Kurator w przypadku niewykonywania obowiązków rejestrowych

W razie stwierdzenia, że termin ten upłynął bezskutecznie, tzn., że w określonym czasie albo nie zgłoszono wniosku o wpis albo zaniechano przedłożenia obligatoryjnych dokumentów, sąd rejestrowy wzywa zobowiązanych do jego/ich złożenia, wyznaczając dodatkowy 7-dniowy termin na spełnienie owego obowiązku, pod rygorem zastosowania określonej grzywny przewidzianej w przepisach kodeksu postępowania cywilnego o egzekucji świadczeń niepieniężnych.

Groźba grzywny

Gdyby jednak nie przyniosło to rezultatu, nakładana jest grzywna w owej wysokości. Przy czym, dopuszczalne jest jej ponawianie (nawet w wyższym wymiarze). Zakazane jest wymierzenie w jednym postanowieniu grzywny przekraczającej 10 tys. zł, chyba że dwukrotne jej nałożenie okazało się nieskuteczne. Grzywna ta nie może być także zamieniona na areszt. Nie obowiązuje również ograniczenie do 1 mln zł ogólnej sumy grzywien w tej samej sprawie.

Jeżeli jednak, pomimo stosowania grzywien, osoba prawna (wpisana do KRS) nie wykonuje powyższych obowiązków, sąd rejestrowy może ustanowić dla niej kuratora na okres nieprzekraczający roku. Istnieje też ewentualność przedłużenia owego czasu do maksymalnie 6 miesięcy, gdy kurator nie zdoła ukończyć swoich zadań przed upływem terminu, na jaki został ustanowiony.

Przy czym, możliwość powołania kuratora nie dotyczy stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych oraz fundacji. Postanowienie o ustanowieniu kuratora jest skuteczne z chwilą jego wydania. Przysługuje na nie zażalenie, podobnie jak na postanowienie o jego odwołaniu i odmowę jego odwołania.

Kto ma szansę

Kuratorem może być wyłącznie osoba fizyczna niekarana za umyślne przestępstwa przeciwko mieniu, obrotowi gospodarczemu oraz obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi. Listy kandydatów na kuratorów prowadzone są przez prezesów sądów okręgowych, w których okręgach działają sądy rejestrowe.

Szczegółowe kwalifikacje wymagane od kandydatów na kuratorów, sposób prowadzenia listy tych kandydatów i dane ujmowane w liście kandydatów określa zaś rozporządzenie ministra sprawiedliwości z 21 grudnia 2000 r. (DzU z 2000r. nr 117, poz.1241).

Obowiązkiem kuratora jest niezwłoczne podjęcie czynności zmierzających do wyboru lub powołania władz osoby prawnej.

Przykład 1

Pani Dagmara w związku ze złożeniem rezygnacji przez członka jednoosobowego zarządu i brak obsady tego organu została wyznaczona na kuratora X sp. z o.o.

Niezwłocznie po objęciu tej funkcji, zwołała nadzwyczajne zgromadzenie wspólników, wysyłając trzy tygodnie przed jego terminem, zaproszenia do dwóch udziałowców zawierające szczegółowy porządek obrad zebrania i projekty uchwał w/s powołania członków zarządu (rada nadzorcza nie została ustanowiona).

Pani Dagmara postąpiła więc prawidłowo. Podjęła bowiem działania ukierunkowane na powołanie władz spółki.

W sytuacji zaś, w której nie dojdzie do wyboru lub powołania owych władz w ciągu 3 miesięcy od daty ustanowienia kuratora albo władze te nie składają wniosku o wpis do KRS, względnie obowiązkowych dokumentów, przysługuje mu prawo podjęcia działań mających na celu likwidację osoby prawnej.

Przykład 2

Sytuacja jak w przykładzie nr 1. Wspólnicy X sp. z o.o. nie powołali nowych członków zarządu, a upłynęły 3 miesiące od daty ustanowienia kuratora dla tego podmiotu.

Pani Dagmara zwołała zatem nadzwyczajne zgromadzenie udziałowców załączając do zaproszenia zawierającego harmonogram obrad projekty uchwał: o rozwiązaniu spółki oraz powołaniu jej likwidatora.

Pani Dagmara zachowała się właściwie. Skorzystała mianowicie z opcji podjęcia czynności zmierzających do zakończenia bytu prawnego podmiotu z uwagi na brak obsady jego zarządu.

Gdy jednak czynności te nie doprowadzą do rozwiązania osoby prawnej i wszczęcia likwidacji, kurator fakultatywnie występuje do KRS o rozwiązanie osoby prawnej oraz ustanowienie likwidatora z powodu braku jej władz lub z innej ważnej przyczyny.

Przykład 3

Sytuacja jak w przykładzie nr 2. Wspólnicy nie stawili się na nadzwyczajne zgromadzenie udziałowców. Pani Dagmara wystąpiła zatem do KRS z wnioskiem o rozwiązanie X sp. z o.o. oraz ustanowienie jej likwidatora.

W uzasadnieniu tego wniosku podała, że zwołanie nadzwyczajnego zgromadzenia udziałowców nie doprowadziło do powołania nowych członków zarządu, a pomimo zwołania przez kuratora nadzwyczajnego zebrania wspólników mającego na celu powzięcie uchwał o rozwiązaniu podmiotu i powołaniu jego likwidatora nie doszło do tego zgromadzenia.

Istnieje więc duża szansa, że owa motywacja zostanie uwzględniona przez sąd rejestrowy.

Kurator może nadto zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości owej osoby prawnej, jeżeli w trakcie realizacji swoich obowiązków stwierdzi, że istnieją ku temu przesłanki.

Przykład 4

Pani Olimpia została ustanowiona kuratorem Y sp. z o.o. Podczas wykonywania swoich zadań stwierdziła, że podmiot ten od co najmniej 4 miesięcy ma wysokie nieuregulowane płatności.

Uznała, że jest to podstawa do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Pani Olimpia ma prawo wystąpić z takim wnioskiem.

Jak odwołać

Istnieją dwie drogi odwołania kuratora przed upływem terminu, na jaki został ustanowiony. Pierwsza na wniosek osoby prawnej, gdy jej władze wykonają obowiązki rejestrowe.

Przy czym, sąd rejestrowy jedynie może – a nie musi – uwzględnić taki wniosek.

Przykład 5

Kurator ABC sp. z o.o. zwołał nadzwyczajne zgromadzenie wspólników, na którym powołano nowy zarząd. Dwóch jego członków złożyło w terminie obligatoryjne sprawozdania za 2011r., a następnie - wobec wykonania obowiązku rejestrowego i powołania władz spółki - zgłosiło wniosek o odwołanie kuratora.

Sąd rejestrowy oddalił jednak ten wniosek, uzasadniając to faktem, że jeszcze jedynie przez miesiąc ma on realizować swoje zadania (został zaś ustanowiony na okres 6 miesięcy). Sąd mógł podjąć taką decyzję.

Druga natomiast polega na obligatoryjnym odwołaniu kuratora przez sąd z urzędu, jeżeli nienależycie wykonuje on swoje obowiązki.

Przykład 6