Jak układać grafiki dla tymczasowych pracowników, aby uniknąć nadgodzin

Dopasowanie odbywa się poprzez nierównomierne planowanie czasu pracy, tj. kumulowanie jej w miesiącach wzrostu zapotrzebowania na pracę oraz zmniejszanie liczby godzin aktywności w miesiącach, w których ono maleje. Niestety, z dobrodziejstw takiej organizacji nie zawsze skorzystają pracodawcy przyjmujący pracowników tymczasowych.

Trzy strony

Pracownicy tymczasowi, choć świadczą pracę na rzecz pracodawcy użytkownika, pozostają pracownikami agencji pracy tymczasowej (APT), ?a więc innego podmiotu. To powoduje, że po zakończeniu okresu pracy tymczasowej bezwzględnie należy rozliczyć przepracowane przez nich godziny. Obowiązek taki powstaje nawet wtedy, gdy po zatrudnieniu tymczasowym taka osoba zostaje zaangażowana bezpośrednio przez dotychczasowego pracodawcę użytkownika. Ma to szczególne znacznie w firmach stosujących nierównomierny rozkład w przedłużonym okresie rozliczeniowym. Jeśli korzystają oni z usług APT, zaplanowanie jej pracownikom rozkładu analogicznego do reszty załogi może skutkować powstawaniem nadgodzin. Taki przypadek wystąpi, gdy okres pracy tymczasowej jest krótszy niż okres rozliczeniowy stosowany przez pracodawcę użytkownika.

Ustawa z 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych (DzU nr 166, poz. 1608 ze zm., dalej ustawa) wprowadza zasadę, zgodnie z którą łączny okres wykonywania pracy na rzecz jednego pracodawcy użytkownika nie może przekroczyć 18 miesięcy w ciągu kolejnych 36 miesięcy. Wyjątek dotyczy wykonywania w sposób ciągły pracy należącej do obowiązków nieobecnego pracownika zatrudnionego przez pracodawcę użytkownika. W takich okolicznościach tzw. czasownik może wykonywać pracę na rzecz jednego pracodawcy użytkownika przez maksymalnie 36 miesięcy. Po takim okresie przepis zakazuje wykonywania pracy na rzecz tego pracodawcy użytkownika przez kolejnych 36 miesięcy (art. 20 ustawy). Nie oznacza to jednak, że tak długie umowy są częste. Przeciwnie, w większości przypadków przewidywany w umowie zawieranej między APT a pracodawcą użytkownikiem okres wykonywania pracy tymczasowej sporadycznie przekracza sześć miesięcy.

Uwaga! Jest jeszcze jeden powód, dla którego pracodawcy użytkownicy rzadko korzystają z tymczasowców przez sześć miesięcy lub dłużej. W takim bowiem przypadku trzeba umożliwić pracownikowi tymczasowemu wykorzystanie urlopu wypoczynkowego w okresie zatrudnienia, udzielając go w należnym wymiarze w terminie uzgodnionym z pracownikiem (art. 10 ust. 2 ustawy). Dłuższe korzystanie ?z jednego czasownika powoduje więc, że pracodawca będzie musiał udzielić mu urlopu w naturze tak jak osobom zatrudnionym bezpośrednio.

Wszystko to sprawia, że umowy terminowe zawierane z pracownikami tymczasowymi mogą być obecnie znacznie krótsze, niż obowiązujące ?u pracodawców użytkowników okresy rozliczeniowe. Jeśli tego faktu nie uwzględni się już przy planowaniu pracy takich osób, może się to zemścić się poważnymi przekroczeniami norm czasu pracy.

Kumulacja w grafiku

Może to skutkować nadgodzinami. Taki efekt wystąpi w firmach stosujących roczny okres rozliczeniowy, w których spiętrzenie pracy przypada w dwóch pierwszych kwartałach. Drugie półrocze jest dla nich okresem spowolnienia gospodarczego, pozwalając na planowe równoważenie intensywnej aktywności na początku okresu. Jeśli zakład funkcjonujący w tym rytmie zdecyduje się wesprzeć w pierwszym półroczu trzon załogi czasownikami zatrudnionymi na pół roku i zaplanuje im rozkład analogicznie do stałych etatowców, ci tymczasowi przekroczą normę średniotygodniową.

Przykład 1

Pracodawca użytkownik korzysta z pracowników tymczasowych, którzy zaczęli? stawiać się do firmy od 1 stycznia 2014 r., tj. z pierwszym dniem 12-miesięcznego ?okresu rozliczeniowego. Umowa z APT przewidywała, że będą pracowali przez ?sześć miesięcy, czyli połowę przyjętego w firmie okresu rozliczeniowego. ?Na pierwsze półrocze zakład pozyskał duży kontrakt, dlatego zarówno stali, ?jak i tymczasowi pracownicy mieli w pierwszych sześciu miesiącach znacznie skumulowaną pracę. Umożliwiał to przyjęty równoważny system czasu ?pracy. I tak w poszczególnych miesiącach zatrudnieni przepracowali w:

W takiej sytuacji własnym pracownikom szef może w dalszej części ?okresu rozliczeniowego (tj. od lipca do końca grudnia 2014 r.) zrównoważyć nadpracowany czas większą liczbą dni wolnych od zadań lub ewentualnie ?krótszym dobowym wymiarem, planując jedynie 820 godzin (tj. roczny ?wymiar 2000 godz. – 1180 godz. wypracowanych w pierwszym półroczu). ?Dzięki temu zrównoważy czas pracy w okresie rozliczeniowym i nie dojdzie ?do przekroczenia obowiązującego w nim wymiaru.

Takiej możliwości nie ma jednak w stosunku do pracowników tymczasowych. ?Nawet jeśli pracodawca użytkownik zatrudnił ich od 1 lipca 2014 r. ?bezpośrednio u siebie, to i tak część przyjętego okresu rozliczeniowego (tj. styczeń – czerwiec 2014 r.) byli oni pracownikami APT, a jedynie świadczyli pracę ?na rzecz pracodawcy użytkownika. To zaś powoduje, że bezwzględnie ?należy rozliczyć ich czas pracy odrębnie za okres zatrudnienia w APT oraz zatrudnienia bezpośredniego. W konsekwencji taka organizacja pracy spowoduje, że na koniec czerwca 2014 r. powstaną znaczne nadgodziny, które wymagają rekompensaty.

Ponieważ czasownicy przepracowali część okresu rozliczeniowego, obowiązującego ?u pracodawcy użytkownika, trzeba ustalić im wymiar czasu pracy przypadający ?do przepracowania w jego zakresie (art. 1516 § 1 k.p.). Okres ten obejmuje ?25 pełnych tygodni i cztery dni powszednie wystające poza pełne tygodnie. ?Zatem zgodnie z art. 130 § 1 k.p. 25 tygodni × 40 godz. + 4 dni × 8 godz. = ?1000 godz. + 32 godz. = 1032 godz. Od tej puli należy jednak odliczyć sześć ?świąt, przypadających w innym dniu niż sobota, uzyskując: 1032 – (6 dni × 8 godz.) = 1032 – 48 godz. = 984 godziny.

Wykonując pracę zgodnie z rozkładem w systemie równoważnym, pracownicy tymczasowi wypracowali w tym okresie 1180 godzin, czyli o 196 godzin ?więcej, niż wynosił obowiązujący ich wymiar. Skoro zaś ich praca była planowana ?w przedłużonych dobowych wymiarach, co wyklucza stwierdzenie nadgodzin ?dobowych, wszystkie te godziny będą kwalifikowane jako naruszające przeciętną tygodniową normę czasu pracy. Tym samym obok normalnego wynagrodzenia ?pracownicy tymczasowi otrzymają za każdą z nich 100-proc. dodatek.