Zamawiający dokonując wyboru najkorzystniejszej oferty najczęściej kierują się kryterium ceny. W dużej części postępowań przetargowych istotnym czynnikiem wpływającym na wybór wykonawcy jest również czas realizacji umowy. Ma to duże znaczenie głównie przy robotach budowlanych, gdzie zamawiający w określonym terminie chce dokonać remontu czy oddania do użytku określonego obiektu.
Wykonawcy, chcąc spełnić oczekiwania zamawiających i wygrać przetarg, przedstawiają swoje oferty zawierające nie tylko niskie ceny, ale też krótkie terminy realizacji robót. Często już po skrupulatnej analizie oferty widać, że wykonanie obiektu w takim terminie i za takie pieniądze jest niemożliwe i nieopłacalne. Często jednak proponowane terminy są co prawda mocno wyśrubowane, ale możliwe do spełnienia, a do przekroczenia terminu wykonania umowy dochodzi na skutek nieprzewidywanych okoliczności, jak np. bardzo silne mrozy czy też nadmiernie duże opady śniegu. Pojawia się wówczas pytanie czy wykonawca może dokonać zmiany zaproponowanej przez siebie umowy, a jeśli to zrobi to czy zamawiający będzie mógł dokonać unieważnienia takiej zmiany , naliczania kar umownych, a nawet rozwiązania umowy.
Wyłączona swoboda umów
Zgodnie z art. 144 ust. 1 prawa zamówień publicznych zakazana jest istotna zmiana postanowień zawartej umowy w stosunku do treści oferty, na podstawie której dokonano wyboru wykonawcy. Zmiana taka możliwa jest jedynie wówczas, gdy zamawiający przewidział taką możliwość w ogłoszeniu o zamówieniu lub w specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Zamawiający musi również dokładnie określić warunki takiej zmiany.
W zamówieniach publicznych obowiązuje zatem zasada trwałości stosunku umownego nawiązanego w wyniku rozstrzygnięcia postępowania przetargowego. Stanowi to zatem wyjątek od zasady swobody umów obowiązującej w prawie cywilnym (art. 3531 kodeksu cywilnego).
Jakie kryteria brać pod uwagę
Kryterium istotności zmian, o których mowa w art. 144 prawa zamówień publicznych, oznacza konieczność zbadania i porównania treści stosunku prawnego (umowy) uwzględniającego proponowane zmiany w stosunku do treści oferty wykonawcy. Jeżeli zatem wprowadzenie proponowanych zmian do umowy spowoduje, że zobowiązanie wykonawcy będzie odbiegać istotnie od zobowiązania zawartego w ofercie, to wówczas należy uznać, iż takie zmiany są objęte zakazem ich wprowadzania bez wcześniejszej zgody zamawiającego.
