Gwarancja to zobowiązanie, jakie bank bierze na siebie na wniosek klienta. Zobowiązuje się, że wypłaci beneficjentowi określoną w gwarancji kwotę, jeżeli klient nie wypełni świadczenia, do którego zobowiązał się w umowie. Do wypłaty może więc dojść np. wtedy, gdy klient banku będący stroną umowy z innym przedsiębiorcą wykona usługę nieodpowiedniej jakości, nie dotrzyma terminu albo nie zwróci pobranego zadatku, chociaż ma taki obowiązek. To tylko kilka przykładów, a katalog sytuacji, w których gwarancje bankowe znajdują zastosowanie, jest znacznie obszerniejszy.
Włączenie banku w relację pomiędzy sprzedającym i kupującym lub zleceniodawcą i usługodawcą oznacza korzyści dla obu stron. Gwarancja wystawiona na wniosek przedsiębiorcy zwiększa jego wiarygodność w oczach kontrahenta, a niekiedy może zdecydować o tym, że do zawarcia umowy w ogóle dojdzie. Ten sam efekt firma mogłaby osiągnąć, wpłacając kaucję lub depozyt zabezpieczający. To jednak wymagałoby zaangażowania kapitału obrotowego lub zaciągnięcia kredytu. Sięgnięcie po gwarancję jest więc korzystniejsze: uwalnia od konieczności angażowania własnych środków i ułatwia utrzymanie płynności finansowej. Jednocześnie beneficjent gwarancji uzyskuje pewność, że w razie niewykonania przez kontrahenta zobowiązań wynikających z umowy będzie mógł szybko wyegzekwować zabezpieczoną w ten sposób należność.
Gwarancje są najczęściej stosowane jako instrument zwiększający bezpieczeństwo przedsiębiorców zawierających ze sobą umowy. I tak gwarancja dobrego wykonania umowy jest dla beneficjenta zabezpieczeniem, że kontrahent prawidłowo i terminowo wywiąże się z podjętych zobowiązań. Gwarancje zapłaty chronią sprzedającego lub wykonawcę w sytuacji, gdy kupujący lub inwestor odmawia przekazania pieniędzy za dostarczony towar lub wykonaną usługę. Wreszcie gwarancje zwrotu zaliczki zabezpieczają ich beneficjenta (a więc kupującego lub inwestora) przed ewentualnością nierozliczenia się przez kontrahenta z otrzymanego z góry zadatku lub przedpłaty. Tego typu zabezpieczenia, zwykle wymagane w momencie zawarcia umowy, trwają przez cały okres obowiązywania kontraktu i dodatkowo przez okres karencji po jego zakończeniu. To pozwala wystąpić z roszczeniem, gdyby któryś z warunków umowy nie został dotrzymany.
Beneficjentem kolejnej grupy instrumentów zabezpieczających są podmioty organizujące przetargi i izby lub urzędy celne. Gwarancje przetargowe chronią ogłaszającego przetarg przed odmową podpisania kontraktu przez oferenta, odmową wniesienia przez niego zabezpieczenia wykonania kontraktu czy też przedstawieniem w ofercie nieprawdziwych danych. Z kolei gwarancje celne są dla izb i urzędów celnych zabezpieczeniem, że firma opłaci cła, podatki graniczne i inne opłaty związane z przywozem towarów do kraju.
Bardziej skomplikowanym instrumentem są regwarancje, które są zabezpieczeniem gwarancji wystawionej przez bank. Przedsiębiorca może też wynegocjować z bankiem wystawienie mniej standardowej gwarancji powiązanej z zobowiązaniem z innego tytułu.
