VAT: usługa turystyczna jest opodatkowana tylko, gdy przynosi profity

Spółka przez własny niepubliczny zakład opieki zdrowotnej świadczy usługi medyczne (zwolnione z VAT), w tym również dla cudzoziemców. Aby je promować dla pacjentów czekających na zabiegi, zamierza organizować wycieczki po Polsce. W tym celu nabywa różne usługi np. zakwaterowania, gastronomiczne i transportu. Działalność ta nie ma na celu przynoszenia zysku. Jak rozliczać VAT od takich usług?

– pyta czytelnik.

Usługi medyczne należy rozliczać odrębnie od turystycznych. Te pierwsze są zwolnione z opodatkowania o ile służą profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia, w przypadku drugich należy zastosować metodę VAT marża. Oznacza to, że 23-proc. podatek płacony jest tylko od zysku. Problem w tym, że skoro wycieczki organizowane są w celu promocji świadczeń medycznych, to spółka może na nich nic nie zarabiać. Jeśli marża będzie wynosić zero, to obliczony od takiej podstawy podatek również wynosi zero.

Ulga dla ratowania zdrowia

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 18 ustawy o VAT zwolnione z opodatkowania są usługi w zakresie opieki medycznej służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia, oraz dostawa towarów i świadczenie usług ściśle z tymi usługami związane, wykonywane przez zakłady opieki zdrowotnej. Z ust. 17 tego przepisu wynika, że zwolnienie to nie ma zastosowania do dostawy towarów lub świadczenia usług ściśle związanych z usługami podstawowymi, jeżeli

- nie są one niezbędne do wykonania usługi podstawowej, zwolnionej lub

- ich głównym celem jest osiągnięcie dodatkowego dochodu przez podatnika, przez konkurencyjne wykonywanie tych czynności w stosunku do podatników niekorzystających z takiego zwolnienia.

Pacjent nie musi być turystą

Trudno uznać, że organizacja wycieczek dla zagranicznego pacjenta jest ściśle związana z usługą medyczną. Można ją bowiem wykonać bez takiego dodatkowego świadczenia. Należy więc uznać, że spółka wykonuje dwa odrębne rodzaje usług: medyczne i turystyczne.

W opisanej sytuacji może pojawić się pytanie, jak rozliczać usługi transportowe. Z interpretacji Izby Skarbowej w Warszawie z 14 lutego 2012 r. (IPPP2/443-1243/11-6/IG) wynika, że zależy to od celu przejazdu. Jeśli jest nim miasto, gdzie będzie wykonywane świadczenie medyczne, to nie należy tych usług traktować jako świadczonych dla bezpośredniej turystyki (nawet gdy pacjent przy okazji zwiedzi miasto). Inaczej będzie np., gdy zabieg lub operacja odbywają się w Warszawie, a spółka organizuje wyjazd do Krakowa. Wtedy usługa transportu związana jest bowiem tylko ze zwiedzaniem.

Kiedy podatek od marży

Zasady opodatkowania usług turystycznych reguluje art. 119 ustawy o VAT. Zgodnie z nim podstawą opodatkowania jest tylko kwota marży pomniejszona o VAT należny. Przez marżę rozumie się różnicę między kwotą należności, którą ma zapłacić nabywca usługi, a ceną nabycia przez podatnika towarów i usług od innych podatników dla bezpośredniej korzyści turysty. Przy czym przez usługi dla bezpośredniej korzyści turysty rozumie się usługi stanowiące składnik świadczonej usługi turystyki, a w szczególności transport, zakwaterowanie, wyżywienie, ubezpieczenie. Marżą jest więc różnica między kwotą należną dla turysty a ceną zakupów dla jego bezpośredniej korzyści np. zakwaterowania, usług gastronomicznych czy transportu.

Nietypowe faktury

Firmom organizującym usługi turystyczne nie przysługuje prawo do obniżenia VAT należnego o naliczony od towarów i usług nabytych dla bezpośredniej korzyści turysty. Wynika to z art. 119 ust. 4 ustawy o VAT. Marża opodatkowana jest 23-proc. stawką. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy usługa turystyki jest świadczona poza UE – wtedy stawka wynosi zero.

Zgodnie z § 5 ust. 8 rozporządzenia w sprawie wystawiania faktur w przypadku opodatkowania marży faktura w miejsce oznaczenia „Faktura VAT" powinna zawierać oznaczenie „Faktura VAT marża" oraz powinno być na niej umieszczone odesłanie do art. 119 ustawy o VAT lub art. 306 dyrektywy. Musi ona również zawierać dane określone w § 5 ust. 1 pkt 1 – 6 i 12 tego rozporządzenia. W konsekwencji na życzenie zagranicznego pacjenta (osoby fizycznej nie prowadzącej działalności gospodarczej) trzeba wystawić dwie faktury tj. zwykłą fakturę za usługę medyczną zwolnioną z VAT i fakturę VAT marża gdzie opodatkowana będzie marża według stawki 23 proc. W tej drugiej kwota podatku nie będzie wykazana.