Sprawy o mobbing rzadko trafiają do sądu

Choć o dyskryminacji w pracy dużo się mówi, to jednak nieczęsto trafia na wokandę. Potwierdzają to statystyki Ministerstwa Sprawiedliwości. W 2009 r. złożono w sądach rejonowych 529 pozwów w związku z mobbingiem. W 2010 r. łącznie do rejonowych i okręgowych wpłynęło ich tylko 464. Odszkodowań za molestowanie seksualne dwa lata temu domagało się pięć osób, rok temu 15.

Skarg na dyskryminację i mobbing nie odnotowują też raporty Państwowej Inspekcji Pracy. Tylko 1 proc. porad udzielonych w 2010 r. przez PIP dotyczył tej właśnie materii. A pytają najczęściej osoby w skrajnych przypadkach. Albo te, które już rozstały się z szefem.

Kłopoty dowodowe

– Na tle innego rodzaju sporów ze stosunku pracy sprawy dotyczące roszczeń wynikających z szeroko pojętej dyskryminacji (w tym z tytułu mobbingu i molestowania seksualnego) to nadal niewielki margines – mówi Joanna Młot, partner w kancelarii CMS Cameron McKenna. – Niewątpliwie przyczynia się do tego zarówno poziom skomplikowania, jak i długotrwałość takich procesów – ocenia.

Także Adam Kraszewski, prawnik z kancelarii Gessel, przyznaje, że sprawy związane z mobbingiem i dyskryminacją są trudne.

– Przykładowo, aby można było mówić o mobbingu, trzeba wykazać uporczywość i długotrwałość określonych zachowań – ocenia Kraszewski. – Pojęcia te są nieostre i mogą być różnie interpretowane – dodaje.

Zdaniem Joanny Ciesielskiej-Borowiec, sędzi Sądu Okręgowego w Poznaniu, prawdopodobnie najczęściej nie ma świadków molestowania seksualnego. A to może utrudniać wykazanie, że w ogóle do niego doszło. Sama potrzeba sięgnięcia do zeznań świadków może być kłopotliwa. Jak przyznaje mec. Kraszewski, takimi są byli lub obecni współpracownicy, z którymi pracownik może pozostawać w konflikcie.

– Ponadto dla pracownika już sama konieczność przedstawienia przed sądem, w jaki sposób był nękany lub zastraszany, może być bardzo krępująca – mówi mec. Kraszewski.

Również prof. Jerzy Wratny z Instytutu Nauk Prawnych PAN uważa, że wstyd jest barierą w kierowaniu tego rodzaju spraw do sądów.

– Wspomniane trudności w udowadnianiu słuszności zarzutów znajdują odzwierciedlenie nie tylko w niewielkiej liczbie powództw, ale i w znacznej liczbie oddalonych spraw – dodaje mec. Kraszewski. W 2009 r. sądy oddaliły aż 120 spraw dotyczących zapłaty za mobbing.

Widmo bezrobocia

Z drugiej strony, jak ocenia sędzia Ciesielska-Borowiec, zbytnia łatwość dowodzenia w takich sprawach mogłaby prowadzić do nadużyć. Być może osób dyskryminowanych nie jest aż tak wiele. Prof. Wratny przyznaje, że Polska nie jest krajem multikulturowym. A do typowej dyskryminacji w zatrudnieniu ze względu na narodowość, pochodzenie etniczne czy wyznanie najczęściej dochodzi właśnie w takich państwach.

A co robią pracownicy, jeśli już są nękani? Prawdopodobnie odchodzą z pracy, o ile wcześniej to szef z nich nie zrezygnuje. Często też tolerują złe traktowanie. Głównie ze względów finansowych.