CIT: uproszczone zaliczki to wygodna forma rozliczeń z budżetem

Zaletą tego rozwiązania jest to, że przedsiębiorca z góry zna wysokość comiesięcznego obciążenia na rzecz budżetu. Zyskuje, gdy firma w ciągu roku się rozwija, traci jednak, gdy jej dochody spadają w stosunku do lat ubiegłych. Zysk i strata są oczywiście tymczasowe – dopłatę lub nadpłatę rozliczymy w zeznaniu rocznym.

Przyjrzyjmy się zapisanym w art. 44 ust. 6b – 6i ustawy o PIT zasadom regulującym tę formę rozliczeń.

Nie dla rozpoczynających

Mogą ją wybrać wyłącznie podatnicy prowadzący działalność gospodarczą, opodatkowani na zasadach ogólnych (według skali) albo podatkiem liniowym, u których w jednym z lat poprzedzających rok podatkowy wystąpił dochód podlegający opodatkowaniu  (o czym niżej).

Zaliczek uproszczonych nie zapłacą podatnicy, którzy pierwszy raz podjęli  działalność w roku podatkowym albo w roku poprzedzającym rok podatkowy.  Zatem w 2012 r. wybór tej formy opłacania zaliczek nie dotyczy osób, które rozpoczęły działalność w roku 2011 albo w 2012.

Jak obliczamy wysokość

Podstawą obliczenia zaliczek uproszczonych jest dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej (opodatkowany według zasad ogólnych lub liniowo) wykazany w zeznaniu rocznym (PIT-36 lub PIT-36L) złożonym:

1) w roku podatkowym poprzedzającym dany rok podatkowy albo

2) w roku podatkowym poprzedzającym dany rok podatkowy o dwa lata – jeżeli w zeznaniu, o którym mowa w pkt 1, podatnik nie wykazał dochodu z działalności gospodarczej albo wykazał dochód w wysokości nieprzekraczającej kwoty wolnej; jeżeli również w tym zeznaniu podatnik nie wykazał dochodu  albo wykazał dochód w wysokości nieprzekraczającej kwoty wolnej, nie są możliwe wpłaty zaliczek w uproszczonej formie.

Gdy podatnik rozlicza się na zasadach ogólnych, wysokość zaliczki wynosi 1/12  kwoty obliczonej od tak ustalonego dochodu przy zastosowaniu skali podatkowej. Podatnicy opodatkowani liniowo obliczają kwotę zaliczki od dochodu bazowego według stawki 19 proc. W obu wypadkach kwotę zaliczki zmniejsza się o podlegającą odliczeniu kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, zapłaconą  w danym miesiącu przez podatnika.

Przykład

W 2012 r. kwotę zaliczki uproszczonej dla podatników  opodatkowanych na zasadach ogólnych wyznacza stawka podatku ze skali na rok podatkowy 2012 odniesiona progresywnie do dochodu z roku 2010 (zeznanie złożone w roku 2011), jeśli w tym zeznaniu podatnik wykazał dochód z działalności gospodarczej w wysokości przekraczającej kwotę wolną na rok 2010 r., czyli 3091 zł.

Jeżeli dochód ten jest niższy, to dochodem bazowym będzie dochód wykazany w zeznaniu za 2009 r., o ile przekracza kwotę wolną na ten rok (również 3091 zł).

Nie ma swobody

Przepisy nie przewidują  więc swobody w wyborze przez podatnika roku podatkowego, z którego dochód będzie podstawą obliczenia miesięcznej zaliczki opłacanej w formie uproszczonej (zob. interpretacja Izby Skarbowej w Warszawie z 5 maja 2009, IPPB1/415-147/09-2/AG).

Dopiero gdy w zeznaniu złożonym w roku podatkowym poprzedzającym rok wyboru formy zapłaty zaliczek nie wykazano opodatkowanego dochodu, sięgamy do jeszcze wcześniejszego zeznania.

Przykład

Pan Kowalski w zeznaniu za 2010 r. złożonym 30 kwietnia 2011. wykazał dochód z działalności gospodarczej do opodatkowania w wysokości 2000 zł.

Jeśli w zeznaniu za 2009 r. wykazał dochód w wysokości co najmniej 3092 zł, ma prawo do wyboru zapłaty zaliczek w 2012 r. w uproszczonej formie, obliczając ich wysokość w odniesieniu do dochodu z roku 2009. Jeśli dochód z 2009 r. jest równy lub mniejszy niż 3091 zł, nie może wybrać tej formy rozliczeń.

Dochód to przychód minus koszty

Przy obliczaniu uproszczonych zaliczek bierzemy pod uwagę wyłącznie dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej (a zatem pomijamy dochód z innych źródeł, np. z umów-zleceń, ze stosunku pracy). Przy czym zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o PIT dochodem ze źródła przychodów jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym.

Zatem na potrzeby obliczenia zaliczek w uproszczonej formie uwzględniany jest dochód jeszcze  przed pomniejszeniem go o wszelkie odliczenia, w tym straty z lat ubiegłych i składki na ubezpieczenia społeczne (o ile są odliczane od dochodu, a nie kwalifikowane jako koszty uzyskania przychodu).

Takie stanowisko zaprezentowały m.in. Izba Skarbowa w Poznaniu  w interpretacji z 23 kwietnia 2007 r. (BF 415-9-07/z), Urząd Skarbowy w Gorlicach w postanowieniu z 28 maja 2007 r. (PDOF/415-34/07/ 30477)  i Urząd Skarbowy w Czarnkowie w postanowieniu z 18 kwietnia 2007 r. (NP/515-8/07/5/LSH).

Organy podatkowe uzasadniają, że art. 44 ust. 6b odnosi się do dochodu, a nie do podstawy obliczenia podatku (o której mowa  w art. 26), którą jest dochód pomniejszony o składki na ubezpieczenia społeczne, darowizny, ulgę internetową. Nie obejmuje też przewidzianego w art. 9 ust. 3 ustawy o PIT obniżenia dochodu o wysokość straty poniesionej w latach poprzednich.

Zatem na rok 2012 kwotę  bazową dochodu znajdziemy w poz. 55 zeznania PIT-36 za 2010 r. (poz. 26 zeznania PIT-36L).

Przy czym należy pamiętać, że do obliczenia uproszczonej zaliczki stosujemy skalę z roku bieżącego.

Przykład

Dla podatnika, który osiągnął w 2010 r. dochód w wysokości 100 000 zł, opodatkowany w zeznaniu za 2010 r. według pierwszego progu skali, czyli według  stawki 18 proc. z uwagi na wysokość odliczeń strat i składek na ubezpieczenia społeczne w kwocie 20 000 zł, podatek obliczamy, stosując skalę z 2012 r.

Czyli kwota zaliczki uproszczonej wyniesie:  1/12 x [14 839,02 zł + (100 000 zł – 85 528 zł) x 32 proc.] minus zapłacona w danym miesiącu składka zdrowotna (w wysokości 7,75 proc. podstawy jej obliczenia). Chyba że podatnik zdecyduje się wybrać w 2012 r. opodatkowanie podatkiem liniowym. Wówczas uproszczoną zaliczkę oblicza, stosując stawkę 19 proc. do dochodu w wysokości 100 000 zł.

Trzeba zawiadomić

Podatnicy, którzy wybrali uproszczoną formę wpłacania zaliczek, mają obowiązek:

• do 20 lutego roku podatkowego, w którym  pierwszy raz wybrali uproszczoną formę wpłacania zaliczek, zawiadomić pisemnie naczelnika urzędu skarbowego właściwego w sprawach PIT o wyborze tej formy;

• stosować uproszczoną formę wpłacania zaliczek przez cały rok podatkowy;

• wpłacać zaliczki w tych samych terminach co zaliczki wpłacane na zasadach ogólnych (forma uproszczona wyklucza opłacanie zaliczek w trybie kwartalnym, tak też Izba Skarbowa w Rzeszowie Ośrodek Zamiejscowy w Krośnie w decyzji z 24 sierpnia 2007 r., IS.IX/1-415/74/07, IS.IX/1-415/73/07).

Nieprzekraczalny termin

Zawiadomienie  o  wyborze uproszczonej formy wpłacania zaliczek dotyczy również lat następnych, chyba że podatnik, w terminie do 20 lutego roku podatkowego, zawiadomi pisemnie właściwego naczelnika urzędu skarbowego o rezygnacji z tego uproszczenia.

Czyli jeśli ktoś w 2011 r. opłacał zaliczki w formie uproszczonej,  nie zawiadamia powtórnie urzędu. Jeśli nie, w nieprzekraczalnym terminie do 20 lutego 2012 r. musi  zawiadomić pisemnie swój urząd skarbowy. Natomiast aby skutecznie zrezygnować w 2012 r. z uproszczonych zaliczek, także konieczne jest pisemne zawiadomienie urzędu do 20 lutego 2012 r. o rezygnacji.

Jak wskazała Izba Skarbowa w Warszawie w interpretacji z 30 lipca 2009 r. (IPPB1/415-403/09-2/JB), wolę rezygnacji należy wyrazić wprost, urząd nie może jej domniemywać ze złożonego innego oświadczenia, np. o wyborze opodatkowania podatkiem liniowym.