Wyższe kwalifikacje nie uchronią od zwolnienia z pracy

Robert Stępień, aplikant radcowski, ?prawnik w kancelarii Raczkowski i Wspólnicy

Pracodawca musi stosować kryteria doboru do zwolnienia w każdym przypadku, gdy zachodzi konieczność porównywania zwalnianego pracownika z innymi. ?W szczególności dotyczy to sytuacji, w których likwidowane jest jedno lub kilka spośród takich samych stanowisk pracy.

Pracownik powinien znać kryteria doboru do zwolnienia ?w momencie wypowiadania umowy. Zgodnie z najnowszą linią orzecznictwa SN pracodawca powinien wskazywać kryteria w wypowiedzeniu, choć obowiązek taki nie wynika z literalnego brzmienia przepisów (por. wyroki SN ?z 25 stycznia 2013 r., I PK 172/12; z 10 września 2013 r., I PK 61/13 oraz z 18 września 2013 r., II PK 5/13).

Przepisy nie precyzują, jakie okoliczności mogą stanowić kryteria doboru do zwolnienia. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się jedynie, że powinny być one jednakowe dla wszystkich, czytelne, sprawiedliwe i obiektywne. Mogą dotyczyć np. kwalifikacji, stażu pracy, dotychczasowego przebiegu zatrudnienia, doświadczenia czy osiągnięć zawodowych. Pracodawca ma prawo stosować takie kryteria, które pozwolą mu wyselekcjonować pracowników posiadających pożądane przez niego cechy. Istotne, aby był w stanie należycie uzasadnić zastosowanie konkretnych kryteriów. Szczególnie gdy decyduje się na zwolnienie pracownika posiadającego wyższe od innych kwalifikacje czy dłuższy staż pracy.

Jak wskazuje SN w komentowanym wyroku, zwolnienie takiego pracownika jest dopuszczalne, ale wybór musi być uzasadniony szczególnymi okolicznościami. Z tej możliwości trzeba jednak korzystać ze szczególną ostrożnością. Przykładowo w wyroku z 6 marca 2003 r. ?(I PK 82/02) SN uznał za uzasadnione wypowiedzenie umowy o pracę osobie, która wprawdzie miała lepsze kwalifikacje i dłuższy staż pracy, ale przejawiała lekceważący stosunek do obowiązków, spóźniając się do pracy ?i nierzetelnie wykonując zadania.