Co robić, gdy zniknie większościowy udziałowiec

Jeden z naszych czytelników jest członkiem zarządu i mniejszościowym wspólnikiem (20 proc.) w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Reszta udziałów należy do drugiego wspólnika, obywatela Korei Południowej pełniącego jednocześnie funkcję prezesa zarządu. [b]Koreańczyk zniknął kilka miesięcy temu, gdy interesy spółki nie rokowały dobrze. Czytelnik został z długami firmy [/b](głównie nieopłacanymi przez prezesa składkami do ZUS, należnymi wskutek zatrudnienia czytelnika). Ponieważ sam ma liczne długi i niedawno stracił pracę, niepokoi się teraz o swoją sytuację i zadaje kilka pytań z nią związanych.

[b]Czy jest szansa przejęcia firmy przez mniejszościowego wspólnika ze względu na brak kontaktu z większościowym wspólnikiem? Mimo upływu sześciu miesięcy i wielu prób takiego kontaktu nie udało się nawiązać.[/b]

W zasadzie nie. Przede wszystkim nie da się wykorzystać mechanizmu sądowego wyłączenia wspólnika. Przypomnijmy, że zgodnie z prawem z ważnych przyczyn dotyczących danego wspólnika sąd może orzec jego wyłączenie ze spółki na żądanie wszystkich pozostałych wspólników, jeżeli udziały wspólników żądających wyłączenia stanowią więcej niż połowę kapitału zakładowego.

Umowa spółki może przyznać prawo wystąpienia z takim żądaniem także mniejszej liczbie wspólników, jeżeli ich udziały stanowią więcej niż połowę kapitału zakładowego. W tym przypadku powinni być pozwani wszyscy pozostali wspólnicy.

Jak widać, żaden z powyższych wariantów nie obejmuje sytuacji, w których wyłączany jest wspólnik większościowy. A o takie rozwiązanie chodzi przecież czytelnikowi.

Dlaczego zatem piszemy, że wyłączenie jest w zasadzie niemożliwe, a nie po prostu niemożliwe? Jak w większości nietypowych sytuacji, tak i tu do pomyślenia jest jakieś karkołomne rozwiązanie. Chociażby zwołanie zgromadzenia wspólników, na którym zostanie podjęta decyzja o podwyższeniu kapitału zakładowego. Koreańczyk nie partycypowałby w nim z oczywistych względów. Czytelnik sam pociągałby za wszystkie sznurki, bo innych wspólników przecież nie ma. W ten sposób wspólnik większościowy stałby się mniejszościowym i sądowe rozwiązanie spółki wchodziłoby w grę. Wszystko to jednak przypominałoby taniec na linie i wcale nie jest pewne, czy zakończyłoby się sukcesem.

[b]Czy jestem zobowiązany spłacać całość zobowiązań wobec ZUS? Czy jest szansa na umorzenie albo spłatę sumy wyliczonej procentowo odpowiednio do własnych udziałów w spółce (20 proc.)?[/b]

Formalnie składki obciążają majątek spółki. Jednak za jej zaległości składkowe członkowie zarządu (a więc i czytelnik) odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna (art. 31 [link=http://aktyprawne.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=184677]ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych[/link] w zw. z art. 116 [link=http://aktyprawne.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=176376]ordynacji podatkowej[/link]). Innymi słowy, ZUS musiałby najpierw uruchomić tzw. egzekucję, czyli procedurę przymusowego ściągnięcia zaległości.

Jest jednak kilka sposobów na uniknięcie tych przykrych następstw. Czytelnik może np. podjąć próbę wykazania, że we właściwym czasie zgłoszony został wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (kiedyś było to postępowanie układowe, dziś jego surogatem jest postępowanie naprawcze). Wolno mu też argumentować, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez jego winy. Może wreszcie wskazać jakieś mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Co ważne, odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu.

Czytelnik powinien też zatroszczyć się o to, żeby składki przestały narastać. W normalnych warunkach wystarczyłoby np. wypowiedzieć umowę będącą tytułem ubezpieczenia. Tu będzie problem, bo na ogół się przyjmuje, że oświadczenie w tej sprawie trzeba komuś złożyć – a czytelnik został przecież sam. Pozostaje improwizować i zaryzykować tezę, że rezygnacja ze stanowiska może się odbyć bez powiadamiania o tym nikogo. Na wszelki wypadek warto udać się do notariusza i poprosić o urzędowe poświadczenie podpisu. Kosztuje to 20 zł, a w przyszłości może pomóc, gdy rezygnację trzeba będzie ewentualnie udowadniać przed sądem.