Lepiej iść na kompromis, niż przegrać sprawę

Gdy powód jest pewny swego, najczęściej będzie dążył do wydania przez sąd wyroku. Jeśli jednak jego argumenty nie są zbyt mocne, bierze pod uwagę chociażby częściowe zaspokojenie roszczeń objętych pozwem. Z kolei pozwanego zawarcie ugody może uchronić przed koniecznością zapłaty całej kwoty dochodzonej przez powoda w pozwie wraz z odsetkami i obowiązkiem zwrotu kosztów procesu.

[b]Ugodę pozasądową można zawrzeć, nawet gdy proces cywilny już się toczy.[/b] Warto też zaznaczyć, iż w kodeksie postępowania cywilnego znajduje się odrębna regulacja ugód zawieranych przed mediatorem (art. 183[sup]1[/sup] – 183[sup]15[/sup] [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=B75FF6D1007B9E5AA19EE9FB75E361D4?id=70930]k.p.c.[/link]) oraz postępowania pojednawczego toczącego się na skutek zawezwania do próby ugodowej przed wniesieniem pozwu (art. 184 – 186 k.p.c.).

[srodtytul]Kiedy można[/srodtytul]

W drodze ugody (sądowej albo pozasądowej) można uregulować większość spraw cywilnych o charakterze majątkowym (np. o zapłatę z tytułu stosunków zobowiązaniowych, ale także spraw z zakresu prawa rzeczowego, spadkowego czy rodzinnego). Jak wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie sądowym, nie można zawrzeć ugody w sprawach dotyczących praw ściśle osobistych i niezbywalnych (np. w sprawie o unieważnienie małżeństwa).

[srodtytul]Treść porozumienia...[/srodtytul]

Ugody sądowa i pozasądowa w praktyce odpowiadać będą najczęściej jednocześnie pojęciu ugody w rozumieniu przepisu art. 917[link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=95A643CF471E18E63F614CB41B0C03F5?id=70928] kodeksu cywilnego[/link], który stanowi, iż strony [b]czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku[/b] lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.

Wzajemne ustępstwa nie muszą być przy tym równoważne. Aby jednak można było mówić o ugodzie, konieczne jest, by na kompromis poszły obydwie strony. Ustępstwem ze strony powoda może być także sama rezygnacja z możliwości uzyskania korzystnego dla siebie wyroku sądowego przez cofnięcie pozwu.

[srodtytul]... i jego skutki prawne[/srodtytul]

Ugodę mogą zawierać strony danego stosunku prawnego (osoby fizyczne, osoby prawne) bezpośrednio lub przez swoich przedstawicieli. Dopuszczalne jest zawarcie jej pod określonym warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu. Jest to swoista umowa stron rodząca konsekwencje wynikające z faktu rzeczy ugodzonej (res transacta). Jeśli jedna ze stron będzie się uchylać od tego, co zostało postanowione, druga może nie tylko żądać wykonania ugody, ale też zgłaszać inne roszczenia, np. o naprawienie szkody wynikłej z niewykonania ugody.

Uchylenie się od skutków prawnych ugody zawartej pod wpływem błędu jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy błąd dotyczy stanu faktycznego, który według treści ugody obie strony uważały za niewątpliwy, a spór albo niepewność nie powstałyby, gdyby w chwili zawarcia ugody strony wiedziały o prawdziwym stanie rzeczy (art. 918 § 1 k.c.). Nie można natomiast uchylić się od skutków prawnych ugody z powodu odnalezienia dowodów co do roszczeń, których ugoda dotyczy, chyba że została zawarta w złej wierze (art. 918 § 2 k.c.).

[srodtytul]Co to oznacza[/srodtytul]

W przypadku ugody sądowej zawieranej w obliczu sądu bezpośrednim skutkiem jej zawarcia jest umorzenie postępowania przez sąd na podstawie przepisu art. 355 § 1 k.p.c. Koszty procesu, w którym zawarto ugodę sadową, znosi się wzajemnie, jeżeli strony nie postanowiły inaczej (art. 104 k.p.c.).

Inaczej jest w przypadku ugody pozasądowej. Dla umorzenia postępowania w związku z zawarciem ugody pozasądowej potrzebne jest dokonanie czynności procesowej w postaci cofnięcia pozwu przez powoda. W innym przypadku nie dojdzie do umorzenia postępowania, a sąd będzie jedynie zobowiązany do uwzględnienia treści zawartej ugody pozasądowej przy wydawaniu wyroku (art. 316 § 1 k.p.c.).

[srodtytul]Kiedy pozwu nie wycofamy[/srodtytul]

Sąd może uznać cofnięcie pozwu za niedopuszczalne, ale tylko w określonych sytuacjach. Stanie się tak, gdy:

- okoliczności sprawy wskazują, że cofnięcie pozwu jest sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa (art. 203 § 4 k.p.c.),

- czynność ta narusza słuszny interes pracownika lub ubezpieczonego (art. 469 k.p.c.),