Nie za każdą gotowość do pracy będzie rekompensata

- Mamy status zakładu pracy chronionej. W 2011 r. przeznaczyliśmy część pieniędzy zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (zfron) uzyskanych do 31 grudnia  2010 r. na wyposażenie stanowiska osoby niepełnosprawnej. W ciągu 30 dni od zapłaty za sprzęt wystąpiliśmy do urzędu skarbowego o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis. Nie dostaliśmy go do końca grudnia ub.r. Co miesiąc urząd skarbowy przysyłał pismo o przesunięciu terminu jego wydania.

Czy w takim wypadku musimy zwrócić do 20 stycznia br. do PFRON pieniądze zgromadzone do 31 grudnia 2010 r., pochodzące m.in. ze zwolnień PIT-4, które zostały wydane i wykorzystane zgodnie z rozporządzeniem w sprawie zfron? Czy też może kwota, jaką przeznaczyliśmy na wyposażenie stanowiska pracy, zostanie uznana za wydaną do 31 grudnia 2011 r. i nie będzie podlegała zwrotowi do PFRON? Jedynym warunkiem, jakiego nie możemy dotrzymać, jest właśnie brak zaświadczenia o pomocy de minimis.

Z odpowiedzi, jaką Organizacja OBPON.ORG uzyskała 14 grudnia 2011 r. z Biura Pełnomocnika Rządu do spraw Osób Niepełnosprawnych (BON-I-52311-483-2-LK/2011), wynika, że kwot zfron wydanych przed końcem 2011 r., a przed uzyskaniem zaświadczenia o pomocy de minimis, nie trzeba zwracać do PFRON. Zostały one bowiem wykorzystane a według stanu na 31 grudnia 2011 r. nie zakwestionowano prawidłowości dokonania wydatku.

Jeżeli jednak po zakończeniu postępowania w sprawie wydania zaświadczenia o pomocy de minimis okaże się, że organ po fakcie uzna wydatek za poniesiony niezgodnie z prawnie przewidzianymi warunkami i odmówi wydania zaświadczenia, to pracodawca będzie musiał dokonać wpłaty. Mówi o tym art. 33 ust. 4a ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. DzU z 2011 r. nr 127, poz. 721 ze zm.), dalej ustawa.

- Czy pracodawca, który ma status zakładu pracy chronionej, mógł zapłacić za turnusy rehabilitacyjne pracownikom zatrudnionym w 2011 r., jeśli będą w nich uczestniczyć

w 2012 r.? Faktury zostały wystawione w ubiegłym roku.

Co stanie się w sytuacji, gdy pracownik, któremu opłaciliśmy pobyt na turnusie, zostanie zwolniony i podejmie pracę w innym zakładzie lub gdy podjął pracę na zlecenie? Czy dotyczy to również innych form pomocy, np. zabiegów rehabilitacyjnych, akcji profilaktycznych, które będą się odbywały w 2012 r.?

Na to pytanie Organizacji OBPON.ORG odpowiedziało BON 13 grudnia 2011 r. (BON-I-52311-480-2-LK/2011). Z odpowiedzi wynika, że pracodawca może ze środków zfron zapłacić za turnusy rehabilitacyjne osób niepełnosprawnych, w których mają one uczestniczyć w kolejnym roku. Dotyczy to również innych wydatków na dany cel.

Jednak w świetle art. 33 ust. 4 ustawy środki zfron mogą być wydawane na określone działania na rzecz niepełnosprawnych. „Osobę niepełnosprawną” definiuje natomiast art. 1 ustawy. Zgodnie z nim jest to ten, którego niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem, o którym mowa w art. 3, 4a, 5 lub 62 ustawy.

Co do zasady osoba taka powinna być w zatrudnieniu u dysponenta zfron lub być jego byłym pracownikiem. Chcąc  przyznać pomoc byłemu pracownikowi, pracodawca powinien sprawdzić, czy na pewno nie pracuje on w innej firmie, zarówno na umowę o pracę, jak i np. na umowę-zlecenie.

Wydając środki zfron, pracodawca powinien mieć pewność, że zarówno w dniu dokonywania wydatku, jak i w dniu skorzystania z pomocy finansowej z zfron osoba niepełnosprawna spełni te warunki – czyli jej orzeczenie o niepełnosprawności będzie ważne w dniu skorzystania z pomocy. W przeciwnym razie powstanie obowiązek wpłaty z art. 33 ust. 4a ustawy.

Taką kwotę trzeba więc będzie zwrócić PFRON jako wpłatę, o której mowa w art. 13 ustawy z 29 października 2010 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych ustaw (DzU nr 226, poz. 1475).

Wydatki na zadania, które miałyby być dokonane z dużym wyprzedzeniem, mogą w poszczególnych przypadkach budzić wątpliwości co do skuteczności realizacji tych zadań. Jeżeli pracodawca ma jakąkolwiek niejasność w tym zakresie, powinien przeznaczyć je na cele dające większą pewność. W przeciwnym razie naraża się na obowiązek wpłaty, o której mowa w art. 33 ust. 4a ustawy, a także na konieczność zwrotu pieniędzy niewykorzystanych zgodnie z przeznaczeniem.

Przykład

Pracodawca zapłacił z zfron w listopadzie 2011 r. z puli przeznaczonej na pomoc indywidualną pracownikowi za turnus rehabilitacyjny, który ma się odbyć w sierpniu 2012 r. Skorzystał ze środków pochodzących z PIT-4 uzyskanych do 31 grudnia  2010  r., które zostały w 10 proc. przekazane na pomoc indywidualną.

Po sprawdzeniu dokumentacji okazało się, że orzeczenie o niepełnosprawności dla tego pracownika straciło ważność już w grudniu 2011 r., a zespół ds. orzekania o niepełnosprawności nie wydał kolejnego orzeczenia o jego niepełnosprawności. Tym samym od 1 stycznia 2012 r. stał się on osobą pełnosprawną.

Pracodawca nie dochował więc obowiązku sprawdzenia, czy w dniu skorzystania przez pracownika z pomocy będzie on nadal osobą niepełnosprawną. Dlatego musi zwrócić 100 proc.  tej kwoty na zfron.