Odwołania od decyzji ZUS: sąd nie rozpatrzy spóźnionego pozwu

- Chciałem dostać od ZUS zaświadczenie o niezaleganiu ze składkami. Potrzebne mi ono było przy ubieganiu się o firmowy kredyt. Jednak zamiast tego papierka otrzymałem decyzję o zaległościach składkowych – nie wpłaciłem ponoć należności za luty 2012 r. Wszystkie opłaty uiszczam na bieżąco, także i lutowe składki przelałem na konto ZUS 10 marca. Niestety nie złożyłem odwołania w terminie (miałem na to czas do 10 grudnia), ponieważ w tym czasie byłem w szpitalu z powodu zawału serca (od 1 do 11 grudnia). Czy jeśli złożę teraz pismo, to jest szansa, że sąd je mimo wszystko rozpatrzy i nie będę musiał płacić nieistniejących zaległości składkowych? –

pyta czytelnik.

Większość indywidualnych spraw, w których rozstrzyga ZUS, kończy się wydaniem decyzji administracyjnej. Mogą je weryfikować sądy powszechne – sądy pracy i ubezpieczeń społecznych. Tylko od niektórych można złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do prezesa ZUS. W przypadku pozostałych, które stanowią znaczącą większość, jedyną możliwością ich weryfikacji jest złożenie odwołania do sądu. Tak właśnie jest w przypadku spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. DzU z 2009 r. nr 209 poz. 1585 ze zm.) odwołanie należy wnieść na zasadach określonych w kodeksie postępowania cywilnego. To oznacza, że sądem odwoławczym od decyzji w sprawach należności składkowych jest okręgowy sąd pracy i ubezpieczeń społecznych właściwy ze względu na siedzibę organu, który wydał zaskarżoną decyzję.

Miesiąc na reakcję

Odwołanie trzeba wnieść w terminie 30 dni od daty doręczenia decyzji, za pośrednictwem jednostki organizacyjnej ZUS, która ją wydała lub do protokołu sporządzonego przez jej pracownika.

Sąd odrzuci odwołanie wniesione po upływie terminu, chyba że jego przekroczenie nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się. Tak będzie u czytelnika , który uchybił terminowi z powodu nieprzewidzianego pobytu w szpitalu.

Każde odwołanie musi też zawierać:

- oznaczenie zaskarżonej decyzji,

- określenie i zwięzłe uzasadnienie zarzutów i wniosków oraz

- podpis ubezpieczonego lub płatnika albo jego przedstawiciela ustawowego bądź pełnomocnika.

Bieg wydarzeń

Po wniesieniu odwołania jednostka organizacyjna UZS, która wydała decyzję, może uznać odwołanie w całości za słuszne. Wówczas zmienia lub uchyla decyzję w terminie 30 dni od wniesienia pisma. W tym wypadku sprawa się kończy pomyślnie dla petenta bez konieczności sądowej konfrontacji.

Jeśli jednak ZUS podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w decyzji (choćby w części), to musi przekazać niezwłocznie sprawę do sądu wraz z uzasadnieniem (ma na to maksymalnie 30 dni od wniesienia odwołania). Na szczęście dla ubezpieczonego postępowanie przed sądem w tym trybie jest bezpłatne (art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych; tekst jedn. DzU z 2010 r. nr 90, poz. 594).

Kilka znaczących słów

Zdarzają się sytuacje, że mimo obowiązku wydania decyzji, ZUS jej nie wydaje, lecz przesyła stronie zwykłe pismo, które nie posiada wszystkich elementów decyzji >patrz ramka.

W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że jeżeli w sprawie, w której przepisy przewidują wydanie decyzji organ zobowiązany do jej wydania rozstrzygnie sprawę inaczej, wydane przez niego pismo należy traktować jak decyzję ze wszystkimi wynikającymi z tego tytułu konsekwencjami. Co ważne, brak koniecznych elementów decyzji – w szczególności pouczenia o prawie i terminie wniesienia odwołania – powoduje, że strona może wnieść odwołanie w każdym czasie (nawet po terminie).

Pisma zawierające rozstrzygnięcia w sprawie załatwianej w drodze decyzji są bowiem decyzjami, mimo niezachowania w pełni formy przewidzianej w art. 107 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, jeśli tylko zawierają minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania ich jako takiego orzeczenia. Do takich elementów zalicza się:

- oznaczenie organu administracji państwowej wydającego akt,

- wskazanie adresata,

- rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz

- podpis osoby reprezentującej organ.

(wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 lutego 1998 r.; III SA 1067/96).

Czego w decyzji nie może zabraknąć

Każda decyzja powinna zawierać:

- oznaczenie organu administracji publicznej

- datę wydania

- oznaczenie strony

- powołanie podstawy prawnej

- rozstrzygnięcie

- uzasadnienie faktyczne i prawne – uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa

- pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie

- podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji.

Decyzja, od której można wnieść powództwo do sądu powszechnego lub skargę do sądu administracyjnego, powinna zawierać pouczenie w tej kwestii. -

Przykład ODWOŁANIA OD DECYZJI ZUS