Podstawa opodatkowania VAT dla transakcji walutowych SPOT

Prawidłowość tego stanowiska potwierdził organ podatkowy.

Komentarz eksperta

Krzysztof Ugolik, doradca podatkowy, starszy konsultant w Dziale Prawnopodatkowym PwC

Ustalanie wartości podstawy opodatkowania dla transakcji walutowych o charakterze nierzeczywistym typu SPOT (jak również transakcji na instrumentach pochodnych opartych na walutach) jest zagadnieniem, w odniesieniu do którego w ustawie o VAT nie istnieją specyficzne regulacje. Z tego względu należy ją ustalić zgodnie z generalną zasadą wyrażoną w art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, tj. uznać, że podstawą opodatkowania jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą usługodawca otrzymał lub ma otrzymać.

Zarówno organy podatkowe, jak i sądy administracyjne od kilku lat prezentują zgodny pogląd, że w odniesieniu do transakcji finansowych dotyczących walut, w przypadku których nie dochodzi do faktycznej dostawy tych walut, podstawa opodatkowania dla celów VAT powinna być ustalana na podstawie wyników właściwych dla konkretnych transakcji.

Obszarem, w którym obecnie nie można mówić o istnieniu jednolitej linii interpretacyjnej, jest kwestia uwzględniania strat osiąganych na omawianych transakcjach. Analiza dostępnych interpretacji indywidualnych oraz wyroków sądów administracyjnych wskazuje, że w odniesieniu do omawianego zagadnienia funkcjonują dwie koncepcje: ustalania podstawy opodatkowania wyłącznie na podstawie dodatnich wyników osiąganych na poszczególnych transakcjach w danym okresie rozliczeniowym lub, alternatywnie, uwzględnianie w ramach danego okresu rozliczeniowego również poniesionych strat.

Moim zdaniem podejściem, które dokładniej oddaje specyfikę transakcji walutowych, jest podejście pozwalające uwzględnić w podstawie opodatkowania również straty. Nie wynika to jednak wprost z literalnej wykładni przepisów ustawy o VAT, ale z charakteru funkcjonowania rynków walutowych (przede wszystkim dużej zmienności oraz trudności w przewidzeniu ruchów walutowych). Należy przyjąć, że każdy uczestnik tego rynku, jeżeli decyduje się na zawieranie transakcji o charakterze spekulacyjnym, musi pogodzić się z realnym ryzykiem poniesienia strat przynajmniej na części zawieranych transakcji. W praktyce nie jest bowiem możliwe zawieranie tylko takich transakcji, które każdorazowo przyniosą zysk. Jeżeli zatem ponoszenie strat jest immamentną cechą uczestnictwa w runku walutowym, to fakt ten powinien znaleźć odzwierciedlenie również w wykładni przepisów ustawy o VAT. W doktrynie często bowiem podkreśla się, że to ekonomiczna istota danej aktywności powinna mieć decydujące znaczenie przy ustalaniu konsekwencji podatkowych. W efekcie straty osiągane na poszczególnych transakcjach zawieranych w danym okresie rozliczeniowym powinny również zostać uwzględnione w kalkulacji wysokości podstawy opodatkowania dla transakcji SPOT o charakterze nierzeczywistym.