik otrzymał w trzech miesiącach poprzedzających ten, w którym odejdzie z firmy[/b]
W przypadku obliczania wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy termin wypłaty wynagrodzenia ma tak samo duże znaczenie, jak przy ustalaniu wynagrodzenia urlopowego.
[srodtytul]Co ma znaczenie[/srodtytul]
Składniki wynagrodzenia określone w stawce miesięcznej w stałej wysokości uwzględnia się przy ustalaniu ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w wysokości należnej w miesiącu nabycia prawa do tego ekwiwalentu. Tak stanowi § 15 rozporządzenia urlopowego. Chodzi tu o taką wysokość, jaka wynika z wiążącej pracownika umowy o pracę w chwili jej rozwiązywania.
Składniki wynagrodzenia przysługujące pracownikowi za okresy dłuższe niż miesiąc, wypłacone w okresie 12 miesięcy bezpośrednio poprzedzających miesiąc nabycia prawa do ekwiwalentu uwzględnia się przy ustalaniu ekwiwalentu w średniej wysokości z tego okresu (§ 17 rozporządzenia urlopowego). Kluczową rolę odgrywa tu zatem moment wypłaty tych składników, a nie miesiące, za które są one należne.
[ramka][b]Przykład 9[/b]
Umowa o pracę pana Roberta rozwiąże się na koniec sierpnia. Otrzymuje on normalnie pensję 10 dnia następnego miesiąca za miesiąc poprzedni. Dlatego też przy obliczaniu ekwiwalentu urlopowego pracodawca powinien uwzględnić wypłacane premie kwartalne w okresie od 1 sierpnia 2008 r. do 31 lipca 2009 r.[/ramka]
[srodtytul]Inspekcja rozstrzygnęła[/srodtytul]
Problemy z ustaleniem wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy zaczynają się jednak przede wszystkim w przypadku zmiennych składników wynagrodzenia przysługujących pracownikowi za okresy nie dłuższe niż miesiąc. Te bowiem uwzględnia się w przeciętnej miesięcznej wysokości uzyskanej przez pracownika w okresie trzech miesięcy poprzedzających miesiąc nabycia prawa do ekwiwalentu (§ 16 ust. 1 rozporządzenia urlopowego). „Uzyskanej” należy rozumieć jako „wypłaconej” – tak każe postępować Państwowa Inspekcja Pracy ([b]stanowisko z 12 stycznia 2009 r., GPPP-110-4560-1025/08/PE, [/b]Ubezpieczenia i Prawo Pracy z 2009 r. nr 3, str. 45). A jej stanowisko jest zgodne z opinią resortu pracy.
Jeżeli wypłata wynagrodzenia następuje w tym samym miesiącu, którego dotyczy, do podstawy ekwiwalentu urlopowego przyjmujemy średnie wynagrodzenie wypłacone w trzech miesiącach poprzedzających miesiąc nabycia prawa do ekwiwalentu. Tak samo postępujemy, gdy termin wypłaty przypada w następnym miesiącu za miesiąc poprzedni, mimo że będą to pobory wypłacone z miesięcznym opóźnieniem.
[ramka][b]Przykład 10[/b]
Pani Grażyna jest wynagradzana stawką zasadniczą 2000 zł i prowizją w wysokości 2 proc. zrealizowanej przez nią w danym miesiącu sprzedaży. 31 sierpnia rozwiąże się jej umowa o pracę. Firma ma ustalony termin wypłaty na ostatni dzień miesiąca. Do podstawy ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy zostaną więc przyjęte: 2000 zł i średnia z prowizji wypłaconych w lipcu, czerwcu i maju br.
Są to zarazem wynagrodzenia należne za te miesiące.
Gdyby firma wypłacała pensje 10 dnia miesiąca za miesiąc poprzedni, wtedy w podstawie ekwiwalentu powinny być przyjęte te same składniki, mimo że prowizje wypłacone w lipcu, czerwcu i maju należne były odpowiednio za czerwiec, maj i kwiecień.[/ramka]
Stanowisko PIP jest jednak dość kontrowersyjne. Zakładamy bowiem, że ustawodawca jest racjonalny, a tak należy przyjmować dokonując wszelkich interpretacji przepisów prawa. Jasno zatem należy stwierdzić, że gdyby chodziło o składniki wypłacone w trzech poprzedzających miesiącach, to ustawodawca użyłby słowa „wypłacone”, tak jak to zrobił w przypadku wynagrodzenia urlopowego. Użycie natomiast słowa „uzyskane” wskazuje na to, że jego znaczenie jest inne.
[ramka][b]Przykład 11[/b]
Pan Bernard jest wynagradzany stawką zasadniczą w wysokości 2000 zł i prowizją w wysokości 2 proc. zrealizowanej przez pracownika w danym miesiącu sprzedaży. Wynagrodzenie wypłacane jest 10 następnego miesiąca kalendarzowego. Stosunek pracy pana Bernarda zakończy się 31 sierpnia br. Do podstawy ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy należy przyjąć zatem kwotę 2000 zł oraz średnią miesięczną kwotę wynagrodzeń wypłaconych w sierpniu, lipcu i czerwcu br. Są to bowiem wynagrodzenia uzyskane za trzy miesiące poprzedzające moment nabycia prawa do ekwiwalentu, czyli za lipiec, czerwiec i maj.[/ramka]
