Najpierw organizacja, potem firma

Spółka kapitałowa w organizacji to podmiot prawa, który powstaje z chwilą podpisania umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością albo objęcia wszystkich akcji spółki akcyjnej. Przez pewien czas wolno jej działać, ale koniec końców musi wystąpić o wpis do rejestru przedsiębiorców. Z chwilą wpisu przestanie być spółką w organizacji, a stanie się pełnoprawną spółką z ograniczoną odpowiedzialnością albo akcyjną. Spółki takie mogą we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywane (art. 11 kodeksu spółek handlowych).

Dopóki rejestracja nie nastąpi, dopóty do spółki kapitałowej w organizacji w sprawach nieuregulowanych wprost w kodeksie stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące danego typu spółki po jej wpisie do rejestru. Natomiast z chwilą wpisu do rejestru spółka z o.o. w organizacji albo spółka akcyjna w organizacji staje się spółką z ograniczoną odpowiedzialnością albo spółką akcyjną i uzyskuje osobowość prawną. Z tą chwilą staje się podmiotem praw i obowiązków spółki w organizacji.

Co ważne, firma spółki kapitałowej w organizacji (tj. oznaczenie, pod którym działa) powinna zawierać dodatkowe oznaczenie „w organizacji”. Chodzi o to, żeby inni przedsiębiorcy wiedzieli, z kim mają do czynienia – bez konieczności zaglądania do Krajowego Rejestru Sądowego i szperania w innych źródłach.

Za zobowiązania spółki kapitałowej w organizacji odpowiadają solidarnie spółka i osoby, które działały w jej imieniu (art. 13 k.s.h.). Co więcej, zapłaty można też się domagać od wspólnika albo akcjonariusza takiej spółki. Odpowiada on solidarnie ze spółką i osobami, które działały w jej imieniu. Ale uwaga: odpowiedzialność wspólnika i akcjonariusza jest ograniczona do wysokości wkładu, który miał on wnieść na pokrycie objętych udziałów lub akcji, a tego nie uczynił.

Z działalnością spółki w organizacji wiążą się pewne wątpliwości.

– Czy można zawiesić spółkę w organizacji, która jeszcze nie złożyła dokumentów rejestrowych do Krajowego Rejestru Sądowego?

Obecnie jest już to możliwe. Od 20 września obowiązuje zmieniona ustawa o swobodzie działalności gospodarczej (DzU z 2008 r. nr 141, poz. 888). Dzięki niej do zawieszenia takiego ma prawo każdy przedsiębiorca, jeśli nie zatrudnia pracowników. Czy spółka w organizacji w ogóle jest przedsiębiorcą? Z ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (DzU z 2007 r. nr 155, poz. 1095 ze zm.) – a to w niej znajdą się przepisy o zawieszeniu – wynika, że tak. Dlaczego? Otóż stanowi ona, iż przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo do ewidencji działalności gospodarczej. Zastrzega przy tym, że w drodze wyjątku spółka kapitałowa w organizacji może podjąć działalność gospodarczą przed uzyskaniem wpisu do rejestru przedsiębiorców (art. 14). A przecież wprowadzenie tego wyjątku byłoby zbędne, gdyby spółka kapitałowa przedsiębiorcą nie była.

To nie ustawa o swobodzie działalności gospodarczej będzie zatem przeszkodą w zawieszaniu działalności przez spółki w organizacji. Może się jednak pojawić bariera, która sprawi, że zawieszenie działalności gospodarczej nie będzie sposobem na odsunięcie w czasie momentu złożenia dokumentów do KRS. Chodzi o przebieg samej procedury rejestracyjnej.

Zauważmy, że spółka w organizacji nie figuruje jeszcze w KRS. Mało tego, często nie ma jeszcze w sądzie wniosku o jej wpis – tak właśnie jak w przypadku opisanym przez czytelnika. Doszłoby więc do sytuacji, w której składamy w sądzie wniosek o zawieszenie działalności podmiotu, którego dokumentów jeszcze w tym sądzie nie ma. Zawieszenie ma zostać wpisane do rejestru, a jak wpisać informacje o podmiocie, którego w rejestrze w ogóle jeszcze nie ma. Czy to jednak przekreśla możliwość zawieszenia działalności?

Problem polega na tym, że przepisy o zawieszaniu działalności spółek są niejasne. Wynika z nich, iż spółka musi zgłosić fakt zawieszenia do rejestru przedsiębiorców, a sąd – wpisać tę okoliczność do rejestru. Nie wiadomo natomiast do końca, czy wpis taki ma charakter konstytutywny (tj. czy bez niego do zawieszenia w ogóle dojdzie), czy też nie.

Czytając przepisy literalnie, dochodzi się do wniosku, że właściwa jest tu odpowiedź przecząca. Sąd za niezgłoszenie wniosku o wpis informacji o zawieszeniu działalności może nakładać grzywny, co byłoby bez sensu, gdyby zawieszenie takie zależało od wpisania do rejestru. Z drugiej jednak strony przyjęcie, że wpis do rejestru nie jest potrzebny sprawiałoby, że przedsiębiorca mógłby zawiesić działalność, a nikt nawet by się o tym nie dowiedział. Odważni mogą tego wariantu spróbować. Muszą się jednak spieszyć.