Opcje na akcje sposobem na wyższe zarobki kadry kierowniczej

Zdaniem wielu przedsiębiorców największą przeszkodą w działalności gospodarczej są bardzo wysokie koszty pracy. Są one szczególnie odczuwalne przy wypłacie wynagrodzeń na rzecz dobrze zarabiających osób piastujących w przedsiębiorstwach wysokie stanowiska kierownicze. Nie bez znaczenia wydaje się też to, że opodatkowanie osób zatrudnionych na umowę o pracę lub będących na kontraktach menedżerskich jest faktycznie znacznie wyższe niż tych, którzy prowadzą własną działalność gospodarczą.

Według skali albo liniowo

Dochody uzyskiwane zarówno przez pracowników, jak i przez osoby, które wiąże kontrakt menedżerski, podlegają opodatkowaniu na zasadach ogólnych, według skali podatkowej. Osoby te płacą rocznie ?18 proc. podatku od kwoty wynoszącej do 85 528 zł oraz 32 proc. po jej przekroczeniu (art. 27 ustawy o PIT).

Dla porównania, osoba prowadząca działalność gospodarczą ma możliwość opodatkowywania swoich dochodów bez względu na ich wysokość podatkiem liniowym, wynoszącym 19 proc. (art. 30c ust. 1 ustawy o PIT).  Nawet w sytuacji, gdy menedżer lub osoba pracująca na etacie założy własną firmę, której przedmiotem będzie zarządzanie przedsiębiorstwem, nie będzie miał prawa do opodatkowywania swoich dochodów podatkiem liniowym. Ustawodawca stwierdził bowiem, że zarządzanie przedsiębiorstwem, nawet ?w ramach działalności gospodarczej, zawsze będzie działalnością wykonywaną osobiście, z której należy opłacać podatek na zasadach ogólnych (art. 13 pkt 9 ustawy o PIT).

Przykład

Pan Adam pracuje przez cały rok na stanowisku kierowniczym w dużym międzynarodowym koncernie. ?Z kontraktu menedżerskiego otrzymuje kwotę 15 000 zł brutto miesięcznie. W styczniu wynagrodzenie netto pana Adama wynosiło 10 518,58 zł. Jednak w sierpniu przekroczyło próg skali podatkowej. W konsekwencji wynagrodzenie pana Adama zmalało do kwoty wynoszącej przykładowo w grudniu 9849,58 zł. Łączna roczna wartość wynagrodzenia netto wyniosła 122 322,75 zł.

W tym samym czasie pani Bogna, prowadząc własną działalność gospodarczą, świadczy usługi doradcze ?(z wyłączeniem usług zarządzania) na rzecz międzynarodowego koncernu, w którym pracuje pan Adam. Pani Bogna wystawia fakturę na rzecz międzynarodowego koncernu na stałą kwotę wynoszącą 15 000 zł + 23 proc. VAT (VAT jest neutralny, gdyż podlega odliczeniu od VAT należnego przez koncern). Pani Bogna nie posiada innych przychodów ?ani kosztów. Opłaca składki na ubezpieczenie społeczne ?dla nowych przedsiębiorców. Miesięczna kwota dochodu netto z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ?wynosi 12 262,62 zł. Roczna kwota dochodów pani Bogny wynosi 147 151,46 zł.

Pani Bogna przy tym samym wynagrodzeniu brutto (jak była o tym mowa, kwota VAT podlega odliczeniu przez międzynarodowy koncern) otrzymała w danym roku kwotę netto o 24 828,71 zł wyższą niż pan Adam.

Tak jak zostało to przedstawione w powyższym przykładzie, zdarza się, że pensje kadry kierowniczej dużych przedsiębiorstw znacznie przewyższają I próg podatkowy, co wiąże się z opodatkowaniem ich niekorzystną dla pracowników i menedżerów stawką PIT ?w wysokości 32 proc. po przekroczeniu ustawowego progu. W związku z tym wielu pracodawców podejmuje próby optymalizacji obciążeń fiskalnych zmierzających do podwyższenia wynagrodzenia netto pracowników i menedżerów przy jednoczesnym zachowaniu kosztów pracy na dotychczasowym poziomie.

W ramach programu motywacyjnego

Jednym ze stosowanych sposobów optymalizacji wynagrodzeń kadry kierowniczej jest przekazywanie menedżerom lub osobom będącym w stosunku pracy opcji na akcje. Odbywa się to najczęściej w ramach programów motywacyjnych, które oprócz pełnienia funkcji ekwiwalentu pieniężnego wiążą pracowników lub menedżerów na dłużej z danym przedsiębiorstwem. Jak można się jednak łatwo domyślić, właściwe opodatkowanie opcji na akcje, które pracownik otrzymuje nieodpłatnie od swojego pracodawcy, jest przyczyną wielu sporów z fiskusem.

Przede wszystkim organy podatkowe zwracają uwagę, że w sytuacji, gdy nabycie opcji na akcje jest finansowane przez pracodawcę, podatnik uzyskuje przychód ze stosunku pracy opodatkowany PIT na zasadach ogólnych. Tak uznał np. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji indywidualnej z 17 sierpnia 2010 r. (IPPB2/415-491/10-2/MK).

Stanowisko organów podatkowych mogłoby się wydawać prawidłowe, gdyby w umowie o pracę lub ?w kontrakcie menedżerskim zostało zapisane, że częścią wynagrodzenia pracownika są opcje na akcje. Jednak w sytuacji braku takiego zastrzeżenia pogląd fiskusa budzi wątpliwości.