Nabywca i dystrybutor towaru nie zapłacą VAT

W obrocie gospodarczym często dochodzi do sytuacji, gdy po dokonaniu sprzedaży okazuje się, że dostarczony towar ma wady lub nie spełnia oczekiwań nabywcy. W takiej sytuacji, szczególnie w odniesieniu do towarów o znacznej wartości, stosuje się rozwiązanie polegające na tym, że towar jest naprawiany przez dystrybutora (lub przez samego odbiorcę), a następnie związane z tym koszty przenoszone zostają na producenta tegoż towaru. W związku z tym powstaje pytanie, jak należy traktować wykonywane w imieniu pierwotnego dostawcy naprawy gwarancyjne na gruncie VAT.

Odpowiadając na to pytanie, należy wskazać, że podstawową cechą VAT jest powszechność opodatkowania, która oznacza, że podatkiem tym powinny zostać objęte wszelkie czynności wykonywane przez podmioty prowadzące samodzielną działalność gospodarczą, z wyjątkiem tych, które zostały wskazane jako zwolnione z opodatkowania. W celu realizacji tej zasady w polskiej ustawie o VAT zawarte zostały wzajemnie dopełniające się definicje dostawy towarów i świadczenia usług.

[srodtytul]Dwie definicje[/srodtytul]

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, natomiast stosownie do art. 8 ust. 1 przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7. Z definicji tych wynika zatem, że co do zasady każda czynność wykonywana na

terytorium kraju przez podatnika VAT stanowić będzie przedmiot opodatkowania jako dostawa towarów lub świadczenie usług.

[srodtytul]Nie wszystko i nie zawsze[/srodtytul]

W praktyce jest jednak inaczej, ponieważ nie wszystkie przejawy aktywności w obrocie gospodarczym kwalifikują się do uznania ich za czynności podlegające opodatkowaniu VAT. W szczególności podatkiem tym nie będą objęte świadczenia, co do których nie można zidentyfikować podmiotu będącego ich odbiorcą. Aby uznać bowiem daną czynność za świadczenie usług, musi istnieć podmiot, który uzyskuje określoną korzyść z tytułu wykonania danego świadczenia. Brak podmiotu, który konsumowałby usługę, oznacza, że wykonanie takiej czynności za wynagrodzeniem przez podatnika nie może podlegać opodatkowaniu.

Przenosząc tę regułę na grunt zobowiązań gwarancyjnych, należy ustalić, czy dokonywana przez dystrybutora lub nabywcę naprawa (ewentualnie dostosowanie towaru w ten sposób, aby spełniał on warunki określone w umowie) stanowi odrębną czynność przynoszącą konkretną korzyść jakiemukolwiek odbiorcy. W tym celu należy się odnieść do charakteru świadczenia gwarancyjnego, który został określony w art. 577 § 1 kodeksu cywilnego. Przepis ten mówi, że jeżeli kupujący otrzymał od sprzedawcy dokument gwarancyjny co do jakości rzeczy sprzedanej, poczytuje się w razie wątpliwości, że wystawca dokumentu (gwarant) jest obowiązany do usunięcia wady fizycznej rzeczy lub do dostarczenia rzeczy wolnej od wad, jeżeli wady te ujawnią się w terminie określonym w gwarancji.

[srodtytul]To nie odrębne świadczenie[/srodtytul]

Czynności gwarancyjne są nierozerwalnie związane z dostawą towarów. Nie stanowią one odrębnego świadczenia, do którego zobowiązywałby się podmiot dokonujący naprawy, lecz wynikają ze zobowiązań, jakie sprzedawca bierze na siebie, dostarczając towar. W takiej sytuacji trudno jest również obronić pogląd, że dostawca uzyskuje korzyści z tytułu dokonania naprawy maszyny przez dystrybutora lub nabywcę. Sprzedawca wadliwego towaru sam jest bowiem zobowiązany na podstawie gwarancji do świadczenia na rzecz odbiorcy w ramach dokonanej wcześniej dostawy towarów. Fakt, że rzeczywistej naprawy towaru na podstawie stosownych zapisów umowy dokonuje nie pierwotny dostawca, lecz dystrybutor bądź nabywca, stanowi jedynie zastępcze wykonanie świadczenia gwarancyjnego. Po wykonaniu takiej czynności podmiot, który doprowadził do usunięcia wad towaru, ma pełne prawo domagać się od dostawcy zwrotu kosztów poniesionych na jego naprawę. Zwrot wydatków dokonany w tym trybie nie stanowi oczywiście wynagrodzenia za świadczoną usługę, lecz jest rodzajem rekompensaty, która należy się podmiotowi realizującemu naprawę.

[srodtytul]Co na to urzędnicy [/srodtytul]