Opcje walutowe: niewłaściwa reprezentacja

Teoria przedstawicielstwa statutowego powstała w opozycji do teorii organów, która ze względu na odmienny status, źródło umocowania oraz zakres kompetencji nadaje organom osób prawnych zupełnie inny charakter niż przedstawicielom. Wybór jednej z tych teorii łączy się z akceptacją odmiennych zasad funkcjonowania osób prawnych, w tym z odmiennymi skutkami w zakresie uchybienia zasadom reprezentacji przez zarząd.

[srodtytul]Potrzeba zmian[/srodtytul]

Obecny stan prawny nie daje jednakże podstaw do opowiedzenia się za teorią przedstawicielstwa statutowego. Zgodnie z art. 38 k. c. osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie. Uchybienie zasadom reprezentacji przez zarząd – dokonanie czynności prawnej przez inny organ spółki w sytuacji, gdy uprawniony do dokonania tej czynności był zarząd, a także dokonanie czynności prawnej przez członków zarządu w liczbie mniejszej niż wymagana przez ustawę lub statut spółki – skutkuje bezwzględną nieważnością czynności prawnej (art. 58 § 1 k.c.). Nie jest możliwe potwierdzenie tej czynności przez spółkę (stosownie do art. 103 k.c.) oraz, w wypadku jednostronnej czynności prawnej spółki, jej konwalidacja (zgodnie z art. 104 k.c.). Nie ma bowiem w obecnym stanie prawnym normatywnych przesłanek do odniesienia skutków określonych w art. 103 i 104 k.c. do uchybienia zasadom reprezentacji przez organ osoby prawnej. [b]Nie dostarcza ich z pewnością art. 39 k.c. Pogląd ten jest wzmocniony bogatym orzecznictwem (np. wyrok SN z 12 grudnia 1996 r., I CKN 22/96, wyrok SN z 26 czerwca 1997 r., I CKN 130/97, postanowienie SN z 18 października 2002 r., V CKN 111/01), którego kierunku przywołana przez autorkę uchwała SN jeszcze nie zmienia.[/b]

Należy jednak przyznać, iż potrzebę zmian w tym zakresie dostrzega Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego działająca przy ministrze sprawiedliwości, która zauważa, iż sankcja bezwzględnej nieważności jest zbyt surowa i nie sprzyja pewności obrotu gospodarczego. Zdaniem komisji („Zielona księga. Optymalna wizja kodeksu cywilnego w Rzeczypospolitej Polskiej”) należy dopuścić możliwość potwierdzenia umowy z mocą wsteczną przez właściwy organ – podobnie jak to dopuszcza art. 103 k. c. w odniesieniu do fałszywego pełnomocnika. Jest to jednak stanowisko postulatywne. Nie będąc do niego krytycznie nastawionym i dostrzegając jego zalety dla zapewnienia bezpieczeństwa obrotu gospodarczego, które zauważa również autorka, stwierdzić należy, iż do czasu odpowiedniej nowelizacji kodeksu cywilnego uchybienie zasadom reprezentacji przez zarząd skutkuje sankcją nieważności bezwzględnej.