Najogólniej rzecz biorąc, faktoring to rodzaj działalności finansowej, która polega na skupowaniu jeszcze nieprzeterminowanych wierzytelności przedsiębiorców, należnych z tytułu dostaw towarów lub usług, czego następstwem jest krótkoterminowe finansowanie klienta. Faktoring nie polega jednak tylko na dokonywaniu cesji wierzytelności. W jego zakres wchodzą zwykle dodatkowe świadczenia.
W praktyce występują dwa główne rodzaje faktoringu. Pierwszy to tzw. faktoring właściwy (pełny). W tym wypadku faktor przejmuje całkowicie na siebie ryzyko, kupuje bowiem wierzytelność.
Drugi – faktoring niewłaściwy (niepełny), gdzie ryzyko wypłacalności dłużnika nie przechodzi na faktora. Jeśli dłużnik jest niewypłacalny, wierzytelność „wraca” do przedsiębiorcy. W tym wariancie faktoring zbliżony jest do umowy pożyczki.
Faktoring jest usługą finansową. Tego rodzaju usługi co do zasady korzystają ze zwolnienia od podatku od towarów i usług – zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 1 w związku z poz. 3 załącznika nr 4 ustawy o VAT. Ze zwolnienia wyłączono jednak „usługi ściągania długów oraz faktoringu”.
Usługi faktoringowe są również wyłączone ze zwolnienia w prawie wspólnotowym. Jak wynika z art. 135 ust. 1 lit. d) dyrektywy 112, państwa członkowskie zwalniają z podatku transakcje, łącznie z pośrednictwem, dotyczące rachunków depozytowych, rachunków bieżących, płatności, przelewów, długów, czeków i innych zbywalnych instrumentów finansowych, z wyłączeniem windykacji należności. Przepisy wspólnotowe nie mówią zatem wyraźnie o wyłączeniu ze zwolnienia „usług faktoringu”. Jeśli jednak wziąć pod uwagę historię tego zwolnienia (przede wszystkim istniejące rozbieżności między poszczególnymi wersjami językowymi VI dyrektywy VAT) oraz wnioski wynikające z orzecznictwa ETS (wyrok z 26 czerwca 2003 r. w sprawie C-305/01; Finanzamt Groß-Gerau a MKG-Kraftfahrzeuge-Factoring GmbH), nie powinno być wątpliwości, że usługi faktoringu są wyłączone ze zwolnienia. Faktoring można bowiem uznać za jedną z postaci windykacji należności. Dotyczy to zarówno faktoringu właściwego, jak i niewłaściwego. Tak więc obie jego formy nie mogą korzystać ze zwolnienia podatkowego.
