Dług zaciągnięty od spółki-matki bywa rozmaicie rozumiany przez organy skarbowe

Od momentu wprowadzenia w życie omawianych przepisów (od 1 stycznia 1999 r.) do dnia dzisiejszego występowały i będą występować do 31 grudnia 2012 r. (czyli do dnia, po którym planowana jest zmiana przepisów) zarówno w doktrynie, jak i literaturze przedmiotu rozbieżności interpretacyjne w kontekście rozumienia „zadłużenia".

Jednym z dominujących poglądów jest stanowisko, zgodnie z którym zadłużeniem jest suma wszystkich zobowiązań pożyczkobiorcy wobec pożyczkodawcy w danym roku podatkowym, a zatem zarówno zobowiązań handlowych, jak i pozostałych zobowiązań finansowych wynikających z zaciągnięcia pożyczek i kredytów. W takim przypadku zadłużenie przekroczy trzykrotność kapitału zakładowego znacznie szybciej aniżeli w sytuacji, kiedy oprzemy rozliczenie takiej transakcji na odmiennym stanowisku sądów.

Drugi z poglądów odwołuje się do interpretacji zawężającej, zgodnie z którą zadłużeniem jest wyłącznie suma zobowiązań finansowych, co pozwala zaliczyć większa część odsetek do kosztów uzyskania przychodów. W takim przypadku później następuje przekroczenie trzykrotności kapitału zakładowego. Tym samym większą część odsetek pożyczkobiorca może uznać za kosz podatkowy.

Rozbieżności interpretacyjne głoszone przez doktrynę (m.in. wyrok WSA w Warszawie z 3 grudnia 2010 r., III SA/.WA 2365/10) stwarzały nierówne traktowanie podatników. Dlatego ustawodawca chce od 1 stycznia 2013 roku doprecyzować termin zadłużenia do sumy wszystkich zobowiązań (handlowych i finansowych), zgodnie z projektem zmiany ustawy o CIT z 24 sierpnia 2012 r. (obecnie projekt przechodzi przez uzgodnienia międzyresortowe).

Jednym z narzędzi optymalizujących transakcje jest wcześniejsza spłata części kapitału pożyczki, tak aby na dzień spłaty odsetek, na który określa się wskaźnik zadłużenia, dług pożyczkobiorcy wobec pożyczkodawcy nie spełniał restrykcji norm cienkiej kapitalizacji. W takim przypadku jeśli na dzień zapłaty odsetek wielkość zadłużenia będzie mniejsza od trzykrotności kapitału zakładowego pożyczkobiorcy, to całość wypłacanych odsetek będzie mogła być zaliczona od kosztów uzyskania przychodu.

Drugą z metod optymalizacji transakcji jest zamiana pożyczki na pożyczkę obligacyjną. W sytuacji kiedy emitent obligacji płaci odsetki na rzecz obligatariusza, całość wypłacanych odsetek będzie dla emitenta obligacji kosztem podatkowym. Tym samym emitent będzie miał możliwość zoptymalizowania wysokości swojego zobowiązania podatkowego poprzez zaliczenie wszystkich odsetek do kosztów uzyskania przychodu.