Kara umowna nie jest wynagrodzeniem za świadczenie

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT podatkowi temu podlega odpłatna dostawa towarów oraz odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. W myśl art. 7 ust. 1 tej ustawy przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Przez świadczenie usług rozumie się natomiast każde świadczenie niebędące dostawą towarów (art. 8 ust. 1). Czy karę umowną można potraktować jako wynagrodzenie za tak rozumianą usługę lub dostawę towarów?

[srodtytul]Musi być odpłatność[/srodtytul]

Jednym z koniecznych warunków dla powstania obowiązku podatkowego w VAT jest odpłatność świadczenia. Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości wskazuje, że z odpłatnością mamy do czynienia wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek między wykonaniem świadczenia i otrzymaniem wynagrodzenia (tak np. [b]orzeczenia ETS w sprawie C-16/93 pomiędzy R.J. Tolsma a Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden, Holandia, oraz w sprawie C-215/94 Jürgen Mohr przeciwko Finanzamt Bad Segeberg[/b]).

Wynagrodzenie jest świadczeniem wzajemnym ze strony nabywcy, ekwiwalentnym w stosunku do wykonanej dostawy towarów bądź wyświadczonej usługi. Oczywiście by móc uznać daną czynność za podlegającą VAT, musi istnieć bezpośredni beneficjent świadczenia odnoszący z niego korzyść.

[srodtytul]Kara to nie zapłata, tylko rekompensata[/srodtytul]

To oznacza, że nie każde otrzymane przez podatnika świadczenie pieniężne od kontrahenta będzie można uznać za opodatkowane VAT. I tak wypłata kary umownej z powodu niewykonania czy też nienależytego wykonania zobowiązania nie jest zapłatą za świadczenie, lecz pełni funkcję odszkodowawczą jako rekompensata za szkodę. Kara ta ma charakter jednostronny i nie wiąże się bezpośrednio z jakąkolwiek czynnością wykonywaną przez drugą stronę.

Wypłacający świadczenie pieniężne nie uzyskuje w zamian żadnych bezpośrednich korzyści. Tym samym obciążenie kontrahenta odszkodowaniem umownym nie mieści się w katalogu czynności podlegających VAT (nie jest to ani dostawa towarów, ani świadczenie usług). Konsekwencją tego jest brak obowiązku wystawienia faktury VAT (natomiast ewentualnie można wystawić z tego tytułu notę obciążeniową).

[b]W związku z tym, w sytuacji gdy kara umowna będzie pełniła funkcję odszkodowawczą z tytułu np. odstąpienia od umowy czy też niewywiązania się z warunków umowy (nieodebrania zamówionej dostawy, opóźnienia w realizacji świadczenia itp.), nie będzie podlegała VAT.[/b]

[b]Stanowisko to potwierdza zarówno orzecznictwo sądowe (np. wyrok WSA w Warszawie z 1 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 2166/07), jak interpretacje organów podatkowych (np. Izby Skarbowej w Warszawie z 3 kwietnia 2008 r., IP-PP2-443-208/ 08-6/PW, Izby Skarbowej w Katowicach z 28 lipca 2008 r., IBPP3/443-357/08/BWo).[/b]

[srodtytul]Nie decyduje nazwa[/srodtytul]

Pamiętać oczywiście należy, że samo nazwanie przez strony kontraktu zapłaty pieniężnej „karą umowną” nie będzie decydować o tym, że zapłata taka nie będzie opodatkowana VAT. Może się bowiem zdarzyć, że w istocie kara umowna będzie formą wynagrodzenia za określone świadczenie beneficjenta tej kary.