Umowę okresową można mieć tylko dwa razy

Jeżeli szef zdecyduje się zawrzeć stosunek pracy, to spośród kontraktów terminowych proponuje umowę na:

[ul][li]okres próbny (patrz artykuł [link=http://www.rp.pl/artykul/83715.html]"Zatrudnionego nie wolno poddawać próbie dłużej niż trzy miesiące"[/link]),[/li]

[li] czas określony,[/li]

[li] czas wykonania określonej pracy.[/li][/ul]

Najpopularniejsza jest umowa na czas określony. Przepisy nie wskazują górnego limitu czasu, na jaki wolno ją zawrzeć. Zatem przyjęty okresowo do firmy pracownik może wykonywać swoje zadania rok, dwa lata, a nawet dłużej. Ale długi termin obowiązywania umowy na czas określony musi iść w parze z charakterem wykonywanej pracy.

[ramka][b]Przykład 1[/b]

Na potrzeby wygranego kontraktu pracodawca tworzy nowe stanowisko pracy. Przyjęty pracownik ma być oddelegowany na cztery lata do pracy we Francji. Szef zawiera z nim umowę na czas określony, który upłynie za cztery lata od dnia, w którym strony zawrą umowę.[/ramka]

Termin obowiązywania umowy na czas określony wolno oznaczyć w dwojaki sposób. Pracodawca ma prawo np. wskazać konkretną datę albo zdarzenie, z upływem którego umowa ta się rozwiąże.

[ramka][b]Przykład 2[/b]

Właściciel pensjonatu zatrudnił dwie osoby na czas określony. Jedną z nich jest menedżer, a drugą kelner do pracy w stołówce. Tę ostatnią przyjął do zakończenia sezonu zimowego i zamknięcia stołówki. Takie zdarzenie wpisał w jej umowie o pracę. Menedżera natomiast przyjął na dwa lata i jego umowa o pracę rozwiąże się 25 marca 2008 r.[/ramka]

Pracownicy zatrudnieni na czas określony muszą pilnować, aby szef nie przekroczył ustawowego limitu nawiązywania takiej umowy jednej po drugiej. Zgodnie bowiem z art. 25[sup]1[/sup] k.p. trzecia umowa zawarta na czas określony przekształca się w bezterminową, jeśli przerwa między rozwiązaniem a nawiązaniem kolejnego kontraktu nie była dłuższa niż miesiąc.

Pracownicy pytają, jak policzyć miesiąc, ile on ma dni. Według Sądu Najwyższego jest to 31 dni (art. 114 kodeksu cywilnego w związku z art. 300 k.p. – wyrok z 15 lutego 2000 r., I PKN 512/99).

[b]Uwaga! Do limitu umów terminowych nie zalicza się umowy na okres próbny (wyrok SN z 7 lutego 2001 r., I PKN 229/00).[/b]

[ramka][b]Przykład 3[/b]

Druga umowa pracownika na czas określony rozwiązała się 30 września 2007 r. Szef obiecał, że przedłuży mu zatrudnienie, ale trzecią umowę wręczył do podpisania dopiero 2 listopada 2007 r. Ponownie był to kontrakt na czas określony. Pracownik interweniował u pracodawcy, powołując się na zasadę, że trzecia umowa terminowa powinna się przekształcić w bezterminową.

Pracownik nie miał racji. Trzecia umowa na czas określony przekształciłaby się w bezterminową, gdyby została zawarta przed 1 listopada br. Tymczasem tu okres między rozwiązaniem drugiej a zawarciem trzeciej umowy przekraczał 31 dni. Oznacza to, że pracodawcy nie obowiązuje art. 25 [1] k.p., a trzecia umowa zawarta na czas określony traktowana jest ponownie jako pierwsza.[/ramka]

Zasady, że trzecia umowa na czas określony przekształca się w bezterminową, nie stosuje się też, gdy pracownika zatrudniono na zastępstwo innego.

[ramka][b]Przykład 4[/b]

Szef dwukrotnie podpisał z asystentką głównej księgowej umowę terminową. Ostatnia rozwiąże się 15 stycznia br. Pracodawca nie może zaproponować jej stałego zatrudnienia, ale jednocześnie nie chce kończyć z nią współpracy. Uznał, że przyjmie ją na miejsce osoby z księgowości, która od 1 września przebywa na sześciomiesięcznym zwolnieniu lekarskim. Planuje zawrzeć z asystentką umowę na zastępstwo na podstawie art. 25 k.p. Będzie to już trzecia umowa, ale na czas określony.[/ramka]

Pracownik zastępca nie może rościć żadnych praw, nawet gdy szef zawarł z nim już dwa kontrakty terminowe. Wszystko dlatego że żadna umowa na zastępstwo nie przekształci się w bezterminową bez względu na ilość zawieranych takich umów.

Jeszcze inny wyjątek dotyczy umów zawieranych przed 1 maja 2004 r. Po tym terminie (przystąpienie Polski do Unii Europejskiej) zaczął ponownie obowiązywać art. 25[sup]1[/sup] k.p. Zakaz wielokrotnego zawierania umów terminowych odnosi się tylko do pracodawców, którzy zawarli je po tym dniu.

[ramka][b]Przykład 5[/b]

Pierwszą umowę na czas określony pani Joanna podpisała 12 kwietnia 2004 r. Kolejną terminową szef zawarł z nią 1 stycznia 2005 r. do 31 grudnia 2006 r. Trzecią umowę na czas określony miała od 1 stycznia 2006 r. Nie będzie to jednak umowa bezterminowa. Pierwszą zawartą na czas określony, która podlega art. 25[sup]1[/sup] k.p., jest ta zawarta od 1 stycznia 2005 r. Poprzednią pani Joanna podpisała jeszcze przed przystąpieniem Polski do UE.[/ramka]

Umowa na czas określony rozwiązuje się z upływem okresu, na jaki została zawarta. Natomiast jej wypowiedzenie jest dopuszczalne za dwutygodniowym okresem, jeśli:

[ul] [li]umowę zawarto na dłużej niż sześć miesięcy,[/li]

s[li]trony umowy przewidziały możliwość jej wcześniejszego wypowiedzenia.[/li][/ul]

Kodeks pracy przewiduje wyjątkowe sytuacje, gdy umowę na czas określony wolno wypowiedzieć, choć nie są spełnione te warunki. Będzie tak przy ogłoszeniu upadłości lub likwidacji firmy albo gdy przyczyny wypowiedzenia takiego kontraktu leżą po stronie pracodawcy zatrudniającego co najmniej 20 pracowników.

Wypowiadając umowę na czas określony, należy pamiętać też o tym, że okres wypowiedzenia upłynie w sobotę (art. 30 § 21 k.p.).

[ramka][b]Przykład 6[/b]

Umowa o pracę na czas określony przewidywała możliwość jej rozwiązania za dwutygodniowym wypowiedzeniem i pracownik złożył je 2 stycznia 2008 r. Wydawać by się mogło, że okres wypowiedzenia upłynął mu 16 stycznia w środę. Tymczasem stanie się to dopiero w sobotę 19 stycznia. W tym dniu zakończy się jego stosunek pracy.[/ramka]

Sobota i ostatni dzień miesiąca to terminy stałe, określone w kodeksie pracy. Nie ma zatem znaczenia to, że w firmie pracownika sobota jest dniem wolnym od pracy. Umowa rozwiązałaby się nawet wtedy, gdyby ostatni dzień miesiąca przypadał w święto lub niedzielę.

[ramka][b]Komentuje Piotr Wojciechowski, zastępca dyrektora w Departamencie Prawnym w Głównym Inspektoracie Pracy[/b]