Laba przysługuje związkowcowi także na doraźne zadanie

Pracodawca otrzymuje od związku wniosek o zwolnienie od pracy działacza związkowego, który obsługuje kluczową dla zakładu maszynę produkcyjną. Jednocześnie inny pracownik potrafiący obsługiwać to urządzenie przebywa na urlopie.

W takiej sytuacji pracodawcy, który odmówi udzielenia zwolnienia, może zostać postawiony zarzut utrudniania działalności związkowej, nawet jeżeli rzeczywiście obiektywnie takie zwolnienie groziłoby dużą szkodą dla firmy. Potwierdza to wyrok Sądu Najwyższego z 13 stycznia 2005 r. (II PK 117/04). W uzasadnieniu do niego SN wskazał, że mimo braku stosownego uregulowania należy przyjąć, że obowiązek udzielenia zwolnienia ma charakter bezwzględny. Ciąży na pracodawcy niezależnie od możliwości udzielenia pracownikowi zwolnienia w określonym czasie. Szef nie może też oceniać istnienia obiektywnych przesłanek określonych w art. 25 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych ani kwestionować potrzeby dokonania czynności związkowej poza zakładem, czasu niezbędnego do jej wykonania, doraźności czynności wynikającej z funkcji związkowej, jak i wykazywać, że czynność ta może być wykonana w czasie wolnym od pracy, gdyż o tym samodzielnie decyduje organizacja.

W tym orzeczeniu Sąd Najwyższy wskazał jednak, że zwolnienie od pracy w związku z doraźną potrzebą, będące prawem działacza, nie jest niezależne od zgody pracodawcy. Pracownika od pracy zawodowej na czas niezbędny do wykonania doraźnej czynności wynikającej z jego funkcji związkowej zwalnia się według zasad przewidzianych w rozporządzeniu ministra pracy i polityki socjalnej z 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (DzU nr 60, poz. 281). A zgodnie z jego § 2 pracownik zobowiązany na mocy art. 100 § 2 pkt 1 kodeks pracy do przestrzegania czasu pracy nie może samowolnie zaprzestać wykonywania obowiązków wynikających ze stosunku pracy i sam sobie udzielać zwolnienia. Zatem nieobecność pracownika w pracy, niepoprzedzona zawiadomieniem pracodawcy o jej przyczynie, jeżeli jest ona z góry wiadoma lub możliwa do przewidzenia, jest nieusprawiedliwiona. Uzasadnia więc zarzut ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych.

Zatem jeśli do pracodawcy trafi wniosek związku zawodowego o zwolnienie działacza od pracy, ten powinien takiej zgody udzielić. Jednocześnie związkowiec musi czekać, aż tę zgodę otrzyma. Bez wyraźnej akceptacji przełożonego zwolnienie się związkowca od pracy będzie nieusprawiedliwioną nieobecnością ze wszystkimi tego konsekwencjami.Wobec tych niejasności pracodawcy, u których działają związki, powinni dążyć do ustalenia z nimi jasnych i klarownych wewnętrznych reguł takich zwolnień. Pozwoli to zaoszczędzić obu stronom konfliktów.

Autor jest wykładowcą na Wydziale Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego, wspólnikiem w C&C Chakowski & Ciszek