Obowiązki firmy związane z dokształcaniem się pracownika

Podnoszeniem kwalifikacji jest zdobywanie lub uzupełnianie wiedzy i umiejętności przez pracownika, z inicjatywy pracodawcy albo za jego zgodą (art. 103

1

§ 1 k.p.). Kwalifikacjami są zatem zarówno wiedza, jak i umiejętności. Mimo że nie wynika to bezpośrednio z definicji, przyjmuje się, że dokształcanie powinno się wiązać z charakterem pracy wykonywanej obecnie albo takiej, którą podwładny będzie świadczył po planowanej przez szefa zmianie warunków zatrudnienia.

Obowiązki firmy związane z dokształcaniem podwładnego uruchamiają się wówczas, gdy odbywa się ono z inicjatywy pracodawcy albo za jego zgodą.

Inicjatywa lub zgoda szefa

Zasadniczo inicjatywa pracodawcy nie stanowi polecenia, które podwładny ma wypełnić. Odmowa nie jest naruszeniem obowiązków pracowniczych. Jednak staranny pracownik powinien dążyć do podnoszenia kwalifikacji zawodowych. Dlatego odmowa podjęcia dokształcania ma wpływ na ocenę takiej osoby.

W przepisach nie wskazano formy zgody. Dopuszczalne jest więc w związku z art. 300 k.p., stosowanie art. 60 kodeksu cywilnego, dotyczącego składania oświadczeń woli. Z tego przepisu wynika, że osoba dokonująca czynności prawnej może wyrazić swoją wolę przez każde zachowanie, które ujawnia tę wolę w sposób dostateczny. Zatem ustne wyrażenie zgody jest dopuszczalne, choć może być trudne do udowodnienia.

Niewątpliwie najlepszym sposobem wyrażenia zgody jest podpisanie umowy szkoleniowej.

Niekoniecznie z wyprzedzeniem

Zasadniczo wyrażenie zgody powinno nastąpić przed podjęciem nauki, ale dopuszczalne jest jej udzielenie w trakcie jej trwania, np. podczas drugiego semestru. W takim przypadku podwładny nie może się jednak domagać realizacji uprawnień wstecz, np. urlopu szkoleniowego z pierwszego semestru.

Zgoda pracodawcy powinna co do zasady obejmować pełny, zamknięty proces kształcenia, umożliwiający etatowcowi faktyczne podniesienie kwalifikacji zawodowych do oczekiwanego poziomu. Jeżeli jednak studia podyplomowe trwają 3 semestry, to dopuszczalna jest zgoda tylko na 1, gdy podwładny wystąpił o nią po 2 semestrach albo wcześniej pracodawca odmawiał. Wielu specjalistów prawa pracy wyraża także opinię, że od początku możliwe jest wyrażenie zgody na podnoszenie kwalifikacji zawodowych nieobejmujące pełnego procesu kształcenia.

Do ustalenia, kto udziela zgody, istotny jest art. 3 kodeksu pracy. Jest to osoba lub organ zarządzający jednostką albo inna wyznaczona do tego osoba.

Autorka jest ekspertem prawa pracy, adiunktem w Instytucie Nauk Prawnych PAN