Z ulgi na zabytki mogą korzystać podatnicy rozliczający się na zasadach ogólnych, podatkiem liniowym oraz ryczałtem ewidencjonowanym. Jest ona uregulowana w art. 26hb ustawy o PIT. Nie dotyczy natomiast podatników CIT.

Ulgę na zabytki wprowadził od 1 stycznia 2022 r. tzw. Polski Ład. Ulga ta uległa istotnej przebudowie od 1 stycznia 2023 r. (w wyniku poprawek do Polskiego Ładu). W niniejszej publikacji skupimy się na uldze na zabytki w obecnym kształcie.

Czytaj więcej:

Ulga „Pałacyk+” zostanie ograniczona
Podatki, Księgowość i Rachunkowość Ulga „Pałacyk+” zostanie ograniczona

Pro

W interpretacji indywidualnej dyrektora KIS z 27 kwietnia 2022 r. (0114-KDIP2-2.4011. 172.2022.2.AP) czytamy: „(…) w przepisach regulujących zastosowanie ulgi na zabytki nie znajdują się unormowania wykluczające zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów kwoty wydatków poniesionych na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane w zabytku nieruchomym. Podatnik, który poniesie wydatki na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane w zabytku nieruchomym, może odliczyć 50 proc. tych wydatków od podstawy opodatkowania, z tytułu ulgi na zabytki, niezależnie od tego czy i w jaki sposób rozliczył te wydatki w kosztach uzyskania przychodów. Musi jednak spełnić wszystkie warunki przedstawione powyżej dające możliwość skorzystania z tej ulgi. (…)”.

Wpłaty na fundusz remontowy

Stosownie do art. 26hb ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT podatnik może odliczyć od podstawy obliczenia podatku ustalonej na zasadach ogólnych – skali podatkowej albo na zasadach właściwych dla podatku liniowego wydatki poniesione w roku podatkowym na wpłaty na fundusz remontowy wspólnoty mieszkaniowej lub spółdzielni mieszkaniowej utworzony, zgodnie z odrębnymi przepisami, dla zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków lub znajdującego się w ewidencji zabytków.

Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z 15 czerwca 2023 r. (0112-KDWL.4011.12. 2023.3.WS) wskazał, że „(...) ulga na zabytki przewidziana jest zarówno dla członków wspólnot i spółdzielni mieszkaniowych, którzy są współwłaścicielami zabytku, jak i dla indywidualnych właścicieli nieruchomości. (…) W przypadku pierwszej grupy, tj. członków wspólnot i spółdzielni mieszkaniowych, do ulgi uprawnia już sama wpłata należności na fundusz remontowy. (…)”.

Odliczenie przysługuje podatnikowi, jeżeli w momencie poniesienia wydatku jest właścicielem lub współwłaścicielem zabytku nieruchomego (art. 26hb ust. 2 pkt 1 ustawy o PIT).

Przykład:

Pani Helena prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem liniowym. Pani Helena jest właścicielem lokalu mieszkalnego w kamienicy (wraz z udziałem we własności części wspólnych oraz we własności gruntu).

Lokal znajduje się w budynku (kamienicy) wspólnoty mieszkaniowej, której członkiem jest pani Helena. Kamienica z lokalami mieszkalnymi jest wpisana do wykazu zabytków (ujętych w gminnej ewidencji zabytków). Wspólnota mieszkaniowa przeprowadzała zgodnie z planem remontów w roku 2023 r. remont elewacji zewnętrznej budynku, zgodnie z wytycznymi i zgodą wojewódzkiego konserwatora zabytków (remont zakończył się w 2023 r.). Wykonane prace spełniają definicję prac konserwatorskich, restauratorskich oraz robót budowlanych w rozumieniu przepisów o uldze na zabytki. Pani Helena w 2023 r. (od stycznia do grudnia) dokonywała wpłat na fundusz remontowy wspólnoty mieszkaniowej (na specjalny rachunek bankowy przeznaczony tylko do tych wpłat) w łącznej wysokości 2400 zł. Wszystkie wydatki ponoszone przez wspólnotę mieszkaniową są udokumentowane fakturami wystawionymi przez podatników niekorzystających ze zwolnienia z VAT. Przedmiotowe wydatki nie zostały odliczone od przychodu na podstawie ustawy o zryczałtowanym PIT ani nie zostały sfinansowane, dofinansowane lub zwrócone pani Helenie w jakiejkolwiek formie.

Pani Helena ma prawo skorzystania – w zeznaniu PIT-36L składanym za 2023 r. – z ulgi na zabytki w wysokości nieprzekraczającej 50 proc. poniesionych wydatków (czyli maksymalnie 1200 zł) przy założeniu, że wysokość dokonanych przez panią. Helenę wpłat będzie równa udziałowi, jaki posiada ona w częściach nieruchomości wspólnej (por. interpretację indywidualną dyrektora KIS z 28 grudnia 2022 r., 0112-KDIL2-1.4011. 635.2022.3.JK).

Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z 18 kwietnia 2023 r. (0111-KDSB2-1.4011. 94.2023.2.MS) wskazał, że „(…) Samo położenie bloku, w którym znajduje się nabyty przez Panią lokal mieszkalny na obszarze (...) wpisanego do (…) ewidencji zabytków oraz do rejestru zabytków, nie uprawnia do stosowania wskazanej ulgi w przypadku ponoszenia wydatków na fundusz remontowy. W świetle art. 26hb ust. 12 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c)-e) ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zabytkiem nieruchomym uprawniającym do odliczeń w ramach ulgi na zabytki nie jest układ urbanistyczny, ruralistyczny i zespół budowlany (…)”.

Prace konserwatorskie lub roboty budowlane

Stosownie do art. 26hb ust. 1 pkt 2 ustawy o PIT podatnik może odliczyć od podstawy obliczenia podatku wydatki na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytku nieruchomym wpisanym do rejestru zabytków.

W interpretacji indywidualnej z 3 lipca 2023 r. (0113-KDIPT2-1.4011.245.2023.2.MZ) dyrektor KIS wskazał, że „(…) Od 1 stycznia 2023 r. w przypadku wydatków na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane podatnik musi:

- być właścicielem lub współwłaścicielem zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków w momencie ponoszenia wydatku,

- posiadać sporządzone na piśmie pozwolenie wojewódzkiego konserwatora zabytków na prowadzenie tych prac,

- po poniesieniu wydatku, uzyskać zaświadczenia wojewódzkiego konserwatora zabytków o wykonaniu odpowiednich prac, a odliczenie będzie możliwe w zeznaniu składanym po jego otrzymaniu,

- posiadać fakturę wystawioną przez podatnika podatku VAT niekorzystającego ze zwolnienia od tego podatku.

Podatnik nie może skorzystać z ulgi, jeżeli:

- dokonał już odliczenia w ramach ulgi tych samych wydatków w innym zeznaniu podatkowym składanym za rok, w którym poniósł wydatek na zabytek,

- odliczył poniesione wydatki w ramach innej ulgi,

- wydatki zostały mu w jakikolwiek sposób zwrócone,

- wydatki wykraczają poza zakres prac i robót określonych w pozwoleniu wojewódzkiego konserwatora zabytków lub zaleceniach konserwatorskich (…)” (por. interpretację indywidualną dyrektora KIS z 12 maja 2023 r., 0112-KDIL2-1.4011.180. 2023.4.MKA).

Z kolei w interpretacji indywidualnej dyrektora KIS z 12 maja 2023 r. (0112-KDIL2-1.4011. 180.2023.4.MKA) czytamy: „(…) przysługiwało odliczenie wydatków na nieruchomość wpisaną do rejestru zabytków poniesionych na:

- prace modernizacyjne mające na celu przystosowanie budynku do nowych wymagań określonych w stosownych przepisach oraz powszechnie obowiązujących standardów i wyposażenia budynków,

- prace konserwatorskie, restauratorskie (odtworzeniowe) i budowlane wykonywane na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków,

- sporządzenie analiz; np. ekonomicznych oraz finansowych przedsięwzięcia, business planu, wniosków o dofinansowanie inwestycji, koncepcji oraz innych konsultacji związanych z realizacją inwestycji,

- sporządzenie wymaganej przepisami dokumentacji (opinie, programy, dokumentacja budowlana) (…)”.

Uwaga!

Odliczenie na prace konserwatorskie, restauratorskie i prace budowlane przysługuje podatnikowi, jeżeli w momencie poniesienia wydatku podatnik jest właścicielem lub współwłaścicielem zabytku nieruchomego oraz posiada sporządzone na piśmie pozwolenie wojewódzkiego konserwatora zabytków na prowadzenie prac konserwatorskich, prac restauratorskich lub robót budowlanych przy tym zabytku oraz po poniesieniu tego wydatku uzyskał zaświadczenie wojewódzkiego konserwatora zabytków potwierdzające wykonanie odpowiednio tych prac lub robót (art. 26hb ust. 2 pkt 2 ustawy o PIT)

Jak wskazał dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z 13 kwietnia 2023 r. (0114- KDIP3-2.4011.133.2023.2.MR), „(…) Zakresem ulgi zostały objęte wydatki na prace konserwatorskie, restauratorskie oraz roboty budowlane wyłącznie przy zabytku nieruchomym wpisanym do rejestru zabytków. Dodatkowo, odliczenie wydatków będzie możliwe w zeznaniu podatkowym dopiero po otrzymaniu zaświadczenia wojewódzkiego konserwatora zabytków potwierdzającego wykonanie prac zgodnie z pozwoleniem wojewódzkiego konserwatora zabytków. Zatem, będzie Panu przysługiwać ulga na zabytki w części dotyczącej odliczenia wydatków poniesionych w 2023 r. i 2024 r. na przeprowadzenie w ww. nieruchomości prac restauratorskich i robót budowlanych, o ile zakres tych prac będzie wynikał ze sporządzonego na piśmie pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków oraz po poniesieniu tych wydatków uzyska Pan zaświadczenie wojewódzkiego konserwatora zabytków potwierdzające wykonanie odpowiednio tych prac lub robót. Odliczenie to jednak będzie dotyczyć tylko tej części wydatków, które zostaną udokumentowane fakturami wystawionymi przez podatników podatku VAT niekorzystających ze zwolnienia od tego podatku (…) oraz w części, w jakiej nie zostały sfinansowane, dofinansowane lub zwrócone Panu w jakiejkolwiek formie. Ww. wydatki będzie Pan mógł odliczyć odpowiednio w zeznaniu za 2023 r. (wydatki poniesione w 2023 r.) i w zeznaniu za 2024 r. (wydatki poniesione w 2024 r.) (…). (por. interpretację indywidualną dyrektora KIS z 13 kwietnia 2023 r., 0114-KDIP3-2.4011. 133.2023.2.MR).

Odliczenia tych wydatków dokonuje się w zeznaniu składanym po otrzymaniu zaświadczenia wojewódzkiego konserwatora zabytków (art. 26hb ust. 7 pkt 2 ustawy o PIT). Za datę poniesienia ww. wydatków uznaje się dzień wystawienia faktury (art. 26hb ust. 3 pkt 2 ustawy o PIT) (por. interpretację indywidualną dyrektora KIS z 25 maja 2023 r. (0112-KDIL2-2.4011.118.2023. 2.AA i z 3 marca 2023 r., 0113- KDIPT2-2.4011.1064.2022. 2.EC).

W interpretacji indywidualnej z 14 czerwca 2023 r. (0115- KDIT1.4011.192.2023.3.DB) dyrektor KIS wskazał z kolei, że „(…) W szczególności, wydatkami, o których mowa w art. 26hb ust. 1 pkt 2 ustawy nie są wydatki poniesione przez Pana na »współfinansowanie procesu inwestycyjnego«. Wpłaty wnoszone przez Pana na rachunek powierniczy na podstawie umowy zawartej z deweloperem były wpłatami na poczet ceny nabycia lokalu mieszkalnego. Na ich kwalifikację nie ma wpływu fakt, że w celu realizacji umowy deweloperskiej deweloper prowadził (we własnym imieniu) prace konserwatorskie, restauratorskie oraz roboty budowlane. (…)”.

Jak wskazał dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z 3 marca 2023 r. (0113-KDIPT2-2.4011.1064.2022.2.EC), „(…) zabytkiem nieruchomym uprawniającym do odliczeń w ramach ulgi na zabytki nie jest układ urbanistyczny, ruralistyczny i zespół budowlany, które to zostały wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Stąd samo położenie budynku, w którym znajduje się nabyty lokal mieszkalny wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej, na obszarze miasta w granicach średniowiecznego układu urbanistycznego wpisanego do rejestru zabytków, nie uprawnia do stosowania ulgi na zabytki w przypadku ponoszenia wydatków w 2023 r. na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane w nabytym lokalu mieszkalnym, gdyż niezbędnym warunkiem jest prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych w zabytku nieruchomym wpisanym do rejestru zabytków. (…)”.

Kiedy na fundusz, a kiedy na prace

Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z 6 marca 2023 r. (0115-KDIT3.4011.71.2023. 1.KP) wskazał, że „(…) Według wyżej wymienionych przepisów ulga na zabytki jest przewidziana zarówno dla członków wspólnot i spółdzielni mieszkaniowych, którzy są współwłaścicielami zabytku, jak i dla indywidualnych właścicieli nieruchomości. (…) W przypadku pierwszej grupy, tj. członków wspólnot i spółdzielni mieszkaniowych, do ulgi uprawnia już wpłata należności na fundusz remontowy. Właściciele indywidualni mogą natomiast z niej skorzystać pod warunkiem otrzymania faktury dokumentującej wydatki związane z zabytkiem na prace konserwatorskie, prace restauratorskie lub roboty budowlane. (…) W opisanych przez Panią we wniosku okolicznościach, to Wspólnota Mieszkaniowa budynku nr X przy ul. A. w B. wystąpiła o uzyskanie opisanych we wniosku pozwoleń oraz to na Wspólnotę Mieszkaniową, a nie na Panią zostały wystawione faktury VAT dokumentujące opisane we wniosku wydatki. (…) nie jest Pani uprawniona do skorzystania z ulgi na zabytki poprzez odliczenie od podstawy opodatkowania 50 proc. poniesionych wydatków na sporządzony projekt budowlany oraz przeprowadzone w 2022 r. opisane we wniosku roboty budowlane (…). Natomiast może Pani – jako członek wspólnoty – w zeznaniu podatkowym składanym za 2022 r. dokonać odliczenia w wysokości nieprzekraczającej 50 proc. wydatków na wpłaty na fundusz remontowy wspólnoty mieszkaniowej – przy założeniu, że wysokość dokonanych przez Panią wpłat będzie równa udziałowi, jaki posiada Pani w częściach nieruchomości wspólnej – udokumentowanych dowodem wpłaty lub zaświadczeniem o wysokości wpłat wystawionym przez wspólnotę mieszkaniową. (…)”.