Potrącenie nie zwalnia z zapłaty podatku u źródła

Coraz więcej firm, poszukując nowych rynków zbytu, podejmuje współpracę z zagranicznymi kontrahentami, m.in. w zakresie usług doradczych. Jeśli usługom świadczonym przez polskiego przedsiębiorcę towarzyszy jednocześnie świadczenie usług na jego rzecz przez kontrahenta zagranicznego, jest możliwość potrącenia zobowiązań i należności wynikających z takich wzajemnych świadczeń.

Planując potrącenie, polski przedsiębiorca powinien uwzględnić konieczność poboru zryczałtowanego podatku u źródła, gdyż w świetle art. 26 ust. 7 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=3EC0892953EAF58605FEE453B6E7CBF6?id=115893]ustawy o CIT[/link] potrącenie jest równoznaczne z wypłatą należności (w świetle interpretacji organów podatkowych taki sam wniosek można wywieść z art. 41 ust. 4 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?n=1&id=346580]ustawy o PIT[/link]). Ogólne zasady poboru tego podatku opisujemy w ramce obok.

Nie zawsze jednak taki obowiązek wystąpi. Ustawodawca przewidział w niektórych okolicznościach brak konieczności poboru ryczałtu. Przepisy polskich ustaw stosuje się bowiem z uwzględnieniem umów w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu, których stroną jest Polska.

[srodtytul]Certyfikat rezydencji[/srodtytul]

Zastosowanie stawki podatku wynikającej z właściwej umowy albo niepobranie go zgodnie z taką umową jest możliwe tylko pod warunkiem udokumentowania miejsca siedziby zagranicznego podatnika dla celów podatkowych uzyskanym od niego certyfikatem rezydencji.

Polski przedsiębiorca nie będzie zatem miał obowiązku poboru podatku u źródła, jeżeli:

- stosowna umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania wskaże, że może być on pobierany tylko w państwie rezydencji świadczącego usługę doradczą czy księgową,

- będzie posiadać certyfikat rezydencji kontrahenta poświadczający miejsce rezydencji podatkowej w innym kraju.

Jeśli Polska nie zawarła takiej umowy z państwem, z którego pochodzi świadczący usługi, polski płatnik będzie zobowiązany w każdym przypadku do poboru podatku u źródła (w tym również gdy posiada certyfikat rezydencji).

Jeśli już polski przedsiębiorca zostanie obarczony obowiązkiem poboru podatku u źródła, musi pamiętać o rozgraniczeniu dwóch sytuacji:

- gdy usługodawcą jest osoba prawna,

- gdy usługodawcą jest inny podmiot.

[srodtytul]Inaczej od osoby prawnej...[/srodtytul]

W stosunku do tych pierwszych zastosowanie znajdą przepisy ustawy o CIT. Podatek powinien być pobrany w terminie do 7 dnia miesiąca następnego po miesiącu, w którym zostało wypłacone wynagrodzenie. Jednocześnie w terminie do 31 stycznia roku następnego trzeba złożyć deklarację CIT-10Z. Ponadto w terminie do końca trzeciego miesiąca roku następnego należy sporządzić informację na druku IFT-2/IFT-2R, którą przekazujemy kontrahentowi (zagranicznej osobie prawnej) i składamy do odpowiedniego urzędu skarbowego (właściwego w sprawach opodatkowania osób zagranicznych).

[srodtytul]…i inaczej od fizycznej[/srodtytul]

Nieco odmienne reguły obowiązują, gdy usługodawcą jest osoba fizyczna lub spółki niemające osobowości prawnej (tzw. podmioty transparentne), wówczas pobór podatku odbywa się na zasadach określonych w ustawie o PIT. Podatek u źródła należy pobrać do 20 dnia miesiąca następnego po miesiącu, w którym wypłacone zostało wynagrodzenie za usługi.

W terminie do końca stycznia roku następnego należy złożyć deklarację PIT-8AR do urzędu skarbowego, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według siedziby płatnika. Z kolei w terminie do końca lutego roku następnego płatnik powinien sporządzić informację na druku IFT-1/IFT-1R, którą należy przesłać zagranicznemu kontrahentowi i urzędowi skarbowemu (właściwemu w sprawach opodatkowania osób zagranicznych).

[srodtytul]Więcej zachodu przy spółkach osobowych[/srodtytul]

Pamiętajmy, że w przypadku tzw. spółek transparentnych (podmiotów zagranicznych odpowiadających polskim spółkom osobowym prawa handlowego, np. spółce partnerskiej czy komandytowej) podatnikami będą wspólnicy, a nie same spółki. Oznacza to, że to dla wspólników, nie dla spółek – polski przedsiębiorca będzie zobowiązany sporządzić i przekazać druki IFT-1/IFT-1R.

Kwota należnego podatku u źródła powinna być podzielona pomiędzy wszystkich wspólników, według ich udziału w zysku. Jeżeli zatem płatnik uzyska certyfikaty rezydencji tylko od niektórych wspólników, to będzie mógł nie pobierać podatku u źródła tylko od przypadającej na nich proporcjonalnie części wynagrodzenia (zasada ta nie dotyczy spółek z państw, z którymi Polska nie ma podpisanej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, w tym wypadku bowiem od wszystkich wspólników należy się podatek).

[srodtytul]Uważaj na przedawnienie...[/srodtytul]

W sytuacji gdy kontrahenci są względem siebie zarówno wierzycielami, jak i dłużnikami, uregulowanie wzajemnych należności może nastąpić w drodze potrącenia.

Zgodnie z art. 498 § 1 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=86F27ADE2102E1D67842E76D535F1BD1?id=70928]kodeksu cywilnego[/link] każdy z nich może wówczas potrącić swoją wierzytelność z wierzytelnością drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem.

Wynika z tego, że co do zasady potrąceniu nie powinny podlegać należności i zobowiązania przedawnione. Należy jednak zwrócić uwagę na art. 502 k.c. Zgodnie z nim wierzytelność przedawniona może być potrącona, jeżeli w chwili gdy potrącenie stało się możliwe, przedawnienie jeszcze nie nastąpiło.

Z przepisu tego wynika a contrario, że jeżeli w chwili gdy potrącenie „stało się możliwe”, wierzytelność była już przedawniona, to potrącenie jest wyłączone. Potrącenie jednak będzie możliwe i dopuszczalne, jeżeli dłużnik zrzeknie się zarzutu przedawnienia.

[srodtytul]...i uwzględnij kwotę podatku u źródła[/srodtytul]

Także przy kompensacie wzajemnych należności i zobowiązań trzeba pamiętać, że możemy być zobowiązani do pobrania podatku u źródła z tytułu świadczonych na jego rzecz usług doradczych czy księgowych.

[ramka][b]Przykład[/b]

Polski przedsiębiorca ma zapłacić zagranicznemu kontrahentowi 10 000 zł tytułem należności za usługi doradcze. Kontrahent ma siedzibę w kraju, z którym Polska nie spisała umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Jednocześnie jest on winny polskiemu przedsiębiorcy pewną kwotę za świadczenie usług księgowych.

Potrąceniu powinna w tym wypadku podlegać kwota 8000 zł, wynosząca 80 proc. kwoty należności, a pozostałe 20 proc. z 10 000 zł powinno zostać przekazane fiskusowi jako pobrany podatek u źródła. Zapłata tego podatku powinna bowiem nastąpić ze środków należących do zagranicznego kontrahenta, a nie ze środków płatnika (polskiego przedsiębiorcy).

W przeciwnym razie wartość podatku zapłaconego ze środków własnych będzie przychodem zagranicznego kontrahenta.[/ramka]

Pamiętajmy, że dla skuteczności kompensaty konieczne jest zawarcie stosownego porozumienia >[link=http://www.rzeczpospolita.pl/pliki/prawo/pdf/wzor_umowy_kompensaty.pdf]patrz wzór[/link]. Warto zawrzeć w nim zapis o tym, po jakim kursie mają być przeliczane na złote zobowiązania i należności wyrażone w walucie obcej.