Nowe normy czasu pracy dla radiologów

- W lipcu 2014 r. zgodnie z ustawą o działalności leczniczej czas pracy radiologów wydłuży się z 5 do 7 godzin i 35 minut na dobę. W jaki sposób tym pracownikom należy zmienić ich wymiar czasu pracy? Czy wystarczy przygotować dla nich nową informację o warunkach zatrudnienia zgodnie z art. 29 § 3 k.p., czy wręczyć wypowiedzenia zmieniające, a jako przyczynę wymówienia warunków podać zmieniony przepis ustawy?

– pyta czytelniczka.

Od 1 lipca 2011 r. do 1 lipca 2014 r. radiologów obowiązuje skrócony czas pracy. Nie może on przekraczać 5 godzin na dobę i przeciętnie 25 godzin na tydzień w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym. Tak stanowi art. 214 ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (tekst jedn. DzU z 2013 r., poz. 217, dalej ustawa).

O kogo chodzi

Dotyczy to pracowników komórek organizacyjnych (zakładów, pracowni):

- radiologii, radioterapii, medycyny nuklearnej – stosujących w celach diagnostycznych lub leczniczych źródła promieniowania jonizującego,

- fizykoterapii, patomorfologii, histopatologii, cytopatologii, cytodiagnostyki, medycyny sądowej lub prosektoriów.

Identyczny przepis był w ustawie z 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej, która utraciła moc 1 lipca 2011 r. Taki skrócony czas pracy dla tych pracowników służby zdrowia wynikał ze szkodliwości obsługiwanych przez nich urządzeń, a zwłaszcza powodowanego przez nie promieniowania. W dobie nowoczesnej technologii i aparatury nie ma już takiego ryzyka i potrzeby utrzymywania mniejszej liczby godzin aktywności.

To nie automat

Przejście do powszechnego, co do zasady 8-godzinnego, czasu realizacji zadań wymaga pewnego przygotowania, a niekiedy przeprowadzenia poważnych zmian w firmie. To, jak ma postąpić szef, będzie zależeć od tego, gdzie zostały określone normy czasu pracy etatowców, w tym wypadku radiologów.

Decyduje też to, jak dużym pracodawcą jest angażujący ich szpital czy przychodnia. Jeśli ma powyżej 20 pracowników, to zgodnie z art. 104

1

§ 1 pkt 2 k.p. systemy i rozkłady czasu pracy oraz przyjęte okresy rozliczeniowe określa regulamin pracy. Natomiast w firmach mających poniżej 20 etatowców takie informacje wynikają z obwieszczenia (art. 150 § 1 k.p.).

Czasowe obowiązywanie art. 214 ustawy nie powoduje, że automatycznie wchodzą one w życie w zakładzie i zmieniają dotychczas funkcjonujące w nim przepisy >patrz ramka.

Co wiecej, nie trzeba nawet ich modyfikować! A to dlatego, że szef ma prawo zezwolić na to, aby stosować korzystniejsze reguły (tu krótszy dzień pracy radiologów), niż wynikają z powszechnych przepisów. Artykuł 18 k.p. ustalił zasadę uprzywilejowania pracownika. Odnosi się ona do umów o pracę oraz innych aktów prawnych, na podstawie których powstaje stosunek pracy.

Polega na tym, że szef może zawsze zatrudnić na lepszych, korzystniejszych warunkach, ale nigdy – na gorszych niż powszechne. Potwierdza to Sąd Najwyższy, który w postanowieniu z 27 lutego 2003 r. (I PKN 361/02) orzekł, że akt normatywny hierarchicznie niższy, lecz korzystniejszy dla pracownika, ma w prawie pracy pierwszeństwo zastosowania przed aktem hierarchicznie wyższym.

Z kolei z art. 9 § 2 i 3 k.p. wynika, że akty niższego rzędu nie mogą być mniej korzystne niż rozwiązania zawarte w kodeksie pracy czy w innych ustawach i aktach wykonawczych do nich. Choć regulamin pracy jest aktem hierarchicznie niższym niż ustawa, to jeżeli jest korzystniejszy dla pracownika, ma pierwszeństwo. Podobnie jest z układami zbiorowymi pracy. Można je więc stosować zamiast przepisów ogólnych.

Co zrobić

Jeśli szef chce, aby działały powszechne regulacje i radiologów obowiązywały dłuższe godziny pracy, musi dotychczas uprawnionych pozbawić skróconych norm. A to oznacza konieczność zmiany regulaminu pracy. Procedurę tę określa art. 1042 – 1043 k.p. i ustawa z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (tekst jedn. DzU z 2001 r. nr 79, poz. 854 ze zm.), gdy w firmie działa organizacja związkowa. Z pewnością takie pertraktacje nie należą do łatwych i krótkich. Gdy jednak nowy regulamin już obowiązuje, czyli po 2 tygodniach od jego ogłoszenia, działają nowe zasady.

Gdy zaś skrócony czas bezpośrednio określa umowa o pracę radiologa, trzeba ją zmienić. Na początku lepiej zaproponować mu porozumienie zmieniające, a gdy odmówi – wypowiedzenie zmieniające na podstawie art. 42 § 1–3 k.p. Należy pamiętać o tym, że pracownik – w zależności od stażu pracy – ma od kilku do kilkunastu tygodni na zastanowienie się, czy przyjąć, czy odrzucić zmienione warunki zatrudnienia.

Przy zmianie angażu (lub najpoźniej w ciągu 7 dni od zawarcia umowy) pracodawca wręcza nową informację o warunkach zatrudnienia zgodnie z art. 29 § 3 k.p. W niej podaje m.in. obowiązującą podwładnego dobową i tygodniową normę czasu pracy.

Czas goni

Choć do wejścia w życie nowych reguł jest jeszcze prawie rok, szpitale i przychodnie powinny już o nich pomyśleć. Głównie dlatego, że trochę czasu zajmie zmiana samego regulaminu pracy czy procedura wypowiedzeń zmieniających. Niewykluczone, że nie uda się ich wręczyć w jednym okresie.

Być może opór radiologów spotęguje też to, że będą musieli pracować więcej, a ich płace pozostaną na dotychczasowym poziomie. To zaś może spowodować, że część osób będzie chciał opóźnić przyjęcie zmian do angażu.

Piotr Wojciechowski ekspert prawa pracy, współpracuje z Kancelarią Adwokacko-Radcowską „Gujski Zdebiak”