Przepis art. 36[sup]1[/sup] k.p. dotyczy tylko sytuacji, w których skrócenie okresu wypowiedzenia następuje na skutek jednostronnej czynności pracodawcy. Nie odnosi się do przypadków skrócenia okresu wypowiedzenia na skutek porozumienia stron stosunku pracy (bez względu na to, od kogo wyszedł pomysł takiego rozwiązania).
Oświadczenie woli pracodawcy o skróceniu okresu wypowiedzenia w trybie art. 36[sup]1[/sup] § 1 k.p. może być złożone tylko łącznie z wypowiedzeniem umowy o pracę, a nie w okresie późniejszym [b](wyrok SN z 19 grudnia 1990 r., I PR 391/90).[/b]
[srodtytul]Sprzedaż lub podział[/srodtytul]
W praktyce częstym zjawiskiem jest łączenie się podmiotów gospodarczych z innymi firmami uczestniczącymi w rynku. Przejście zakładu pracy (bądź jego części) na innego pracodawcę może być następstwem sprzedaży firmy, jej podziału. Ze struktury firmy może wyodrębnić się też nowy podmiot. Art. 23[sup]1[/sup] k.p. gwarantuje pracownikom takich firm utrzymanie zatrudnienia. Przepis ten określa też zakres wzajemnych praw i obowiązków stron stosunku pracy w nowej sytuacji.
Jeżeli zakładowe organizacje nie działają ani u nowego, ani u dotychczasowego przedsiębiorcy, to pracodawcy informują pracowników o przewidywanym terminie przejścia zakładu na nowego pracodawcę.
Taka wiadomość musi zawierać przyczyny i skutki zmian dla pracowników: prawnych, ekonomicznych i socjalnych, a także powinna określać zamierzone działania dotyczące warunków zatrudnienia pracowników, zwłaszcza warunków pracy, płacy i przekwalifikowania.
W ciągu dwóch miesięcy od przejścia zakładu na nowego pracodawcę pracownikowi przysługuje prawo rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia z siedmiodniowym uprzedzeniem.
[ramka][b]Uwaga [/b]
W razie śmierci przedsiębiorcy można ogłosić jego upadłość, jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony w ciągu roku od dnia jego śmierci. W takiej sytuacji wniosek może złożyć wierzyciel, a także spadkobierca oraz małżonek i każde z dzieci lub rodziców zmarłego, chociażby nie dziedziczyli po nim spadku. Pozwala na to art. 7 prawa upadłościowego.[/ramka]
[ramka][b]Pierwsza kategoria należności[/b]
Wierzytelności i należności podlegające zaspokojeniu z funduszów masy upadłości należące do pierwszej kategorii, czyli tej, która jest zaspokajana w pierwszej kolejności, to m.in. należności z tytułu składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i chorobowe pracowników, należności ze stosunku pracy, renty.[/ramka]
[ramka][b]Wierzytelności zatrudnionych[/b]
[b]Pracownicy upadłego nie muszą zgłaszać swoich wierzytelności w stosunku do niego, jeżeli dotyczą one spraw z zakresu prawa pracy.[/b] Zgodnie z art. 476 kodeksu postępowania cywilnego będą to sprawy o:
- roszczenia ze stosunku pracy lub z nim związane,
- ustalenie istnienia stosunku pracy, jeżeli łączący strony stosunek prawny, wbrew zawartej między nimi umowie, ma cechy stosunku pracy,
- roszczenia z innych stosunków prawnych, do których z mocy odrębnych przepisów stosuje się przepisy prawa pracy,
- odszkodowania dochodzone od zakładu pracy na podstawie przepisów o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
Roszczenia pracownika wykraczające poza ten katalog powinny zostać przez niego zgłoszone na zasadach powszechnych, czyli przewidzianych w postępowaniu upadłościowym dla innych wierzycieli.[/ramka]
[ramka][b]W razie śmierci właściciela[/b]
Z dniem śmierci pracodawcy umowy o pracę z pracownikami wygasają, chyba że pracownik został przejęty przez nowego pracodawcę. Sytuacja ta oczywiście może się odnosić tylko do pracodawców będących osobami fizycznymi.
W razie wygaśnięcia stosunku pracy z tej przyczyny pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. Wypłacą je spadkobiercy zmarłego.[/ramka]
[ramka][b]Zobowiązania wobec funduszu socjalnego[/b]
[b]W razie ogłoszenia upadłości pracodawcy tworzącego zakładowy fundusz świadczeń socjalnych (ZFŚS) taki fundusz funkcjonuje tak długo, jak długo działa zakład pracy.[/b] Dopóki istnieje firma, środki ZFŚS pozostają na wyodrębnionym rachunku i mogą zostać przeznaczone tylko na działalność socjalną, zgodnie z przepisami [link=http://aktyprawne.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=74017]ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (tekst jedn. DzU z 1996 r. nr 70, poz. 335 ze zm.) [/link]i regulaminem ZFŚS.
Według art. 64 prawa upadłościowego mienie przeznaczone na pomoc dla pracowników upadłego i ich rodzin nie wchodzi do masy upadłości, jeżeli jest gospodarczo i rachunkowo wyodrębnione. Mimo że zasila ono aktywa upadającego zakładu pracy, to tak naprawdę nie jest wyłączną własnością pracodawcy. Jego składniki oznacza sędzia komisarz. Mieniem zarządza upadły przedsiębiorca, chyba że wyznaczono likwidatora, kuratora bądź działa przedstawiciel albo reprezentant upadłego ustanowiony na podstawie przepisów o przedsiębiorstwach państwowych. W takiej sytuacji to taka osoba przejmuje kontrolę nad środkami funduszu, wydatkuje je na cele i według zasad ustanowionych w ustawie o ZFŚS i obowiązującym regulaminie funkcjonowania funduszu.
Jeżeli po zakończeniu postępowania upadłościowego pozostaną niewykorzystane środki funduszu, powinny one zostać przekazane na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Przepisy nie mówią jednak, co dzieje się ze środkami funduszu, gdy pracodawca kończy swoją działalność w wyniku podjęcia decyzji o zakończeniu działalności i wdrożeniu procedury likwidacyjnej (nie w wyniku postępowania upadłościowego).
Nie dają także podstaw do uznania, że zasady gospodarowania funduszem przestają obowiązywać, a w szczególności, że zgromadzone środki mogą być wykorzystane w inny sposób niż na działalność socjalną. Uznaje się, że dopóki pracodawca zatrudnia pracowników, dopóty ma obowiązek wydatkować zgromadzone środki zgodnie z przepisami ustawy o ZFŚS, aż do ich wyczerpania. Całkowita likwidacja funduszu nastąpi z chwilą wydatkowania wszystkich pieniędzy zgromadzonych na rachunku.[/ramka]
