Odliczenie VAT przy komercyjnym wynajmie samochodów pracownikom na zasadach rynkowych

Tak uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 27 sierpnia 2015 r. (I SA/Po 398/15).

Stan faktyczny

W październiku 2013 r. spółka wzięła w leasing samochód osobowy. Dotychczas auto było wykorzystywane wyłącznie przez jej prezesa zarządu w celach związanych z działalnością gospodarczą spółki (podróże służbowe). Firma zaznaczyła, że prowadzi ewidencję przebiegu pojazdu.

Spółka planuje zawrzeć z prezesem zarządu umowę. Na jej podstawie pojazd będzie mógł być wykorzystany przez niego na zasadzie odpłatnego najmu, również dla celów innych niż związane z działalnością gospodarczą spółki. Nadal będzie prowadzona ewidencja przebiegu pojazdu, w której będą wpisywane przejazdy związane z działalnością i te, które nie będą miały takiego charakteru (np. przejazdy w celach prywatnych). Za przejazdy prywatne zostanie naliczony czynsz najmu. Będzie on płatny miesięcznie z dołu, a jego wysokość będzie uzależniona od liczby przejechanych kilometrów na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą. Strony w umowie ustalą stawkę czynszu za przejechany kilometr. Na tak wyliczoną wysokość czynszu wystawiana będzie na koniec miesiąca faktura, do której doliczane będzie 23 proc. VAT.

Spółka zapytała, czy w przypadku wykorzystywania samochodu przez prezesa zarządu na zasadzie odpłatnej umowy najmu na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą będzie mogła odliczyć cały VAT naliczony w fakturach obejmujących raty leasingowe. Sama uważała, że tak. W jej ocenie gdy zawrze z użytkownikiem auta umowę najmu na warunkach opisanych we wniosku, to samochód przez cały czas będzie wykorzystywany wyłącznie do działalności gospodarczej spółki. Pojazd będzie bowiem częściowo wykorzystywany na podróże służbowe związane z jej działalnością gospodarczą, a w pozostałym czasie będzie przedmiotem umowy najmu zawartej z prezesem zarządu. Zaznaczyła, że zarówno podróże służbowe, jak i wykorzystywanie samochodu jako przedmiotu odpłatnego najmu są czynnościami związanymi z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą.

Fiskus nie potwierdził tego stanowiska. Powołał się m.in. na art. 86a ustawy o VAT oraz art. 8 i art. 13 ust. 1 i 2 ustawy nowelizującej z 7 lutego 2014 r. o zmianie ustawy o VAT oraz niektórych innych ustaw. W ocenie urzędników wynajem pojazdu nie jest elementem podstawowej działalności spółki.

Rozstrzygnięcie

Spółka zaskarżyła interpretację, ale WSA w Poznaniu nie przyznał jej racji.

Możliwość zastosowania art. 86a ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o VAT nie może być warunkowana istnieniem chociażby potencjalnej możliwości wykorzystania samochodu dla celów niezwiązanych z prowadzoną działalnością podatnika. Sąd podkreślił, że dla pełnego odliczenia podatku naliczonego podatnik ma zapewnić w swojej firmie wyeliminowanie użytku prywatnego używanych w nim pojazdów samochodowych. Może to zrobić np. poprzez wprowadzone regulaminy, umowy i zarządzenia wraz z podjęciem dodatkowych działań zabezpieczających ich wykonanie.

W przypadku spółki nie ma to jednak istotnego znaczenia. Z uzasadnienia wniosku wynika bowiem, że auto zostanie oddane w odpłatny najem prezesowi na czas, w jakim nie jest ono wykorzystywane do celów związanych z działalnością gospodarczą spółki. W ocenie WSA skarżąca dopuszcza zatem użytek prywatny samochodu. Spółka pomija pełną treść art. 86a ust. 5 pkt 1 lit. c ustawy o VAT. W przepisie tym ustawodawca wyraźnie bowiem zastrzegł, że oddanie pojazdu w odpłatne używanie na podstawie umowy najmu, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze nie wymaga prowadzenia ewidencji przebiegu, jeżeli oddanie w odpłatne używanie pojazdu jest przedmiotem działalności podatnika.

W opisanej sytuacji nie można zasadnie twierdzić o istnieniu związku między prywatnym użytkiem tego pojazdu przez prezesa zarządu w ramach zawartej umowy najmu a działalnością gospodarczą spółki. Możliwość pełnego odliczenia podatku od towarów i usług istniałaby w sytuacji, w której elementem działalności gospodarczej firmy byłby komercyjny wynajem pojazdów samochodowych osobom trzecim lub pracownikom na zasadach rynkowych. —oprac. Aleksandra Tarka

Zdaniem eksperta

Andrzej Dzidowski, prawnik w kancelarii Kurpisz i Ziobrowski Adwokacka sp.p.

W sprawie chodziło o leasingowany przez spółkę samochód, który miał być wykorzystywany zarówno do czynności opodatkowanych, jak i do celów prywatnych (tj. na zasadach określonych w sporządzonej umowie najmu). Według spółki zawarcie umowy najmu pozwala uznać samochód za wykorzystywany wyłącznie do prowadzenia działalności gospodarczej, co z kolei umożliwia odliczenie całego naliczonego VAT od rat leasingowych. Sąd natomiast stwierdził, że odliczenie podatku byłoby możliwe tylko wówczas, gdyby elementem działalności gospodarczej spółki był komercyjny wynajem pojazdów samochodowych.