Pikieta załogi w miejcu pracy lepsza niż strajk

Art. 25 ust. 1 [link=http://aktyprawne.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=71035]ustawy z 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych (DzU nr 55, poz. 236 ze zm.[/link], dalej ustawa) zezwala stosować przy takich sporach inne środki wywierania presji na pracodawców niż strajk. Chodzi o tzw. pozastrajkowe akcje protestacyjne i to już po zakończeniu pierwszego etapu sporu, tj. rokowań.

[srodtytul]Każdy może uczestniczyć[/srodtytul]

[b]W odróżnieniu od strajku w akcjach protestacyjnych mogą uczestniczyć wszyscy pracownicy, nawet ci, którzy nie mają prawa do strajku[/b] (np. zatrudnieni na stanowiskach pracy, na których zaniechanie pracy zagraża życiu lub zdrowiu ludzkiemu – art. 19 ustawy). Art. 25 ust. 1 ustawy nie określa ani form, ani zasad prowadzenia takich akcji przez związki. Ogranicza się do dwóch wymogów, które powinny one spełniać:

- nie mogą zagrażać życiu lub zdrowiu ludzkiemu,

- nie mogą naruszać przepisów.

[b]Akcje protestacyjne wolno organizować równolegle ze strajkiem albo mogą go zastępować. Jednak pozastrajkowe formy (a więc bez przerywania pracy) są bezpieczniejsze dla stron sporu, a bywają skutecznym środkiem presji na pracodawcę.[/b] Umożliwiają osiąganie podobnych celów co przerwanie pracy i sparaliżowanie działalności firmy. Występują w różnorodnych postaciach, np. pikiet, kolportowania ulotek, demonstracji, wieców, marszy pokojowych, publikacji prasowych, publicznych wystąpień w mediach oraz innych działań nagłaśniających spór i wywołujących presję opinii publicznej.

[srodtytul]Wolność związkowa[/srodtytul]

O formie protestu decyduje związek, który w tym zakresie korzysta z szerokiej autonomii wynikającej z zasady wolności związkowej. Oznacza ona m.in., że związki nie podlegają i nie mogą podlegać żadnym ograniczeniom ze strony władz publicznych i pracodawców co do sposobów prowadzenia swojej działalności.

Swoboda wyboru formy protestu nie przekłada się jednak na zupełną dowolność. Pewne ograniczenia wynikają z jednej strony z konieczności ochrony życia i zdrowia ludzkiego, a z drugiej – protest musi być zgodny nie tylko z ustawą o rozwiązywaniu sporów zbiorowych, ale także z ogólnym porządkiem prawnym.

Stąd, powołując się na pierwsze ograniczenie, [b]Sąd Najwyższy uznał, że głodówka nie może być formą akcji protestacyjnej w rozumieniu art. 25 ust.1 ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych (wyrok z 27 listopada 1997 r., I PKN 393/97)[/b].

[b]W praktyce zaowocowało to tym, że takie akcje podejmują sami zainteresowani, najczęściej zdesperowani pracownicy, a nie ich przedstawicielstwa związkowe.[/b] Gdyby to one firmowały taką formę, narażałyby się na zarzut złamania ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych.