Nie można odliczyć VAT od towarów służących działalności nieopodatkowanej

W efekcie z tego tytułu nie powstaje obowiązek naliczenia VAT należnego, a podatek wynikający z zakupów takich aktywów nie może być odliczony.

Tak [b]orzekł Europejski Trybunał Sprawiedliwości 13 marca 2008 r. w sprawie C-515/07 Vereniging Noordelijke Land – en Tuinbouw Organisatie (VNLTO) vs. Staatssecretaris van Financien[/b].

Wyrok ten, w zamyśle sądu krajowego zwracającego się z pytaniem do ETS, miał rozstrzygnąć o sposobie kalkulacji kwoty VAT podlegającej odliczeniu w wypadku zakupów „nieinwestycyjnych” wykorzystywanych zarówno na cele działalności opodatkowanej VAT, jak i działalności nieobjętej tym podatkiem. Trybunał skupił się jednak głównie na zagadnieniach związanych z obowiązkiem podatkowym w kontekście wykorzystywania aktywów przedsiębiorstwa na cele działalności niepodlegającej VAT.

[srodtytul]Dwa rodzaje działalności[/srodtytul]

VNLTO jest stowarzyszeniem broniącym interesów sektora rolnego. Jego członkowie uiszczają składki, z których większość jest przeznaczana na obronę ich ogólnych interesów. Bezsporne było, że ta część działalności nie podlega VAT w świetle VI dyrektywy [b](zastąpionej przez dyrektywę 2006/112/ WE)[/b]. Oprócz tego VNLTO świadczy również usługi objęte VAT.

W 2000 r. zakupiło towary i usługi, które wykorzystało zarówno do działalności opodatkowanej, jak i niepodlegającej VAT. Zażądało pełnego odliczenia kwot podatku naliczonego w cenie tych towarów i usług. Pośród nich znajdowały się również towary i usługi dotyczące działalności polegającej na obronie interesów ogólnych jego członków.

[srodtytul]Najpierw odliczyć, potem opodatkować[/srodtytul]

VNLTO, kierując się wcześniejszymi wyrokami ETS w sprawach dotyczących wykorzystania aktywów przedsiębiorstwa na cele prywatne, chciało w pełni zaliczyć zakupy służące jednocześnie celom działalności nieopodatkowanej jak i opodatkowanej do aktywów przedsiębiorstwa, odliczyć od nich w całości VAT, a następnie wykazać VAT należny w związku z wykorzystaniem tych aktywów na cele działalności nieopodatkowanej. Organ podatkowy zakwestionował taki sposób postępowania.

[srodtytul]Wątpliwości sądu[/srodtytul]

Sprawa trafiła przed sąd krajowy, który zwrócił się do ETS z pytaniem, czy podatnik może zaliczyć w całości do aktywów swojego przedsiębiorstwa nie tylko dobra inwestycyjne, ale wszystkie towary i usługi, które są wykorzystywane zarówno do celów jego działalności, jak i do innych celów, oraz w pełni i bezpośrednio odliczyć VAT naliczony przy zakupie tych towarów i usług.

Sąd krajowy założył zatem, że wykorzystanie towarów bądź świadczenie usług na cele działalności niepodlegającej VAT może rodzić obowiązek podatkowy w VAT, podobnie jak wykorzystanie towarów lub świadczenie usług na cele prywatne bądź pozostające poza zakresem działalności gospodarczej podatnika.

[srodtytul]Trybunał się nie zgadza[/srodtytul]

Trybunał to zakwestionował. Orzekł, że przepisy VI dyrektywy, zgodnie z którymi wykorzystanie towarów przedsiębiorstwa na cele prywatne bądź niezwiązane z prowadzonym przedsiębiorstwem powoduje powstanie obowiązku podatkowego w VAT, nie mają zastosowania do wykorzystywania aktywów przedsiębiorstwa do czynności w ogóle niepodlegających opodatkowaniu. ETS orzekł też, że podatnikom nie przysługuje prawo do odliczenia VAT od zakupów poczynionych na cele działalności nieobjętej tym podatkiem.

[ramka][b]Maciej Jaworowskidoradca podatkowy, starszy konsultant w zespole ds. podatków pośrednichPricewaterhouseCoopers (biuro w Krakowie) [/b]

Z orzeczenia ETS wynika, że wykorzystanie towarów bądź świadczenie usług na cele działalności niepodlegającej VAT rodzi inne konsekwencje niż wykorzystanie towarów bądź świadczenie usług na cele prywatne lub niezwiązane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. ETS uznał, że skoro to pierwsze nie prowadzi do powstania obowiązku podatkowego, VAT wynikający z zakupów poczynionych na cele działalności nieopodatkowanej nie może być odliczony.

W efekcie sposób postępowania, którego prawidłowość potwierdzały wcześniejsze [b]orzeczenia Trybunału (np. sprawa C-72/2005 Wollny)[/b], polegający na pełnym zaliczeniu do aktywów przedsiębiorstwa i pełnym odliczeniu VAT od zakupów, które w części są wykorzystywane do działalności gospodarczej a w części do prywatnego użytku podatnika, nie ma tu zastosowania.

ETS nie rozstrzygnął natomiast kwestii prawa do odliczenia VAT w sytuacji, gdy zakupy są wykorzystywane częściowo do działalności opodatkowanej, a częściowo do działalności pozostającej poza zakresem przepisów o VAT. Przywołał jednak [b]orzeczenie w sprawie Securenta (C-437/06)[/b]. Wynika z niego, że w tej sytuacji należy określić kwotę podatku naliczonego związaną bezpośrednio z działalnością opodatkowaną i że odliczeniu podlega tylko ta kwota. Jednak ani przepisy wspólnotowe, ani prawo polskie nie regulują sposobu kalkulacji tej kwoty. Nie znalazłyby tu zastosowania przepisy o proporcjonalnym odliczeniu podatku zawarte w art. 173 i nast. 112 dyrektywy i odpowiednio w art. 90 i nast. polskiej ustawy o VAT, gdyż dotyczą one jedynie działalności uregulowanej przepisami o VAT, a nie mają zastosowania do czynności w ogóle niepodlegających VAT.