Zmiany w zatrudnianiu niepełnosprawnych

Od 1 lipca br. pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne, którzy korzystają z dofinansowań i ulg, czeka wiele zmian. Niestety jak to często bywa przy wprowadzaniu zmian legislacyjnych, wszystkiemu towarzyszy spore zamieszanie i powszechna dezorientacja. Przybliżam najważniejsze z nich.

Etat przed orzeczeniem

Jedną z istotniejszych modyfikacji wprowadzonych ustawą z 25 września 2015 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, jest przepis art. 26a ust. 6 ustawy o rehabilitacji. W nowym brzmieniu umożliwi on pracodawcom uzyskanie dofinansowania do wynagrodzeń na pracowników niepełnosprawnych, którzy przedstawili pracodawcy orzeczenie o niepełnosprawności w trakcie zatrudnienia. Zgodnie z dotychczasową praktyką w przypadku, gdy pracownik w chwili zatrudnienia w danym zakładzie był osobą pełnosprawną, a w czasie zatrudnienia uzyskał orzeczenie o niepełnosprawności, nie był spełniony tzw. efekt zachęty. W związku z tym pracodawca nie mógł ubiegać się o dofinansowanie do wynagrodzenia takiej osoby.

Przepis w nowym brzmieniu wskazuje podstawową regułę ustalania efektu zachęty – czyli wzrost netto zatrudnienia ogółem ustala się w stosunku do przeciętnego zatrudnienia ogółem w okresie poprzedzających 12 miesięcy. Znajdzie on swoje zastosowanie do dofinansowania należnego za okresy przypadające począwszy od lipca 2016 r. (art. 3 nowelizacji).

Z wyjaśnień Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych wynika również, że do zastosowania art. 26b ust. 6a ustawy o rehabilitacji nie będzie miała znaczenia data przedstawienia pracodawcy orzeczenia przez pracownika. Jeśli więc osoba dozna uszczerbku na zdrowiu po podjęciu zatrudnienia – zarówno przed jak i po 1 lipca 2016 r. – to ważna będzie data powstania niepełnosprawności. Jednak nowy przepis będzie miał zastosowanie do dopłat do wynagrodzeń przysługujących za okres zaczynający się od 1 lipca 2016 r. Nie będzie więc możliwe uzyskanie dofinansowania za wcześniejsze miesiące.

Uwaga! Po 1 lipca 2016 r. pracodawca nie będzie mógł ubiegać się o dofinansowanie do wynagrodzeń zatrudnionych osób niepełnosprawnych, jeśli wypłaci im pensje po złożeniu wniosku o to dofinansowanie.

Niższe ulgi we wpłatach

W odniesieniu do warunków obniżenia wpłat na PFRON, nowelizacja ma na celu uszczelnienie systemu korzystania z tej ulgi. Ustawa wprowadza obowiązek dokumentowania fakturą zakupu produkcji lub usługi od pracodawców uprawnionych do wystawiania informacji o kwocie obniżenia.

Ponadto warunkiem skorzystania z prawa do obniżenia wpłaty na PFRON jest uregulowanie płatności w terminie i udokumentowanie kwoty obniżki przez nabywcę. Ustawa określa obowiązki sprzedającego w zakresie ewidencji wystawionych informacji o kwocie obniżeń.

Od lipca br. obniżenie wpłaty na PFRON nie może przekroczyć 50 proc. kwoty, jaką powinien uregulować za dany miesiąc. W obecnym brzmieniu art. 22 ustawy o rehabilitacji pracodawca może obniżyć składkę na PFRON nawet o 80 proc. wpłaty na Fundusz. Po zmianie art. 22 ustawy obniżenie będzie przysługiwało maksymalnie do wysokości 50 proc. wpłaty na PFRON.

Podmioty, które nabyły prawo do obniżenia wpłat na Fundusz przed dniem wejścia w życie ustawy, mogą je wykorzystać na warunkach dotychczasowych. Muszą to zrobić w ciągu 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy (liczą od 1 lipca 2016 r.).

Zmiany nastąpią też w zakresie uprawnień do udzielania opisanej ulgi. Ustawodawca postanowił bowiem dookreślić sposób dokumentowania szczególnych schorzeń branych pod uwagę przy ustalaniu struktury zatrudnienia uprawniającej do wystawiania ulgi. Wystąpienie schorzeń specjalnych (upośledzenie umysłowe, choroba psychiczna, epilepsja) musi wynikać z orzeczenia o niepełnosprawności, a w przypadku osób niewidomych – dodatkowo z zaświadczenia lekarza specjalisty.

Nowelizacja zakłada też zmianę wzoru do obliczenia kwoty ulgi. Ulga we wpłacie na PFRON to efekt obliczeń uwzględniających miesięczny stan zatrudnienia, przychód oraz wskaźnik wynagrodzeń osób z niepełnosprawnością pracodawcy świadczącego usługę lub produkcję dla podmiotu, który jest zobowiązany do comiesięcznych wpłat na Fundusz.