Kiedy można ubiegać się o zwolnienie od kosztów sądowych

Jeśli chodzi o formę wniosku, to zgodnie z art. 105 ust. 1 kodeksu cywilnego wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych należy zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy.

Można ustnie do protokołu

Co ważne, w przypadku złożenia wniosku ustnie do protokołu oświadczenie obejmujące szczegółowe dane o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby ubiegającej się o zwolnienie od kosztów może być złożone także do protokołu.

W miejscu zamieszkania

Natomiast osoba fizyczna, która nie ma miejsca zamieszkania w siedzibie tego sądu, może złożyć wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych w sądzie rejonowym właściwym ze względu na miejsce swego zamieszkania. Sąd przesyła niezwłocznie ten wniosek właściwemu sądowi.

Przepisy milczą na temat czasu, kiedy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych powinien zostać złożony. Przyjąć należy, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest dopuszczalny w każdym stanie sprawy, aż do jej prawomocnego zakończenia.

Wniosek ten może być również złożony przed wytoczeniem sprawy – w takiej jednak sytuacji winien on zawierać dokładnie określone żądanie, z jakim zainteresowany zamierza wystąpić w przyszłości, oraz przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie wraz z zawnioskowanymi dowodami na poparcie swoich twierdzeń.

Spełnienie tych wymogów umożliwi sądowi ocenę możliwości poniesienia kosztów sądowych z punktu widzenia konkretnych roszczeń zgłaszanych przez stronę, a przy tym usunie wątpliwości co do tego, w stosunku do jakich roszczeń powód (wnioskodawca) został zwolniony.

Najczęściej w pozwie

W praktyce wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych najczęściej jest zawierany w pozwie (wniosku wszczynającym postępowanie nieprocesowe) bądź też w środku odwoławczym, np. apelacji.

Strona, składając na piśmie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, nie ma obowiązku dołączenia odpisu tego wniosku i odpisu załączników, jako że postępowanie co do tego wniosku ściśle dotyczy strony ubiegającej się o to zwolnienie.

Rozpoznanie bez zwłoki

Wniosek strony o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych powinien być rozpoznany bez zbędnej zwłoki.

Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych rozpoznaje w formie postanowienia sąd albo referendarz sądowy, który stosownie do art. 118 kscy może wykonywać czynności w zakresie zwalniania od kosztów sądowych. Artykuł 8 ust. 2 kscy przewiduje, że postanowienie w tym przedmiocie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

W tym ostatnim przypadku zostanie ono doręczone jedynie wnioskującemu o zwolnienie od tych kosztów, albowiem postępowanie w tym zakresie nie dotyczy innych osób biorących udział w sprawie.