Przedsiębiorcy mogą szybciej rozliczyć niektóre środki trwałe

Firma, która wykorzystuje w działalności środki trwałe, ma kilka możliwości ich amortyzowania. Podstawowa to metoda liniowa. Przedsiębiorca, który się na nią zdecyduje, stosuje stawki określone w wykazie stanowiącym załącznik do ustawy o PIT oraz ustawy o CIT. Może je podwyższyć, obniżyć, może też zastosować stawki indywidualne (jeżeli majątek jest używany lub ulepszony). Nowe i małe firmy mają zaś możliwość jednorazowego zamortyzowania niektórych składników majątku (więcej pisaliśmy o tym w artykule [link=http://www.rp.pl/artykul/67029,290542_Male_i_nowe_firmy_moga_szybciej_odliczyc_wydatki_na__srodki_trwale.html]"Małe i nowe firmy mogą szybciej odliczyć wydatki na środki trwałe"[/link]). To najszybszy sposób na odliczenie kosztów.

Niektóre środki trwałe można natomiast amortyzować metodą degresywną, która daje wyższe koszty w pierwszych latach ich używania.

[srodtytul]Tańszy natychmiast do kosztów[/srodtytul]

Amortyzujemy majątek, którego wartość przekracza 3500 zł. Jeżeli jest tańszy, możemy go rozliczyć szybciej. Mamy wtedy trzy możliwości:

- zaliczyć go do środków trwałych i dokonać jednorazowego odpisu amortyzacyjnego,

- zaliczyć do środków trwałych i amortyzować według stawek z załącznika do ustawy,

- nie wprowadzać do środków trwałych i zaliczyć bezpośrednio do kosztów (w sytuacji gdy wartość rzeczy przekracza 1500 zł, przedsiębiorcy prowadzący księgę przychodów i rozchodów muszą go wpisać do ewidencji wyposażenia).

[ramka][b]Przykład[/b]

Pan Kowalski kupił komputer za 2900 zł. Będzie on wykorzystywany na potrzeby firmy. Pan Kowalski ma trzy możliwości:

- wpisać komputer do ewidencji środków trwałych i jednorazowo zamortyzować, zaliczając jego wartość do kosztów uzyskania przychodów – w miesiącu oddania sprzętu do używania albo w miesiącu następnym,

- zaliczyć go do środków trwałych i dokonywać sukcesywnie odpisów amortyzacyjnych – począwszy od następnego miesiąca po wprowadzeniu do ewidencji. Miesięczny odpis wyniesie 72,50 zł (2900 zł x 30 proc. : 12), może też zastosować podwyższone stawki amortyzacji,

- wpisać komputer do ewidencji wyposażenia, a wydatek na jego nabycie zaliczyć bezpośrednio do kosztów – w miesiącu oddania do używania.[/ramka]

Z reguły najkorzystniejsze dla przedsiębiorcy jest jak najszybsze zaliczenie wydatku do kosztów. Dzięki temu ma niższy dochód i płaci mniejszy podatek. Na dłuższej amortyzacji może mu zależeć wtedy, gdy ma z działalności straty i obawia się, że nie zdąży ich rozliczyć (może to zrobić w ciągu pięciu lat).

[srodtytul]Nie od razu trzeba [/srodtytul]

Kiedy startujemy z amortyzacją? Po ustaleniu wartości składnika majątku (np. kupionego albo wytworzonego we własnym zakresie) przekazujemy go na potrzeby firmy i wprowadzamy do ewidencji środków trwałych (najpóźniej w miesiącu przekazania do używania). W następnym miesiącu możemy rozpocząć amortyzację.

Można też ująć składnik majątku w ewidencji w późniejszym terminie. Mamy wtedy do czynienia z tzw. ujawnieniem środka trwałego. Możemy więc wprowadzić daną rzecz do ewidencji środków trwałych po jakimś czasie od jej zakupu i dopiero wtedy rozpocząć amortyzację. To od przedsiębiorcy zależy, kiedy uzna ją za środek trwały i wprowadzi do majątku firmy.

W razie ujawnienia środka trwałego amortyzujemy go od następnego miesiąca po wprowadzeniu do ewidencji. Dopiero wtedy możemy naliczać koszty podatkowe. [b]Jak bowiem stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 13 maja 2004 r. (III SA 3108/02)[/b]: „kosztem uzyskania przychodów w przypadku zakupu środka trwałego lub jego ulepszenia jest amortyzacja, ale tylko wtedy, gdy odpowiednie informacje niezbędne do obliczenia wysokości odpisów amortyzacyjnych zostały przez podatnika wprowadzone do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (...). Zaniechanie wprowadzenia środków trwałych albo wartości niematerialnych i prawnych do tej ewidencji (wykazu) powoduje niemożność dokonywania odpisów amortyzacyjnych, które byłyby uznawane za koszt uzyskania przychodu”.

Nie możemy więc założyć ewidencji „wstecz” i zaliczyć do kosztów odpisy za poprzednie okresy rozliczeniowe. [b]Tak wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 2003 r. (I SA/Gd 174/03)[/b]. Chodziło w nim o amortyzację hotelu. Jego właściciel twierdził, że skoro ma prawo do korekty zeznania, to może w niej wykazać odpisy za poprzednie lata. Organy podatkowe uznały natomiast, że nie mógł tego zrobić, bo nie prowadził ewidencji. Także sąd stwierdził: „jeżeli podatnik nie prowadzi wykazu środków trwałych, to nie może dokonywać odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środków trwałych przed wprowadzeniem ich do ewidencji, lecz dopiero po tej dacie”. [b]Pogląd ten, po rozpatrzeniu kasacji, NSA podtrzymał w wyroku z 8 grudnia 2004 r. (FSK 765/04). [/b]

[ramka][b]Przykład[/b]

Pan Kowalski kupił w marcu samochód osobowy. Do ewidencji środków trwałych wprowadził go dopiero w czerwcu. Wcześniej wydatki na jego eksploatację rozliczał na podstawie ewidencji przebiegu pojazdu. Amortyzację może rozpocząć od lipca. Oczywiście od momentu uznania auta za środek trwały pan Kowalski nie musi już rozliczać kosztów za pomocą „kilometrówki”. Wydatki na jego eksploatację są bowiem kosztem firmy bez ograniczeń. [/ramka]

Od 1 stycznia 2009 r. nie ma już wątpliwości, że można ujawnić także wartości niematerialne i prawne. Ich amortyzację rozpoczniemy od następnego miesiąca po wprowadzeniu do ewidencji. Wcześniej urzędy kwestionowały takie postępowanie.

[srodtytul]Raz w roku [/srodtytul]

Przedsiębiorca ma trzy możliwości naliczania odpisów:

- w równych ratach miesięcznych,

- w równych ratach kwartalnych,

- jednorazowo na koniec roku podatkowego.

Musimy jednak pamiętać, że suma odpisów w pierwszym roku (w którym składniki majątku wprowadziliśmy do ewidencji), nie może przekroczyć wartości tych odpisów przypadających za okres od wprowadzenia ich do ewidencji do końca tego roku podatkowego.

[srodtytul]Odpisy w stałej wysokości [/srodtytul]

Podstawowym sposobem amortyzacji jest metoda liniowa. Polega na naliczaniu odpisów od stałej podstawy aż do pełnego zamortyzowania. Odpisy naliczamy od miesiąca następującego po wprowadzeniu rzeczy do ewidencji. Kończymy w miesiącu, w którym następuje zrównanie sumy odpisów amortyzacyjnych z wartością początkową środka trwałego (albo go sprzedaliśmy, zlikwidowaliśmy, utraciliśmy).

[ramka][b]Przykład[/b]

Pan Kowalski prowadzący od kilku lat dużą firmę produkcyjną kupił w marcu br. maszynę za 120 000 zł. Roczna stawka amortyzacyjna wynosi 20 proc. Miesięczny odpis to 2000 zł (120 000 x 20 proc. : 12). Pan Kowalski rozpoczął amortyzację maszyny od kwietnia. W 2009 r. zaliczy do kosztów uzyskania przychodów odpisy amortyzacyjne w wysokości 18 000 zł (dziewięć miesięcy x 2000 zł). W latach 2010 – 2013 roczne odpisy wynosić będą po 24 000 zł (2000 zł x 12 miesięcy).

Natomiast w 2014 r. amortyzować będzie maszynę do marca, a wysokość odpisów wyniesie 6000 zł (trzy miesiące x 2000 zł). [/ramka]