Liczymy 30 dni na przeprowadzenie zwolnień grupowych

- Jak liczymy okres 30 dni, w którym sumuje się dokonane wypowiedzenia, aby sprawdzić, czy musimy już zastosować procedurę grupowego zwolnienia? Większość zwolnień w firmie ma skutek na koniec miesiąca, co w niektórych okresach może doprowadzić do kumulacji zwolnień z dwóch miesięcy. Boimy się, że wpadniemy w pułapkę redukcji zbiorowych, nie mając o tym pojęcia. Jak tego uniknąć? - pyta czytelnik DOBREJ FIRMY.

Ilustruje to następującym przykładem. Jeśli 31 lipca rozwiązanych zostanie10 umów, a 31 sierpnia dalszych 20, to zachowany jest 30-dniowy odstęp. Przesądza on o tym, że umów rozwiązanych w tych miesiącach nie sumuje się do ustalenia, czy szef musiał zastosować procedurę zwolnień grupowych. Ale gdyby taka sytuacja zaszła 31 sierpnia (10 umów) i 30 września (20 umów), to czy wówczas należy dodać umowy z 30 dni i zastosować zwolnienia grupowe?

Pracodawca musi zastosować specjalną procedurę grupowego zwalniania załogi, gdy redukuje określoną grupę pracowników w ciągu 30 dni. Termin ten jest nieprzekraczalny i wskazuje go ustawa z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (DzU nr 90, poz. 844 ze zm.).

Ustawa nie wskazuje jednak, w jaki sposób należy obliczyć te30 dni. W doktrynie przyjmuje się, że tu należy posiłkować się orzecznictwem odnoszącym się do terminu trzech miesięcy. Pełnił on podobną rolę w poprzedniej ustawie z 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (DzU z 2002 r. nr 112, poz. 980 ze zm.). Obowiązywała ona do końca2003 r.

W wyroku z 20 września 1994 r. (IPRN63/94) Sąd Najwyższy rozważał znaczenie zawartego w jej art. 1 ust. 1 sformułowania o "konieczności rozwiązania" odpowiedniej liczby stosunków pracy w odpowiednim okresie i doszedł do wniosku, że:

- art. 1 ust. 1 ustawy z 28 grudnia 1989 r., który mówi o konieczności jednorazowego rozwiązania stosunków pracy z określoną grupą pracowników, dotyczy wypowiedzenia stosunków pracy, czyli złożenia za jednym razem oświadczeń woli kilku, kilkunastu czy większej liczbie pracowników, a nie skutku tych oświadczeń w postaci ustania stosunków pracy,

- warunki jednorazowego rozwiązania stosunków pracy z grupą pracowników dotyczą również sytuacji, gdy przyczyny i zmiany wymienione wart. 1 ust. 1 ustawy powodują konieczność rozwiązania stosunków pracy z grupą pracowników "w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące", przy czym termin ten należy liczyć od daty wypowiedzenia,

- jeżeli oświadczenia woli o wypowiedzeniu następowały w różnych terminach dla poszczególnych pracowników lub dla poszczególnych ich grup, to początkiem3-miesięcznego okresu jest data pierwszego wypowiedzenia. Zatem w opinii SN okres miarodajny dla ustalenia liczby (odsetka) pracowników, w stosunku do których powstała konieczność rozwiązania stosunków pracy, liczy się od daty pierwszego wypowiedzenia.

Z kolei w wyroku z 29 marca2001 r. (IPKN334/00) Sąd Najwyższy wyjaśnił wątpliwości co do sposobu liczenia terminu określonego w art. 1 ust. 1 poprzedniej ustawy o zwolnieniach grupowych. Chodziło o sformułowanie "w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące". Decydował on o tym, czy zwolnienia mają charakter grupowych. Wątpliwości dotyczyły zwłaszcza tego, czy termin ten liczy się od pierwszego wypowiedzenia, czy od rozwiązania umowy o pracę. Nie wiadomo też było, jakie miesiące uwzględnić: kalendarzowe czy 30-dniowe okresy liczone w sposób podany w art. 112 i 114 kodeksu cywilnego. Według Sądu Najwyższego okres "nie dłuższy niż 3 miesiące", w którym liczba rozwiązanych z pracownikami (grupą pracowników) stosunków pracy decydowała o tym, czy zwolnienia te miały charakter grupowych, mógł rozpocząć się w dowolnym dniu miesiąca. Nie chodzi tu zatem o miesiące kalendarzowe. Ponieważ jednak w obecnej ustawie ten termin określony jest w dniach (30 dni), to dla jego obliczenia stosuje się art. 111 k.c.

Stanowi on, że termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego dnia (§ 1). Przy czym jeśli początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy jego obliczaniu nie uwzględnia się dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło (§ 2). Z tych orzeczeń wynika więc, że nie jest istotne, kiedy dojdzie do rozwiązania z pracownikami stosunków pracy.

Ważne jest natomiast, kiedy pracodawca złoży oświadczenie woli o wypowiedzeniu umowy o pracę bądź jaka jest data zawarcia porozumienia stron o rozwiązaniu umowy o pracę z przyczyn niedotyczących pracownika. Liczba tych czynności dokonanych w ciągu 30 dni decyduje o tym, czy będzie to zwolnienie grupowe, czy nie. Nie ma więc znaczenia ilość rozwiązanych umów o pracę w danym miesiącu, jeśli są one następstwem czynności dokonanych we wcześniejszych miesiącach.

Jeśli w lipcu szef dokonał 20 wypowiedzeń ze skutkiem na 31 października, a we wrześniu 15 również ze skutkiem na koniec października, to nie musi stosować procedury zwolnień grupowych, mimo że 31 października rozwiąże się 35 umów o pracę.

Od 12 lipca do 12 sierpnia pracodawca również wypowiada 35 umów o pracę, w wyniku czego rozwiązane one zostaną ze skutkiem na:

- 31 lipca (2 umowy - 2-tygodniowy okres wypowiedzenia),

- 31 sierpnia (5 umów - 1-miesięczny okres wypowiedzenia z lipca),

- 30 września (3 umowy - 1-miesięczny okres wypowiedzenia z sierpnia),

- 31 października (15 umów - 3-miesięczne wypowiedzenia z lipca) i