Mój mąż prowadził nieprzerwanie przez 26 lat jednoosobową działalność gospodarczą. Ja zajmowałam się naszymi dziećmi, które są teraz pełnoletnie, a potem domem. Nigdy nie podejmowałam działalności zarobkowej. Mąż zmarł nagle. Nie mam środków do życia. Czy mam szansę na jakieś świadczenie z ZUS po nim? – pyta czytelniczka.
Tak.
Renta rodzinna przysługuje m.in. małżonkowi osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy bądź też spełniała warunki wymagane do uzyskania jednego z tych świadczeń. Renta ta ma zatem charakter pochodny po osobie zmarłej. Dlatego w pierwszej kolejności po złożeniu wniosku o rentę rodzinną ZUS w przedstawionej sytuacji ustali, czy zmarły spełniał warunki do otrzymania renty z tytułu niezdolności do pracy. Przy ocenie prawa do niej przyjmie, że był on całkowicie niezdolny do pracy. Z uwagi, że spełniony jest warunek co do okresu składkowego i nieskładkowego, który w przypadku gdy niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat wynosi 5 lat w ostatnim dziesięcioleciu ZUS stwierdzi, że zmarły mógłby otrzymać rentę z tytułu niezdolności do pracy.
W następnej kolejności ZUS musi sprawdzić, czy wdowa spełnia przesłanki nabycia prawa do renty rodzinnej, określone w ustawie o emeryturach i rentach z FUS. Wdowa może otrzymać to świadczenie m.in. gdy w chwili śmierci męża osiągnęła wiek 50 lat lub była niezdolna do pracy. ZUS przyzna jej to świadczenie również wtedy, gdy jeden z tych warunków spełni w ciągu 5 lat od śmierci męża.
Innych warunków poza wymienionymi wyżej nie wymaga się od wdowy, która pozostawała ze zmarłym we wspólności małżeńskiej. Zakładamy, że tak było w analizowanej sytuacji. Podkreślić trzeba, że za wspólność małżeńską uważa się rzeczywisty związek łączący oboje małżonków, obejmujący wspólne zamieszkiwanie i prowadzenie wspólnego gospodarstwa, wspólne pożycie, wierność i pomoc we współdziałaniu dla dobra rodziny. Tak postanowił Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z 9 maja 2014 r. (III AUa 1480/13). O pozostawaniu w chwili śmierci męża we wspólności małżeńskiej wdowa składa oświadczenie we wniosku o rentę rodzinną.
